​Ханын хара табаг

Таби гаран оноор балшар багахан наһандаа эгээл ехээр һонирхоһон, гайхаһан юумэмни гэхэдэ, ханада үлгөөтэй хара томо табаг.

Гомбо хурайхайнда айлшалжа ерээд, үдэшэ болотор үхибүүдээр наадажа эсээд, үглөөнэй наранаар һэрижэ, нэгэ ород эхэнэрэй, һүүлээрнь буряад эхэнэрэй элихэнээр хажуудамни мэтээр дуугаржа байхадань, ехэ гайхабаб. Энэ эртэ ямар таһалга соо зон хөөрэлдэнэб гээд, иишэ тиишээ харахадам, хүн үгы, ханада үлгөөтэй хара табагһаа: «раз, два, три, четыре!» гэһэн үгэнүүд зэдэлжэ, байд гээд лэ дабтана. Хаанань хэн дуугарнаб гэжэ шагаажа шарбажа байһаар, табагаа унагаабаб. Тэрэмни столой углуу дайраад унахадаа, соорошоо бэлэй. Тиигээшье һаа, аргамжаяа татууланхай һанжаад, үшөө дуулажа байба.

Тиигэжэ байтарни, Майя абгай ерээд, тэрэнииемни хара саарһа оложо, сабуугаар няагаад, дахин байрадань үлгэбэ. Энэ табагаймни удхые абгаймни ехэ гэмэрэнгүй, зэмэлэнгүй зохидоор ойлгуулжа үгэбэ. Тиигэжэ хэдыхэн мэдэхэ ород үгэ соомни «радио» гэжэ үгэ бүхы наһанайм найдамтай нүхэр боложо ябанхай.

Манай тосхондо үглөөнэй 6 сагта радио дуугаржа, Соёлой байшангай орой дээрэһээ газаа ябаһан зондо һони дуулгадаг байһан юм. Иисэнгэ нуурай намдуухан байдалда байхадань, нуурай нюруу дээгүүр сууряатан, зүүн урдаһаа һэбшээлхэдэнь, хойто бэедэнь туугдан, талаар тунагша һэн. Илангаяа радиогой дамжуулгануудай буряадаар эхилхэдэнь, ехэл баясажа шагнадаг һэмди. Буряад драмын театрай артистнар гоёхон дамжуулгануудые хэгшэ һэн. Бавасан Абидуевай «Бабана тэхын түүхэ», «Абай Гэсэр хүбүүн» үльгэрһөө хэһэгүүд, Хоца Намсараевай болон бэшэшье зохёолшодой рассказууд гол түлэб зэдэлдэг байгаа. Һүүлдэнь «Хонхо» гэжэ дамжуулга эмхидхэгдээ һэн. Уданшьегүй тосхон соо ханын радиоһоо байтагай, зайн галай радиолонууд бии боложо, шадалтай айлайхид гансашье нэгэ долгёор бэшэ, хэдэн долгинуудаар һонинуудые шагнадаг байһан юм.

Би бүхы наһаараа ударидагшын ажал хэжэ ябахадаа, сониной хуудаһанда гү, али радиогой дамжуулгануудта сугтаа хүдэлжэ байһан зонойнгоо ажал харуулдаг һэм. Мүнөө үедэ урданайхида орходоо, түрэл хэлээрнай дамжуулганууд радиогоор, сэнхир экранда олоор гарадаг болоо. Һүүлшын һонинууд түргэн саг соо зондо дуулгагдадаг. Тиимэһээ хэблэгдэдэг сонинууд һүүлшын һонинуудые ехээр агнахаяа болижо, уншагшадтаа һонирхолтой материалнуудые толилхые оролдоно. Илангаяа манай «Буряад үнэн» “Гал гуламта”, “Тооно”, “Үнгэрһэн зуун жэлэй агшан зуур”, “Алтан гадаһан” хуудаһануудта арадайнгаа арюун заншалнуудые, арадай аман болон үндэһэн зохёолойнгоо дээжэһээ, мүнөө үеын уран зохёолшодой бүтээлнүүдые, залуушуулда, хүүгэдтэ зорюулһан “Уулзуур”, “Сагай сууряан”, “Аласай холбоон”, “Үүрэй солбон” хуудаһануудые, “Бадма баабайнда”, “Хүхюу буряад” хуудаһануудтаа шог ёгтотой хөөрөөнүүдые, Буряад ороноо, нютаг нугаяа суурхуулһан зоноо “Буряадай түрүү хүнүүд” хуудаһандаа толилжол байдаг.

«Баян талын аялга» гэһэн радио-дамжуулга зоной анхаралай гол һуури эзэлнэ, илангаяа Яруунын аймагта. Апрель һара соо үнгэргэгдэһэн «Баян талын аялга» гэжэ дамжуулгын оперно театрай тайзан дээрэһээ зэдэлхэдэнь, Ярууна, Хори, Хэжэнгын зоной холые холо гэнгүй ерээд, олоороо шагнажа байхадань, зохид байгаа. Агаарай долгиндо хахад час соо үнгэргэгдэдэг дамжуулгамнай гурбан час соо үнгэрөө. «Ехэл һонин байгаа даа» - гээд, яруунынхид хөөрөө һэн.

Бидэ булта Буряад драмын театрай урдахи талмай дээрэ табигдаха хүрдэдэ зорюулагдаһан марафондо концерт хаража, сэдьхэлээ баясуулаа һэмди. Одоол жэнхэни буряад хэлэн дээрэ Буряадаймнай дээжэ дуунууд зэдэлээ һэн. Ород маяг гаргажа һангишаһан дуушад хомор байгаа һэн.

Мүнөө Буряадаймнай радио, телевидени үнэхөөрөө арад зондо улаан нюураараа эрьелдэжэ, түрэл хэлэн дээрээ олохон дамжуулга хэдэг болонхой. Эндэ зохёохы хүдэлмэришэдэйнь ажал шадабари, эрмэлзэл яб байса харагдана. Буряад дамжуулгануудаа бэлдэдэг сурбалжалагшадта зохёохы ажалдань үшөө үндэр ехэ амжалтануудые хүсэе.