​Элүүрые хамгаалагшадай ехэ хуралдаан

Элүүрые хамгаалгын Байгал шадархи хуралдаанай шугамаар Улаан-Үдэдэ хоёр үдэрэй туршада семинар-һуралсал үнгэрбэ. Энэ ехэ хуралдаа Буряад Уласай Элүүрые хамгаалгын яаман, Оросой Холбоото уласай Элүүрые хамгаалгын яаманай энхэ элүүрэй ниитын эрдэм шэнжэлэлгын институт, “1000-коечная больница” гэһэн коммерческэ бэшэ эблэл, Буряад Уласай Н.А. Семашкын нэрэмжэтэ клиническэ больница гээд эмхидхэбэ. Энэ суглаанда элүүрые хамгаалгын һалбариин мэдээжэ мэргэжэлтэд, эрдэмтэд Буряад Уласай эмнэлгын эмхинүүдые даагшанар, захирал болон хүтэлбэрилэгшэдтэ мэргэжэлтэ һуралсал хэһэн байна.

Эмнэлгын шанар һайжаруулха

Хоёр үдэрэй туршада үнгэрһэн семинар-һуралсалай хараада эмнэлгын туһаламжа һайн шанартайгаар олгуулха болон һайн шанартай эмнэлгэ эмхидхэлгын асуудалнууд гол түлэб зүбшэгдэбэ. Эдэ хоёр гол үйлэ хадаа элүүрые хамгаалгын шанар шэнжэ сэгнэхэ аргатай бшуу.

Форумдо хабаадагшадай тэмдэглэһээр, манай Оросой Холбоото уласай дотор элүүрые хамгаалгын туһаламжын һайжаруулга гол анхаралда табигдажа, эмшэдэй болон үбшэнтэдэй харилсааниие һайн шанартай болгохо оролдолго хэгдэнэ.

Үбшэнтэд өөһэдөө хэр һайн шанартай эмнэлгэ абаһанаа мэргэжэлтэд бэшэ хадаа элирүүлхэ, сэгнэхэ аргагүй бшуу, харин эмхидхэлэй талаар хэр удаан эмшэндэ ээлжээндэ байгаабиб, хэр анхаралтайгаар эмшэн хандааб, хэр һайнаар ойлгуулаа гээшэб гэжэ элирүүлхэ аргатай ха юм даа.

ФГБНУ РАМН-ын ниитэ эмнэлгын НИИ-гэй захиралай нэгэдэхи орлогшо, профессор Александр Линденбратенай тэмдэглэһээр, эмнэлгын һайн шанартай туһаламжа хадаа эмшэдэй дээдын мэдэсэтэй мэргэжэлһээ дулдыдана, харин эмнэлгын туһаламжа олгуулга эмхидхэлгэ хадаа элүүрые хамгаалгын эмхиин арга боломжоһоо дулдыдана.

- Эмнэлгын туһаламжа олгуулгын шанар тухай ниитын һанамжа мэдээсэл ходол суглуулагдажа байдаг. Ажаһуугшадай элдэб һалбаринуудай дутуу дундануудые мэдүүлхэдээ, эгээл ехээр элүүрые хамгаалгын һалбарида оруулагдадаг. Энэнь гайхалгүй, юуб гэхэдэ, эрдэм һуралсалай һалбарида бүхы зон ханданагүй ха юм, харин элүүрые хамгаалгада хүн бүхэн хандана, эмнэлгын газарта туһаламжада хэрэгтэй байдаг ха юм. Элүүрые хамгаалгын һалбари бусад һалбаринуудһаа муугаар ажаллана бэшэ, харин эмнэлгын асуудал бултанда хабаатай, тиимэһээ бүрин хангалга абажа шадаагүйшүүлэй тоо олон байна, - гэжэ Александр Линденбратен тайлбарилба.

Арба мянга гаран зоной хабаадалгатай асуудалнууд элүүрые хамгаалгын туһаламжа олгуулгын шанар тухай мүнөөдэрэй дутуу дундануудые элеэр тобойн гаргадаг. Эндэ нэн түрүүн эмнэлгын газарта түргэн хандахаар дүтэ байха тухай болон туһаламжын түлөө мүнгэ түлбэриин асуудалнууд гээшэ.

