​Олзын хэрэг эрхилэгшэдтэй Дмитрий Медведев золгобо

Бага болон дунда хэмжээнэй олзын хэрэг эрхилхэ хэрэг гүрэн хүсэд дүүрэнээр дэмжэхэ зэргэтэй гэжэ Дмитрий Медведев олзын хэрэг эрхилэгшэдтэй уулзахадаа, сэхэ руунь хэлэбэ. Буряадай гүрэнэй ехэ һургуулиин һаруул танхим соо болоһон энэ уулзалгада Улаан-Үдэдэ түбхинэжэ хүдэлдэг наймаашад, эдеэ хоол буйлуулагшад, юумэ үйлэдбэрилдэг зонһоо гадна Ород гүрэнэй бусад можо нютагуудһаа бууһан ерүүл зон заалаар дүүрэн һууба. Ородой Холбоото Уласай Засагай газарай Түрүүлэгшэ албанай хэрэгээр сентябриин 7-до Буряад ороной ниислэл Улаан-Үдэдэ буугаа һэн. Буряад Уласай Толгойлогшо Вячеслав Наговицын, Буряад Уласай Засагай газарта алба хаагшад, Буряад Уласай Арадай Хуралай депутадууд тус уулзалгада хабаадаба.

- Би юундэ бага болон дунда хэмжээнэй олзын хэрэг эрхилэлгые дэмжэнэбиб гэхэдэ, эгээл энээнэй ашаар гүрэнэймнай эдэй засагай ниитэ байдал бата бэхи боложо үгэнэ ха юм. Мүнөө дээрээ 20 сая манай эрхэтэн эгээл бага болон дунда хэмжээнэй олзын хэрэг эрхилэгшэдэй һайгаар ажалаар хангагданги. Нэгэ талаһаань харахада, тэдэниие үсөөн гэжэ хэлэхын аргагүй. Зүгөөр нүгөө талаһаань бодоод үзэхэдэ, энэмнай ехэшье тоо бэшэл даа. Европын гүрэнүүдтэ, дэлхэйн бусад түбинүүдтэ һайн жэшээнүүд олон. Тэндэхи бага болон дунда хэмжээнэй олзын хэрэг эрхилэгшэд бүри олон хүнүүдые ажалаар ханганхай. Ажал хэхэ наһанай олонхи эрхэтэд эгээл иимэ һалбаринуудта хүдэлнэ ха юм. Иимэ оршон байдалда бага болон дунда хэмжээнэй олзын хэрэг эрхилэлгые гүрэнэй талаһаа бүришье һайнаар дэмжэхэ уялгатай болонобди. Энэмнай эдэй засагай ниитэ байдал һураггүй заһаха аргатай. Гүрэнэй валова бүтээл руу олзын хэрэг эрхилэгшэд бүри ехээр хубитаяа оруулаа һаань, маанад һайшааха байнабди. Энэ хэрэг бэелүүлхын тула хүсэ шадалаа хамтадхаха шухала. Һүүлэй үедэ бидэнэр хэдэн шиидхэбэринүүдые абаад байжа байнабди. Тон шухала хэмжээнүүдэймнай зариманиинь яһала һайн дүн харуулжа байна. Зарим тэдыдэнь бэрхэшээлнүүдшье ушаржа болоо. Мүнөө дээрээ бидэнэр «Бага болон дунда хэмжээнэй олзын хэрэг эрхилхэ хэрэгэй 2030 он болотор хүгжэхэ хараанууд» гэһэн программа зохёогообди. Хүгжэлтын ниитэ шэглэлнүүд мүнөөнһөө эли. Тон шухалань юун бэ? Һүүлшын шиидхэбэри дурдаһуу. Олзын хэрэг эрхилэлгые хүгжөөхэ тусхай корпораци байгуулба ха юмбибди, - гэжэ Ород Уласай сайдуудай ноён хөөрэнэ.

«Бизнес-навигатор»

Ород гүрэнэй Засагай газарай Түрүүлэгшэ «Бизнес-навигатор» гэжэ оньһо ашаглалгада тушааба. Энэ шэнэ бүтээл мүнөө үрхирсэ хүдэлжэ байһан олзын хэрэг эрхилэгшэдтэ, үмсэдөө хүдэлхэ юм байна гэжэ һая шиидэһэн уладташье айхабтар туһатай юм ха. Сентябриин 7-ной байдалаар бизнес-навигатор Ород гүрэнэй 76 хотодо урагшатай хүдэлжэ захалаа. Эгээл энэ үдэр Улаан-Үдэмнайшье тэрэ хотонуудай эбтэй зэргэдэ оробо ха юм.

