​“Байгалай региониие саашадань хүгжөөхэ шухала”

“Диалог культур” гэһэн форумой пленарна зүблөөнэй һүүлдэ Рос­сиин Федерациин Пре­зидентын дүүрэн эрхэтэй Түлөөлэгшэ Виктор То­локонский, Буряад Ре­спубликын Толгойлог­шо Вячеслав Наговицын гэгшэд республикымнай журналистнуудтай уул­зажа, асуудалнуудтань харюусаһан байна.

- Виктор Александро­вич, мүнөө дүүрэһэн фо­румдо ба Буряад орондо ерэһэнэй дүнгүүдтэ ямар сэгнэлтэ үгэхэ байнабта?

В.А.Толоконский:

- Үндэһэ яһатанай харил­саа тааруулха хэрэгтэ гүрэнэй политика һайжаруулха та­лаар хүдэлмэриин зүблөө үнгэргэхэ ёһотой байгаабди. Юуб гэхэдэ, Россиин регион бүхэн олон үндэһэ яһатанай регион хадань гансал хани ба­рисаанай, зүбшөөрэлгын аша туһаар һайн үрэ дүнгүүдые туйлаха арга олгогдоно. Тус форумдо Сибириин Феде­ральна округой 12 субъектын түлөөлэгшэдэй, эрдэмтэдэй, Россиин Президентын Захир­гаанай хүтэлбэрилэгшэдэй хабаадаһан ушарнууд урдам­най табигдаһан асуудалну­удые шиидхэхэ хэрэгтэмнай туһалаа, тиимэһээ Россиин бусад региондо иимэ ажал ябуулагдаха ёһотой гэжэ бо­домжолноб.

Тиихэдэ гүн удхатай, хүдэлмэриин зүблөөе соёлой үйлэ хэрэг - “Диалог куль­тур” гэһэн форум дэмжэбэ. Үндэһэн соёл, үндэһэн хэлэ, ёһо заншал дэмжэлгэ бэе бэедээ хүндэ ямбатайгаар хандаха харилсаа түрүүлнэ бшуу. Россида эхилһэн анха түрүүшын форумдо бидэ ха­баадагшад боложо, Буряад орон түрүүшын һайн эхи та­бяа гэжэ тэмдэглэхээр.

Буряадай болон Сибириин баян үндэһэн соёлтой танил­саха арга (“визитнэ карточка” болоһон) олгоһон гоё кон­цертын гэршэлэгшэд болооб­ди. Тиигэжэ үндэһэ яһатанай харилсаа гуримшуулан таару­улха ажалда харюусалгыем­най дээшэлүүлһэн уулзалга гэжэ сэгнэнэб.

Инвестициин асуудалну­уд, тэрэ тоодо авиационно завод, ой модо хэрэглэхэ оньһожоруулганууд, Сэлэн­гын ЦКК хубилган шэнэдхэ­хэ, хүдөө ажахын үйлэдбэри тухай зүбшэхэ талаар Буряад Республикада бэелүүлэгдэхэ түсэбүүд хараалагдаа, Байга­лай регион хүгжөөхэ талаар асуудалнууд зүбшэгдөө. Би өөрөө авиазаводтотнай ошо­жо харааб, ерээдүйн ехэ арга боломжонуудтай гэжэ мэдэхэ болооб, шэнэ түсэбүүд табиг­даа. Арбитражна Сүүдэйтнай шэнэ Түрүүлэгшэтэй танил­сааб. Буряадта ерэхэдээ, сэдьхэлни амардаг гэжэ һанагшаб. Юумэ хэхэеэ, бүтээхэеэ һанаһан эндэхи зон өөһэдынгөө хүсэндэ этигэл­тэй байна. Тиимэһээ Буряад ороной саашадаа хүгжэхэ байһанда этигэнэб, юуб гэ­хэдэ, эндэ ажаһуудаг зоной ажабайдал дүүрэн удхатай байна, саашадаашье эдэбхи үүсхэл ехэтэй байха ёһотой гэжэ һанагдана.

- Вячеслав Влади­мирович, инвестициин мүнгэ зөөри Байгалай региондо оруулхын тула үшөө ямар асуудалнууд шиидхэгдээгүй байһаар бэ?

В.В. Наговицын:

- 2025 он хүрэтэр Алас- Дурнын болон Байгалай ре­гионой хүгжэлтөөр ехэ түсэб хараанууд табигдаа, зүгөөр Алас-Дурные хүгжөөлгын ми­нистерствын байгуулагдаха­да, Байгалай регион орхигдоо һэн. Тиимэһээ федеральна шатада манай Байгалай реги­оной хүгжэлтэ тухай асуудал зүбшэн хэлсэлгэдэ табигдаха зэргэтэй. Тэрэшэлэн Алас- Дурнын регионуудай хажууда бидэ гурбан регион (Буряад орон, Эрхүү можо, Забайка­лиин хизаар) ондоо, тусхай программаар хүгжэхэ тухай онсолон хэлэхэ ёһотойбди. Үгы гэбэл, Алас - Дурнын региональна министерствын филиал манда нээхэ шуха­ла болонхой. Тиимэһээ энэ асуудал федеральна шатада түргөөр шиидхэхэ хэрэгтэй. Эндэ бидэниие Виктор Толо­конский аргагүй дэмжэбэ.

В.А. Толоконский:

- Уридшалан хүгжэхэ газар­нуудта табан регион орохо, тэрэ тоодо дээрэ нэрлэгдэһэн 3 субъектһээ гадна Хакаси, Красноярскын хизаар оро­жо болохо. Тэндэ тусхай инвестиционно программа­нууд бэелүүлэгдэхэ болоно. Украинын предприятинууд харилсаагаа үргэлжэлүүлхэ тухайгаа мэдээсээ. ЛВРЗ- гэй мүнөө үеын байдалаар, Буряад орондо газ оруулха тухай, журналистнуудай бу­сад асуудалнуудта дарганар харюусаһан байна.
Радна-Нима Базаровай фото-зураг