808
Февралиин 13-да, гарагай долоондо, Гүрэнэй Буряад драмын театрай ордон соо Хэжэнгэ нютагай улад зон орожо ерэһэн гал улаан Бишэн жэлээ угтажа, найр зугаа дэлгээбэ.
Театрай дэлгээһэн буряад һэеы гэрэй дэргэдэ бурхан тахяатай, зула бадарна. «Хэжэнгын зон дууша» гэжэ хэлсэдэгэй ёһоор, аймагай һомон бүхэн уран һайханай амаршалга-үреэлнүүдээр, дуу, хатарнуудаар өөрынгөө нютагтай танилсуулһан байна. Тэрэнэй удаа буряадай урданай нааданууд: һээр шаалган ба шагай шүүрээнэй мүрысөөн эхилбэ. Һээр шаалганай тулалдаанда зуун түхэриг табяад, һухай улаан хүбүүд хүсэеэ туршалсан, хабаяа үзэлсэнэ. Эндэ Чесан нютагай Хамаганов Содном эрхим дүрэтэй байжа, түрүүшын һуури эзэлжэ, 2800 түхэригэй шанда хүртэбэ. Хоёрдохи һуури – Доодо Худанай Цынгуев Бэлигто, гурбадахи – Ушхайтын Ямпилов Батожаб эзэлжэ гараһан байна. Шагай шүүрээндэ мүн лэ ехэ хүлгөөтэй урилдаан боложо, олоной анхарал татаа. Шадамар бэрхэ, хёрхо мэргэн Хэжэнгэ нютагай Цыренжапов Бэлигтэ 25 шагай шүүрэн абажа, түрүүшын һуури эзэлээ. Эдэрмэг нютагай Дугданова Сарана хоёрдохидо, Юмжитова Бутидма гурбадахи һуурида гаража, шагналнуудта хүртөө.
Буряад драмын театрай артистнар өөрын һонирхолтой концерт-наадаараа харагшадые хужарлуулаа. Циркын агаарай гимнастнуудһаа нэгэшье дутуу бэшээр театрай артистнар орёо номернуудые агаарта бүтээжэ, бэлиг шадабаряараа олониие гайхуулһан байна. Мүн лэ эндэ юундэ буряад хэлэеэ орхижо байнабибди, юундэ хүүгэд хэлэндэ ороходоо, дэлхэй дээрэ эгээл үнэтэй «Эжы» гэһэн үгэеэ ородоор хэлэжэ эхилнэб, юундэ баруун, зүүн буряадууд гэдэгтэл түрэл хэлэеэ гүрэнэй, гүрэнэй бэшэ хэлэн гэжэ илгаруулнабибди, аяар миллиард үлүү тоотой Хитад гүрэн соо ажаһуудаг Шэнэхээн буряадууд нэгэшье хари хэлэ холингүй, жэнхэни буряадаар хөөрэлдэжэ, ёһо гуримаа сахижа ябахадань, юундэ бидэ энээндэл адляар шаданагүйбибди, буряад сэдьхэлээ мартажа ябаһан «манкуртнууд, зомбинууд» болоно гүбди гэһэн гүнзэгы удхатай «Бурхан багшадаа бэшэг бэшэнэб» гэһэн Россиин габьяата артист Олег Бабуевай уншаһан үгүүлэл хүн бүхэнэй сэдьхэлэй хүбшэргэй дайража, бодолгодо абтуулаа гэхэдэ, алдуу болохогүй.
«Газарай уужам дээр, гансахан дайдамни, хэзээдэш хүлеэн абыш, Хэжэнгэмни» гэһэн нютагай гимн доро зон баруун гараараа зүрхөө баряад, хүл дээрээ зогсожо, үдэшын хоёрдохи хуби нээбэ. Хэжэнгын дасанай шэрээтэ Гармажап ламахайн нютагаархидаа амаршалаад, зол жаргал, һайниие хүсэһэнэй һүүлээр Хэжэнгын эблэлэй түрүүлэгшэ Булат Баирович Шойнжонов ба Цыбан Батодамбаевич Базаров хоёр уригдаһан байна. Үнгэрэгшэ 2015 оной ноябрь һарада Цыбан Батодамбаевич мүнөө Үндэһэтэнэй лицей-интернадай захирал, хэлэ бэшэгэй эрдэмэй дид-доктор Булат Баировичта тушаалаа дамжуулһан байна гэжэ һануулая. Харин өөрөө Цыбан Базаров Буряад Уласай можо хоорондын нютагуудай эблэлнүүдэй түрүүлэгшээр нэгэ дуугаар һунгагдажа, ехэ харюусалгатай тушаалда һууһан байна. Энэ эблэлдэ бүгэдэ буряадуудай 28 нютагуудай эблэлнүүд ородог юм.