- Бизнес-навигатор гээшэтнай айхабтар хүгжэнги бүтээл. Бизнес-түсэб маша түргэн зохёогоод орхино. Тон һонин юумэниинь ямар бэ гэхэдэ, тэрэ хабсаргагдаһан нютагтаяа тон нягта холбоотой. Маанад мүнөө Улаан-Үдэ хото харабабди. Бага ба дунда хэмжээнэй олзын хэрэг эрхилдэг ямар эмхинүүд бидэниие тойроод бии хаб гэжэ һонирхообди. Тодорхой гудамжатай, дэлгүүртэй тон нягта харилсаатай, дүтын ямар банк мүнгэ зээлеэр үгэхэ байнаб гэжэ хуу эли болоод орхино. Одоол гайхаха, гэлыхээр даа. Хэрбэеэ мүнөө хараһан юумэмни ажабайдалда үнэн дээрээ байдаг эмхинүүдэй согсолбори хэрэглэдэг юм һаань, манай гүрэн дотор бага болон дунда хэмжээнэй олзын хэрэг хүгжөөхэдэ маша ехэ туһатай байхал.

Бизнес-навигатор премьер-министртэ һайшаагдахын хажуугаар олзын хэрэг эрхилэгшэдтэ өөһэдтэнь тон һайшаагдаба. «Россиин тулга» («Опора России») гэжэ бүхэроссиин» ниитын байгуулгын дид-юрэнхылэгшэ Марина Блудян энэ бүтээл тухай өөрынгөө һанамжа тайлбарилба.

- Бизнес-навигатор бидэнэр һайшаагаад байнабди. Тон хэрэгтэй сагтамнай энэ бүтээл бии болоо. Тэрэниие шудалаад, урдань мэдэхэгүй байһан юумэ мэдэхэ болонобди. Мүнөө би нэгэ жэшээ дурдаһуу. Улаан-Үдэдэ нэгэ бизнес-түб баригдаһан байгаа. Тэрэнэй ажал хэрэгүүд урагшагүй, дурадхадаг хангалтануудынь хэрэггүй байшоо. Эзэдынь ядахадаа, тад ондоо шэглэлээр хүдэлдэг болоо һэн. Мүнөөдэр тэдэнэр үнөөхи бизнес-түбөө бизнес-навигатораар шалгаба. Тиигэн гэхэдэнь, тиимэ бизнес-түб энэ газарта хэрэггүй гэһэн харюу гаража ерэбэл даа. Тиимэ түб эндэ бү баригты гэжэ заажа үгөө.

- Бизнес-навигатортнай алдуу гаргажархёогүй юм бэзэ? – гэжэ Дмитрий Медведев асуугаадхиба.

- Теэд үнэн дээрээ тэрэ бизнес-түб хэндэшье хэрэггүй байшоо ха юм. Энээнһээ гадна бизнес-инкубаторта наймааша хүндэ һониншье, хэрэгтэйшье баян гэгшын мэдээсэл бии. Жэшээнь, мантан корпорацинуудтай яагаад холбоо тогтоохоб гэһэн асуудалда харюу олохоор. Тэдэнэй хангалтануудта бизнес-навигаторой ашаар һула хүртэхөөр байна.

Ород гүрэнэй Засагай газарай премьер-министр ехэл дуратайгаар олзын хэрэг эрхилэгшын иимэ хөөрөө шагнажа абаба.

- Энэ бизнес-навигатор эндэ сугларагша хүн бүхэндэ хэрэгтэй байха гэжэ би найданаб. Үшөө тиихэдэ үмсэдөө хүдэлхэм гээшэ гү гэжэ һаял бодомжолжо эхилһэн зондо, энэ хэрэгээ һая эхилээдшье байһан зондо манай бүтээл заабол туһалха байха, - гэжэ гүбэд гээд, – Иимэ бизнес-навигаторнууд 250 мянган хүн амитай хотонуудта бии. Саашаа 100 мянган хүн амитай хотонуудта хабсаргагдахадань, Россиин 170 хотын олзын хэрэг эрхилэгшэд тэрэниие ажалдаа хэрэглэдэг болохо. Ябан-ошон гүрэнэймнай бүхы нютагуудта иимэ оньһон нэбтэрүүлэгдэхэ.

