1012
Буряад Уласай Тарбагатайн аймаг үргэн тала дайдатай. Тиигээдшье Улаан-Үдэ хотодоо ойрохон оршоно. Тиимэһээ нютаг дээрээ талхаяа тарижа, хадаагүй һаамнай ехэ нүгэл гэжэ Тарбагатайн шэмээшэгүүд хэлсэдэг. Гэхэ зуура хамтын ажахынуудай һалаһан һандарһан 1990-ээд онуудта тарбагатайгаархин шэниисэ, обёос, ешмээн ургуулхаяа болёод байһан аад, 2002 онһоо хойшо элинсэг хулинсагуудайнгаа наһаараа хэжэ ябаһан ажалые дахин һэргээбэ.
Эртэ тариха аад, оройтуулаа
Тарбагатайн аймагта таряан ажал эрхилдэг Андрей Борисович Чебан тухай «Буряад үнэндөө» үнгэрһэн зундаа бэшэһэн байнабди. Харин энэ хүмнай байгша ондо таряа тарибашье, ургаса хуряажа амжабагүй. Ушарынь иимэ.
- Тарбагатайн аймагта таряагаа орой хабар тарижа болохогүй. Тиимэһээ манайхин апрелиин хуушаар газараа хахалжа, майн эхеэр хара талха, шэниисэеэ тарина, - гэжэ Тарбагатайн аймагай захиргаанай дарга Виктор Владимирович Максимов тайлбарилна. - Энэ жэлдэ иимэ ёһо гуримые Андрей Борисович сахибагүй. Оройтуулжа тариһанһаань боложо, 300 гектар газарта хооһон хоолостой таряан ургажа, аймагаймнай ниитэ байдал доройтуулба. Теэд яахаб? Ажалдаа алдуу эндүү гаргаһан зоноо бидэ машинада һуулгажа, жэшээтэ ажахынуудай таряалан харуулдаг заншалтайбди.
Гар дүйтэй хүн ямаршье сагта газардахагүй
Автор: Баяр Жигмитов
Описание: Хүдөө ажахын сайд Д-Ж.Чирипов орооһоной шанар шалгана
Сергей Данилович Заиграев хара багаһаа эсэгэеэ дахажа, колхоз, совхозой хэдэг хамаг ажалда ябаһан. Түмэр түдэгэ носохо ехэл дуратай байһан хүбүүн, мүнөө болоходо, ямаршье техникэ юрэ заһахынгаа хажуугаар бүри һайнаар хүдэлхэ болгожорхидог шадабаритай.
Жэшээнь, заводһоо гарахадаа, 9 шүдэтэй анзаһан байһан аад, Сергей Заиграевай шадамар гарта ороходоо, тэрэнь аяар 16 шүдэтэй болоо.
- К-700 түхэлэй трактор шадалтай даа, 9 шүдэтэй анзаһа шэрээд ябана гү, али 16 шүдэтэй анзаһа шэрэнэ гү – тракторта адлил ха юм. 420 мориной шадалтай энэ трактор минии һураггүй үргэн болгоһон анзаһаар газар хахалхадаа, хада уруушье, өөдөөшье ябахадаа, ядалданагүй. Харин хүршэ Мухар-Шэбэрэй аймагтахи Түгнын тала харуулдаһан хабтагай шэнги тэгшэ ха юм даа. Тэндэхи таряашадта иимэ анзаһан яаха аргагүй хэрэгтэй болохо һэн. Юуб гэхэдэ, заводойхидо орходоо, тэрэ хоёр дахин үргэн боложо, тракторай урагша хойшоо ябалган хоёр дахин бага болоно. Тоһо түлишэдэ нилээд ехэ алмалта боложо үгэнэ ха юм, - гэжэ Сергей Данилович улаан гараараа дархалһан анзаһаяа магтана.
Мүнөө дээрээ Заиграевтанай ажахы таряагаа хадажа дүүргэбэ. Эндэ Белоруссиин «Полесье» гэжэ нэрэтэй нэгэ комбайн, Красноярскда үйлэдбэрилэгдэһэн «Енисей», Ростов хотоһоо асарагдаһан «Вектор» комбайнууд тооһо бурьюулан хүдэлбэ.
