1029
Аяар холын 1946 ондо ажалша хүдэлмэришэ зоной үхибүүдые хара багаһаань эрдэм бэлигтэ һургаха зорилготойгоор Хурамхаан һууринда хүүгэдэй сэсэрлиг байгуулагдаһан юм. Мүнөө жэл Хурамхаан нютагай “Малышок” гэһэн хүүгэдэй сэсэрлиг 70 жэлэйнгэй ойн баяр тэмдэглэнэ.
Мүндэлэн түрэһэнһөө һургуули хүрэтэр
2010 онһоо хүүгэдэй сэсэрлиг Хурамхаанай аймагай захиргаанай мэдэлэй һургуулиин урдахи наһанай үхибүүдэй һуралсалай эмхи болгогдоһон юм. Эгээл түрүүшын даагшаар Цырма Данжуровна Ринчинова ажаллаа, Мария Марковна Макина тогоошоноор 1946 ондо эндэ ажаллажа эхилһэн байгаа.
Мүнөө энэ саг хүрэтэр сэсэрлигые даагшаар 6 хүн ээлжээлэн хүдэлһэн байна. Зургаадахи даагшаар Намсалма Владимировна Кузьмина 2009 онһоо эхилжэ, мүнөө болотор ажаллана.
Сэсэрлиг үхибүүдэй дүрбэн наһанай бүлэгтэ хубааран ажаллана: 2-3 наһанай, 3-4 наһанай, 4-5, 5-6наһанай. Бүхыдөө 115 үхибүүн энэ сэсэрлигтэ ябадаг. Сэсэрлиг “Түрэһэнһөө һургуули хүрэтэр” гэһэн һуралсалай программаар ажалаа ябуулдаг.
- Манай сэсэрлигэй ажалшадай гол зорилго хадаа һургуулида ороогүй багашуулай байдал бүрин хангагдажа, бэлиг оньһо шадабарида һургажа, мүнөө үеын шэнэ хүнэй зэргэдэ алишье талаар хүмүүжүүлхые оролдожо, үхибүүдые һургуулиин хаһада бэлдэхэ гэжэ табигданхай, - гэжэ сэсэрлигые даагша Намсалма Кузьмина хөөрэбэ.
“Малышок” сэсэрлиг балшар бага наһанһаа үхибүүдые нигүүлэсхы сэдьхэлтэй, эхэ һайхан байгаалидаа, түрэл тоонто нютагтаа, Эхэ орондоо энэрхы нимгэн хандасатайгаар хүмүүжүүлхые оролдоно. Үхибүүдые хүмүүжүүлхын талаар ажалаа түрэлхидтэйнь нягта холбоотойгоор ябуулдаг.
Автор: Цырегма Сампилова
Описание: Үхибүүдые нигүүлэсхы сэдьхэлтэй, байгаалидаа, тоонто нютагтаа, Эхэ орондоо энэрхы нимгэн хандасатайгаар хүмүүжүүлхые оролдоно
Түрэлхид эдэбхитэй хабаадалсадаг
Бүхы хэмжээ ябуулгануудтань түрэлхидынь эдэбхитэйгээр хабаадалсадаг. Мүн түрэлхидэй туһаламжаар хүүгэдэй сэсэрлигэй ажаһуудалай, хүтэлбэриин ажал ябуулагдадаг. Жэшээнь, түрэлхидэй өөһэдын хүтэлбэриин үдэрнүүдые эмхидхэгдэһэн байна.
Энэ үдэр сэсэрлигэй ажал ябуулгые түрэлхид хүтэлбэрилнэ. Тиигэжэ багахан үхибүүдэй эжы, абанар сэсэрлигэй ажалшадай хүнгэн бэшэ уялга дүүргэжэ, ажабайдалтайнь дүтэ танилсаха аргатай болоно.
Нэн түрүүн түрэлхидтэй суг хамта зохёохы бүлэг байгуулагдаа. Мүнөө үеын түхэлэй оньһото арга хэрэглэжэ, һуралсалай-хүмүүжэлэй ажалда түрэлхид хабаадуулагдаа. Энэ хэмжээнэй һүүлээр сэсэрлигэй ажал ябуулгада түрэлхидэй хандаса харюусалгатай болоно. Үглөөгүүр ерэжэ, тамирай болон үшөө элдэб һонирхолтой хэшээлнүүдые үнгэргэжэ, түрэлхид хүмүүжүүлэгшын ажалтай танилсаба. Иимэ ажал ябуулагдахадаа, үдэр бүриин хүнгэн бэшэ ажал үхибүүдтэй ябуулжа байһан хүмүүжүүлэгшэдэй хүдэлмэри сэгнэгдэжэ, суг хамта ажалдань хамһалсадаг болоно. Энэ хэмжээ ябуулга бусад сэсэрлигүүдтэ ябуулбал, мүнөө үеын залуу түрэлхидэй хандаса ондоо болохол һэн. Зарим түрэлхид үхибүүдээ сэсэрлигтэнь асараад лэ, хэр байнаб гэжэ нэгэтэшье һонирхохогүй, харин хүмүүжүүлэгшэдтэ аргагүй ехэ эрилтэ табижа, тоосолдожо байдагшье зон олон ааб даа.