«Зээлеэр абаха мүнгэнэй хэмжээ унагаагыт»

гэжэ мүнгэ хүрэнгэтэй хүдэлдэг «Метрополь» компаниин можо нютагуудтахи хэлтэсэй захирал, Буряад Уласай Арадай Хуралай һунгамал Баир Цыренов Дмитрий Медведевтэ хандахадаа гуйба. Иимэ асуудал табиха зуураа, бага болон дунда олзын хэрэг эрхилхые хүгжөөхэ гүрэнэй корпорациин (эндэһээ саашаа «МСП») ажал ябуулгатай хүсэд танил байһанаа тайлбарилба. Аралжаа наймаа ябуулдаг, юумэ үйлэдбэрилдэг зон зээлеэр мүнгэ абаха ехэл дуратай байна гэжэ Баир Цыренов үндэр тушаалта ноёндо тайлбарилба:

- «МСП» гэжэ корпораци Түбэй банктай хамта «6.5» гэжэ программа нэбтэрүүлбэ. Тэрэнэй ашаар олзын хэрэг эрхилэгшэ жэл бүхэндэ 11% эбхэдэг мүнгэ зээлеэр абаха байна. Нилээн үнэгүй энэ мүнгэ абахын тула, адагынь 50 сая түхэриг зээлеэр абагты гэхэдэнь, энэмнай ямаршье удхагүй болошоно. Абаад, бусааха болоходоо, һара бүриин түлбэри диилэхэ баяшуул хэлсээтэ ха юм даа. Үлүү гарама зүрхэтэй наймаашад мүн лэ үсөөн.

Дмитрий Медведев олзын хэрэг эрхилдэг хүнэй хэлэһэн үгэ бүхэнииень дуратайгаар дуулажа, дулааханаар дэмжэбэ.

«Зээлеэр үгтэхэ мүнгэнэй хэмжээ унагаагты гэжэ тэрэ дороо хэлэхэ дуран хүрэнэ. Гэбэшье, энэ шиидхэбэринүүд корпорациин тамир тэнхээһээ болоно ха юм даа. Юуншье болог, энэ шэглэлээр ажал ябуулхал хэрэгтэй байна. Бизнес-эрхилэгшэдэй олон байха бүринь һайн лэ гүб даа. Тиимэһээ би «МСП» корпорациин ударидагшада, мүн Түбэй банкын хүтэлбэрилэгшэдтэл иигэжэ хандаха байнаб. 10 сая гү, али 20 сая түхэриг хүрэтэр зээлеэр үгтэхэ мүнгэнэйнгөө доодо захын хэмжээ унагаажал үзыт» гэһэн Ород гүрэнэй Засагай газарай Түрүүлэгшын дурадхалые «Бага болон дунда хэмжээнэй олзын хэрэг эрхилхые хүгжөөхэ” гүрэнэй корпорациин юрэнхы захирал Александр Браверман тогтоон абаба.

Мүнгэ тоолоод, интернедээр тоосодог техникэ, хэлхеэ холбоон тухай

Жэжэ божо тосхонуудта ажаһуудаг зоной хүнгэн бэшэ ажабайдалые Буряад Уласай Олониитын танхимай Түрүүлэгшэ Баир Бальжиров гүрэнэй Засагай газарай Түрүүлэгшэдэ тайлбарилба.

- Аралжаа наймаанай мүнгэ тоолоод, интернедээр тоосодог шэнэ техникэ бүхы дэлгүүрнүүдтэ тодхохо тухай хуули хүсэндөө оробо. Тэрэ интернет хэрэглэн хүдэлхэ байна. Буряад Уласай бүхы дайдын 90 хубида ажаһуудаг зон гарай утаһаар хөөрэлдэхэ аргатай гэжэ дансын байбашье, үнэн дээрээ нютаг нютагуудаймнай байдал элдэбын гүб даа.

Дмитрий Медведев иимэ байдал тухай хүсэд мэдэхэ байһанаа гэршэлжэ:

- Хэлхеэ холбооной шанар нютаг нютагуудта ондо ондоо шанартай байдагынь харамтай. Би Улаан-Үдэ үнихэнэй ерээгүй байгааб. Түб гудамжануудаартнай ябаха зуураа хэлхеэ холбооной дүрбэдэхи үе нютагтатнай хүрэжэ ерэһэн юм байна гэжэ харааб. Тэрэтнай гэмгүй, һайн хүдэлнэ. Теэд бидэ ойлгоно гүбди даа, мүнгэ тоолоод, хадагладаг, тоосодог мүнөө үеын оньһонууд сохом хэрэгтэй гэжэ. Гүрэн соомнай эрьежэ байһан бүхы мүнгэн тоолоотой байха ёһотой. Налог татабариин албанай хэдэг ажал һайнаар ябаха зэргэтэй. Хамаг юумэн өөрын ёһо гуримтай ха юм. Бүхы дэлхэй энэ замаар алхална. Бидэшье энэ уужам харгыда орохо уялгатайбди. Гэхэ зуура, иимэ нэбтэрүүлгэһээ боложо, олзын хэрэг эрхилэгшэд хохидохо ёһогүй. Тиимэл хадань бидэнэр, гүрэнэй засагай газарайхид, тусхай хуулиин түсэл бэлдээ һэмди. Тэрэмнай Гүрэнэй Дүүмэдэ оронхой. Тоолодог, тоосодог шэнэ техникэ худалдажа абаһан олзын хэрэг эрхилэгшэ бүхэн нэгэн жэлэй туршада компенсацитай байха. Можо нютагууднай бага сага бэрхэтэй байдалда орожо магад. Тэрэнь тоологдоогүй үлэһэн олзоһоо боложо ушарха. Бидэ мүнөө түсэлөө эсэстэнь хүргэхые оролдожол һалахабди. Засагай газарай суглаанда тэрэнээ олон талануудһаань таһа зүбшөө һэмди. Энэ жэлэй дүүрэтэр Гүрэнэй Дүүмэ тэрэ түсэлыемнай хуули болгохо юм гээбы гэжэ би найданаб. Тиихэдэл олзын хэрэг эрхилэгшэдэй һанааень мүнөө зобожо байһан тоолохо, тоосохо техникэ худалдажа абаад, тодхоһон мүнгэеэ бусааха тухай асуудал шиидхэгдэхэ.

Бэрхэшээлнүүд мүн лэ бии. Интернедтэй, интернедшьегүй нютагууд байха. Гар утаһаар хөөрэлдэдэг, хөөрэлдэдэгшьегүй нютагууд гүрэн соомнай олон. Хото газарай ехэнхинь һайн шанартай хэлхеэ холбоотой болоһон юм аабза. Тоолодог, тоосодог техникэ дэлгүүрнүүдтэ тодхоходоо, энэ тала бидэ харааһаа алдахагүйбди. Иимэ даабари би Хэлхеэ холбооной яаманда, Эдэй засагай хүгжэлтын яаманда үгөө һэнби. Тэрэнээ заабол шалгахаб.

Хүдөөгэй юрын хүн шэнэ хуулиин ашаар, гар утаһаар хөөрэлдэхэдэ, аятай зохид болохо гээбы гэжэ ехэл найдана гэһэн бодол Баир Гвибалович Ород гүрэнэй Засагай газарай Түрүүлэгшэдэ хүргэхые оролдобо:

- Бага тосхондо, гүүртэдэ ажаһуудаг юрын малшан холо ойгуур байдаг түрэлхидтэеэ гар утаһаар ядамаггүй хөөрэлдэдэг болохо гэжэ ехэл найданабди.

- Энэнь ехэ зүб. Энэ талаар һанаагаа зобоһонойшье хэрэггүй, - гэжэ гүрэнэй юрэнхы сайд яаража харюусаба: - Юундэб гэхэдэ, муугаар хүдэлдэг гү, али хэлхеэ холбоогүй нютагууд руу иимэ хангалта заабол хүрэжэ ошохо. Тэрээнгүйгөөр шэнэ техникэмнай хүдэлхэгүйл. Шэнэ оньһогүйгөөр нэгэшье дэлгүүр, нэгэшье байгуулга ажаллаха эрхэгүй болохо. Энэ ажалаа ябуулхадаа бидэ можо нютагуудта хүдэлдэг гүрэнэй сотово түрүү операторнуудые уялгалхабди. Интернет, гарай утаһаар хөөрэлдэхэ арга боломжо хаа хаанагүй бии болохо ёһотой.

- Хүдөө нютагуудта ажаһуудаг зондо шэнэ хуулиин һайн талануудые тайлбарилжа, ехэ гэгшын ойлгууламжын хүдэлмэри ябуулха хэрэгтэмнай та туһалагты, - гэжэ Дмитрий Медведев Баир Бальжировта хандаба: - Илангаяа мүнөө та олониитын үндэр тушаал эзэлээд байнат. Харин бидэнэр гүрэнэй талаһаа арга боломжо соогоо туһалхабди. Мүнөө эндэ гүрэнэй Эдэй засагай хүгжэлтын яаманай, Худалдаа наймаанай болон үйлэдбэриин яаманай, Мүнгэ хүрэнгын яаманай мэргэжэлтэд һуужа һууна. Тэдэнэр заабол энэ хүдэлмэридэ хабаадаха, – гэжэ олоной дуулаһаар байтар Дмитрий Медведев онсолбо.