Мүнөө сагта манай гүрэн дотор түлбэригүй элүүрые сахилга бэелүүлэгдэдэг гэжэ тэмдэглэгдэбэшье, үнэн дээрээ үбшэнтэн үсөөхэн лэ ушарта бага түлбэри хэдэг, ехэнхи ушарта үнэ сэнтэй туһаламжада хүртэхэ баатай ха юм даа. Энэ талаар эмнэлгын газарта “Зүб даа, түлбэри туһаламжа олгуулхабди, зүгөөр, энэ дары бэшэ, хэдэн һарын туршада хүлеэхэ ёһотойт”, - гэжэ ойлгуулдаг. Тиимэһээ үбшэнтэн тэсэжэ байха бэшэ хадаа эмнэлгын түлөө ехэ үнэ сэн түлэхэ баатай бшуу.

Энэ асуудалай талаар, эрдэмтэнэй хэлэһээр, зарим ушарта үнэхөөрөөшье ехэ ээлжээн байжа магад, харин зарим ушарта мүнгэ зөөриин багаар һомологдодог шалтагһаа эмшэд мүнгэ олохо гэжэ түлбэри эрижэ магад.

Энэ үнгэргэгдэһэн семинар хадаа эмшэлгын эмхинүүдэй даагшанар, ахамад врачнуудта тон шухала һуралсал боложо үгөө. Элүүрые хамгаалгын хүтэлбэриин мэргэжэлтэдые бэлдэлгэ гээшэ һайн шанартай эмнэлгын туһаламжа олгуулгын гол үйлэ ха юм. Хэр һайнаар хүтэлбэрилэгдэнэб, тэрээнһээ бүхы һалбариин ажал ябуулга дулдыдана.

- Хэрбэеэ нөөсэ һайтай, эрдэм мэдэсэтэй, дээдын шатын мэргэжэлтэдтэй эмхи һаа, һайн шанартайгаар лэ ажалаа ябуулха бшуу. Алишье шатын эмхинүүдэй хүтэлбэрилэгшэ, ахамад врачнуудые һургажал байха хэрэгтэй. Тэдэнэр хэрэгтэй мэдээсэл суглуулжа, зүб мүрэй шиидхэбэри абажа, бодото байдалдаа хэрэглэжэ һураха болоно, - гэжэ Александр Леонидович онсолбо.

Эмшэд үбшэнтэнһөө арсаха эрхэтэй

Элдэб тоосолдоото ушарнуудые усадхаха асуудалнуудаар энэ семинарта Экономикын дээдэ һургуулиин Үндэһэтэдэй шэнжэлэлгын институдай элүүрые хамгаалгын экономикын болон хүтэлбэриин кафедрын доцент Ирина Петрова олондо мэдээсэл тараадаг эмхинүүдтэ тайлбари хэбэ.

Тэрэнэй хэлэһээр, врачай болон үбшэнтэдэй хоорондохи харилсаанай элдэб тоосоото ушарнууд жэл бүри олон боложол байдаг. Эндэ олондо мэдээсэл тараадаг эмхинүүд ехэхэн нүлөө үзүүлдэг байна. Зарим ушарта тоосоото ушарнуудые номгоруулха аргатай аад, дэбэрүүлбэл, хүн зоной дунда муугаар нүлөөлжэ болоно.

- Һүүлэй нэгэ хирэдэ элүүрые хамгаалгын һалбари тухай болон социальна ажаһуудалай талаар асуудалнуудта бэшэдэг сурбалжалагшадай этикын кодекс баталха тухай хэлсэдэг һэн. Тиимэһээ бидэ толилолго соогоо ямар удха оруулжа бэшэһэнээ ойлгохо ёһотойбди. Энэ эмшэн үбшэнтэн хоёрой харилсаанай ерээдүй байдал тодоруулдаг ха юм,- гэжэ Ирина Петрова тэмдэглээ.