Хүхэгшэн хонин жэл Хэжэнгын аймагта ехэ үрэ дүнтэй байгаа. Хэжэнгын аймаг Буряад Уласай аймагуудай дунда хүдөө ажахын дүнгүүдээр эгээл эрхим бэеэ дааһан аймаг гэжэ хүндэтэй түрүүшын I һуурида болон социально-экономикын хүгжэлтын талаар мүн лэ эрхим II һуури эзэлһэн габьяатай. Иигэжэ аймагай захиргаанай толгойлогшо Геннадий Зундуевич Лхасаранов түрүүтэй Хэжэнгын, Чесанын, Дээдэ болон Доодо Худанай, Могсохоной, Дунда Худанай, Дээдэ Хэжэнгын, Сулхариин, Шэнэ Хэжэнгын һомонуудай захиргаанууд гоё һайхан буряад дэгэлнүүдээрээ гаража, зоноо амаршалба. Декабриин 12-то Хэжэнгын аймагай бии болоһоор 75 жэлэй ойн баяр тэмдэглэгдэһэн гэжэ бултанда мэдээжэ. Энээгээр дашарамдуулан, аймагай толгойлогшо нютагай зоной зүгһөө хотодо ажаһуудаг хүндэтэй Дмитрий Рабданович Банзаргашеев ба Цыбан Батодамбаевич Базаровые 75 жэлэй ойн баярай медальнуудаар шагнаба. Тиихэдэ үнгэрэгшэ жэл элдэб тушаал, туйлалтануудта хүртэһэн зон: Буряад Уласай ветеринариин захирал болоһон Эрдэм Гончигбалович Сангадиев; Уласай Дотоодын хэрэгүүдэй Албан зургаанһаа гадуур харуулай таһагай хүтэлбэрилэгшэ Сергей Николаевич Гатилов; Зүүн зүгэй арга эмшэлэлгын түбэй ахамад эмшэн болоһон Баир Владиславович Тугдумов; Буряад Уласай Ойн ажахын захирал Николай Павлович Кривошеев; Үндэһэтэнэй лицей-интернадай захирал болоһон Булат Баирович Шойнжонов; хотын 29-дэхи дугаар юрэнхы дунда һургуулиин захирал болоһон Баир Кимович Ширапов; РЦНТ-гэй захирал болоһон Жаргалма Анзановна Архинчеева; Буряад Уласай Һуралсалай яаманай профсоюзна эблэлэй түрүүлэгшэ болоһон Лариса Дамбаевна Жанаева гэгшэд баярай тэмдэгүүдээр, бэлэгүүдээр шагнагдаһан байна. Уласай Толгойлогшо Вячеслав Наговицынай зүгһөө Агван Доржиевай нэрэмжэтэ медаль Бадмаев Батор ламахайда барюулагдаа.
Аймагай нютаг бүхэнэй эблэлнүүд хотодо ажаһуудаг нютагайнгаа наһатай хүнүүдые ойн баяраарнь болон габьяануудта хүртэһэн залуушуулые урмашуулан баясуулаа: 90 наһатай болоһон хүгшэд Любовь Маринуевна Алсагаева (Хэжэнгэ), Цырма Цыреновна Норжимаева (Чесан), Елена Эхиритовна Наглаева (Загаһата); 85-тай болоһон үбгэд, хүгшэд Ханда Аюшеевна Дамбаринчинова (Чесан), Николай Батомункуевич Галданов (Могсохон), Дарима Лубсановна Мункуева (Хөөрхэ); 80-тай болоһон Чимитма Цыремпиловна Цынгуева (Загаһата), Цыбигмит Намдановна Цыренбазарова (Чесан), Хамит Валиевич Валиев (Доодо Худан) болон бусад. Үнгэрэгшэ жэл Эдэрмэгэй арадай театр 25 жэлэй, бултанда мэдээжэ «Үетэн» ансамбль 40 жэлэй ойн баярнуудаа тэмдэглэһэн байна. Тэдэниие болон Россиин суглуулагдамал командын гэшүүн, спортын мастерта кандидат Санжеева Дарима (Загаһата), мини-футболоор спортын мастерта кандидат, Россиин болон Сибириин тойрогой чемпион Борисов Валера (Загаһата), 1999-2000 онуудта түрэһэн хүбүүдэй дунда болоһон боксоор Россиин финалист Цыбиков Радна (Улзытэ), Kinder МУЗ Awards гэһэн аялгата премиин шагналда эрхим дуушан болоһон Очиров Лудуп (Эдэрмэг) гэгшэдтэ баһал бэлэгүүд ба баярай тэмдэгүүд барюулагдаа. Түгэсхэлдэнь үдэшын эхиндэ үнгэрһэн танилсуулгын мүрысөөнэй дүнгөөр нэгэдэхи һуури Загаһата нютагайхид, хоёрдохи һуури могсохонойхид, гурбадахи Доодо Худан гээд илгарба.
Нютагаархидаа үшөө дахин гаража ерэһэн Сагаан һараар өөрын зүгһөө амаршалаад, Бишэн жэлнай хүхюутэй, хотон зомнай хэшэгтэй, арюун дорюун сэдьхэлтэй, амгалан тайбан ажаһуугыт даа гэжэ үреэхэ байнаб.
Елена Дамдинова