Автор: Цырегма Сампилова
Описание: Бүхы хэмжээ ябуулгануудтань түрэлхидынь эдэбхитэйгээр хабаадалсадаг
Хүгжэмэй талаар хүмүүжүүлэгдэнэ
Энэ сэсэрлигтэ хүгжэмэй багшаар Людмила Надмитова ажалладаг. Багашуулые хүгжэмдэ дадхаажа, элдэб буряад дуунуудта һургахые оролдоно.
- Үхибүүдэй дуулаха буряад хэлэн дээрэ дуунууд үсөөн. “Би томо болооб” гэһэн хүүгэдэй дуунуудай диск бии болоһоор, үхибүүдтэй ажал ябуулхада һонин болоо. Тэдэ дуунуудые үхибүүдээр сээжэлдүүлээд, дуулуулдаг болонхойбди. Сэсэрлигтэмнай ехэнхинь буряад үхибүүд ябадаг, ородшье үхибүүдтэ буряад шүлэг, дуунуудые сээжэлдүүлдэгбди. Булта илгаагүй буряад хэлэндэ һургагдадаг,- гэжэ Людмила Очировна мэдээсэбэ.
Сэсэрлигэй үхибүүд булта буряад хубсаһатай юм. Сагаалганай болон бусад буряад шэглэлэй хэмжээ ябуулгануудта буряад хубсаһаяа үмдэжэ, үзэмжэ һайхан наадануудые харуулдаг юм.
- “Буряад үнэн” Хэблэлэй эмхидхэһэн Бүхэдэлхэйн ёохорто ганса үхибүүдые бэшэ, мүн түрэлхидыень хабаадуулдагбди. Мүнөө үедэ буряад хэлэнэй орёо байдал манайшье сэсэрлигтэ ушаранхай. Үхибүүд ехэнхидээ ород хэлэтэйнүүд ерэдэг, тиимэһээ түрэлхи хэлэндэнь нааданай, дуу, хатарай аргаар, ёһо заншалай үйлэ ябуулгаар һургаха гэжэ оролдонобди, - гэжэ Людмила Надмитова хөөрэбэ.
Хүгшэн аба, эжынэрнүүдыень урижа, үреэлнүүдые болон элдэб үльгэр домогуудые хөөрүүлжэ, үхибүүдые буряад хэлэндэ дадхаажа, һургажа байдаг. Буряад угсаатанай заншалта шагай нааданда үхибүүдые һургахын тула номой сангай ажалшан Баир Гомбоевичые урижа, хэшээлнүүдые заалгадаг.
Автор: Цырегма Сампилова
Описание: Үхибүүд шагай наадажа байна
Сэсэрлигэй байшан соо үхибүүдые алишье талаар хүмүүжүүлгын оньһото арганууд түхеэрэгдэнхэй. Буряад арадай ёһо заншалда, буряад хэлэндэ һургажа, буряад сэдьхэлтэй болгохын тула сэсэрлигэйнгээ хорёо соо һэеы гэр бариха гэжэ түсэблэнхэй.
- Һэеы гэр соогоо буряад арадай ёһо заншалта түүхын хэрэгсэлнүүдые, Хурамхаан, Баргажанай нютаг хэлэ, ёһо заншалта байдал, ажаһуудалай хэрэгсэлнүүдые түүхын гэршэ болгон табижа зохёогоод, үхибүүдые хара багаһаань һургахабди, - гэжэ хүмүүжүүлэгшэ мэдээсэбэ.
Людмила Очировна өөрөө дууша бүлэдэ түрэһэн, бага наһанһаа ходол дуу дуулажа ябаад, Улаан-Үдын багшанарай училищиин хүгжэмэй таһаг дүүргэһээр 9 жэлэй туршада хүгжэмэй багшаар ажаллана. Үхибүүдтэ хүгжэм заахадаа, ганса һуралсалай ажал ябуулха бэшэ, харин өөрынгөө хүгжэмэй талаар хүгжэлтэдэ анхарал табидаг, харалган, мүрысөөнүүдтэ эдэбхитэйгээр хабаадалсадаг, амжалта туйладаг. Ёһотойл хүмүүжүүлэгшэ хадаа эрдэм мэдэсэеэ хүгжөөжэ, үхибүүдтэ алишье талаар жэшээ боложо ябаха ха юм даа. Амжалта хүсэе!
Автор: Цырегма САМПИЛОВА