- Би мүнөө «Вектор» комбайн ехэ һайшаагаад байнаб. Үнэ сэнгээрээ эдэ комбайнууд бэе бэедээ дүтэрхынүүд. Гэбэшье, «Вектор» комбайн «Енисей»«Полесье» хоёрто орходоо, түргөөр таряа хададаг. Орооһоёо хоолосһоонь гүбижэ гаргахадаа, һураггүй һайнаар энэ ажал бүтээнэ, - гэжэ Сергей Данилович тэмдэглэнэ.
Юундэ таряа хадалган намарай тэн һарын эсэс болотор ябажа байнаб гэхэдэ, шалтагааниинь иимэ. Зургаадахи - долоодохи һарануудта бороогүй, хуурай уларил тогтоод, гандажа байһан аад, зунай адаг, намарай эхин һарануудта шииг нойтон элбэгээр ороо. Тэрээнһээ боложо, эдеэшээд байһан таряанай орооһон бэедээ хэмһээ үлүү шииг шэнгээгээ. Нойтон орооһо хадажа болохогүй. Юуб гэхэдэ, шиигтэй орооһон үжэхэ, халаха. Иимэ орооһо хюруугай һайса сохиһон хойно хададагха юм. Тиигээдшье энэ жэлдэ намар ута байжа, эртэ хүйтэрөөгүй.
Автор: Баяр Жигмитов
Описание: Ута намар боложо, яһала таряан хадагдаа
Шэниисын һолоомон хара үнгэтэй болоо. Теэд эндэ ямаршье хохидол үгы. Ямаршье һаань, мал эдихэ.
- Энэ жэлдэ ургасамнай дунда зэргэ, гектарһаа 9 центнер тухай орооһон болоно. Бүхыдөө манайхин 2 хахад мянган гектар газартайбди. Ехэнхи талмай хуряагдаад байна. Залуу комбайнёрнуудые би өөрөө һургаа һэм. Тэдэнэр 7 жэлэй саана хүдэлхэеэ ерэһэн юм. Ажахыдамнай саг үргэлжэ 12 хүн хүдэлдэг. Харин намарай сагта нютагайнгаа бэрхэшүүлые хүлһэлөөгүйдэ аргагүй байдаг. Тиигэжэ мүнөө 22 хүн хүдэлнэбди.
Манайхин үдэр һүнигүй комбайнһаа бууһан орооһоёо сэбэрлэжэ тухагүй. Хадаһан орооһоёо мүнөө талха татадаг ажахынуудта тушаанабди. Олон аймагуудайхид манһаа орооһо абаха дуратай. Илангаяа олоороо Сэлэнгын, Загарайн аймагуудһаа ерэнэ. Талха таряагаар баян Мухар-Шэбэрэй аймагайхидшье заримдаа наашаа харгылдаг.
Үмсэдөө үхэр малтай, тахяа шубуутай хүнүүд комбайнһаа бууһан орооһондо зорюута ерэнэ. Сэбэрлэгдээгүй орооһоной нэгэ килограммынь 11 түхэригтэ. Тиин 50 килограммай мэшээгтэй ерэһэн хүн Заиграевтанай ажахыда 550 түхэриг түлэнэ. Ашаанайшье, хүнгэншье машинаар хэдэн дахин эрьежэ байгаад, зон эндэһээ орооһо абаашана.
Ажалша бүхэриг Сергей Данилович банкһаа абаһан урьһаламжа мүнгэеэ 8 жэлэй туршада эсэтэрээ түлөө. Мүнөө жэлдэ үриһөө гараһандаа, тэрэ ехэл урматай.
Автор: Баяр Жигмитов
Описание: Нэгэ мэшээг орооһо 550 түхэригөөр хүдөөгөөрхин дуратайгаар худалдан абана
Автор: Баяр ЖИГМИТОВ