Бүхы тоосоото ушарнуудые уридшалан усадхажа, һэргылэмжэхэ аргагүй ха юм даа. Гэбэшье, ехэнхи ушарта эмшэдэй болон үбшэнтэдэй хуулиин талаар хүсэд мэдэсэгүй байһанһаа тохёолдодог. Хэрбэеэ эмшэд хуулиин эрхээр, өөрынгөө дураар үбшэнтэнһөө арсаха аргатай гэжэ хүн зоной мэдэдэг һаань, тоосолдоон болохошьегүй магад. Энэ 321-дэхи Федеральна хуули аяар 1993 ондо баталагдаһан юм. Мүн үбшэнтэншье эмшэдһээ арсаха аргатай, һүүлэй үедэ энэ хуулиин ёһо гурим зарим зон хэрэглэжэ эхилһэниинь тэмдэглэлтэй.

Гэхэ зуура, экспертын онсолһоор, манай Буряад орон дотор элдэб онсо тоосолдоотой ушарнууд болодоггүй, олондо мэдээсэл тараадаг эмхинүүд шууяа татамаар ушар тухай мэдээсэнэгүй хаш.

Халуун утаһан байгуулагдаха

Буряад Уласай элүүрые хамгаалгын сайд Валерий Кожевников мүнөө үедэ эмнэлгын һайн шанартай туһаламжа тухай хэлсэхэ саг ерээ гэжэ тэмдэглээ.

- Буряад Уласай Элүүрые хамгаалгын яаман энэ талаар ехэ ажал ябуулдаг, гэбэшье өөһэдынгөө дутуу дундануудые бултыень мэдэнэбди, тэрээнэй түлөө шүүмжэлүүлэгдэдэг гээшэбди. Дотоодын болон гадаадын хиналта гэжэ ойлгосонууд бии. Бидэ дотоодын шалгалтада анхардагбди. Харин гадаадын шалгалта страховой эмхи болон Оросой Холбоото уласай элүүрые хамгаалгын хиналтын албан бэелүүлдэг. Бүридхэгдэһэн ажал тухай хэлэбэл, Оросой Холбоото уласай шугамаар бидэ эмхидхэлэй талаар гурбан шатын туһаламжа олгуулха ажал ябууланхайбди,- гэжэ Валерий Кожевников мэдээсэбэ.

Буряад Уласай Элүүрые хамгаалгын яаманай сэхэ утаһаар ехэ олон зон хандадаг юм. Тиимэһээ мүнөө яаманда бүхы эмнэлгын эмхинүүдтэ “Халуун утаһа” байгуулха тухай зарлиг абтагдаа. Тиигэжэ Буряад Уласай бүхы аймагуудай эмнэлгын эмхинүүд бүхэн руу үбшэнтэн сэхэ утаһаар хандажа байха аргатай болоно бшуу. Тиихэдээ эмшэд дары түргэн үбшэнтэнэй асуудал шиидхэжэ, эмнэлгын түргэн туһаламжа олгуулха болоно.

Буряад орон элүүрые хамгаалгаар дорой бэшэ

Энэ үнгэрһэн хоёр үдэрэй хуралдаанда эмнэлгын һалбариин дээдын мэргэжэлтэд хабаадажа, элүүрые хамгаалгын гол шухала асуудалнууд зүбшэгдэбэ. Хуралдаанай эхиндэ Буряад Уласай Элүүрые хамгаалгын яаманай сайд Валерий Кожевников хуралдаанда хабаадагшадые болон айлшадые амаршалаад, Буряад Улас доторхи элүүрые хамгаалгын мүнөө үеын оршон байдал болон саашанхи хүгжэлтын хараа бодолнуудтай танилсуулаа. Гол түлэб, 2011-2013 онуудай хугасаада бэелүүлэгдэһэн «Элүүрые хамгаалгын һалбариин модернизаци тухай» федеральна программа бэелүүлгын ашаар Буряад орон дотор эмнэлгын аяар 10 томо байшангууд баригдаһан байха юм. Мүн Оросой Холбоото уласай һомолһон элдэб программануудта хабаадажа, хэдэн шэглэлээр ажал ябуулагдаһан байха юм.

- Нари үбшэн аргалдаг һалбарида 470 миллион түхэриг һомологдожо, хэдэн тусхай мүнөө үеын хэрэгсэл түхеэрэлгэнүүд худалдан абтагдаа, тэрээн дээрэ үбшэнтэниие хэр аргалнаб, бэе махабадыень шэнжэлнэб гэһэн асуулта-мониторинг үнгэргэгдэдэг байна. Бидэнэй гол зорилго хадаа һайн шанартай эмнэлгын туһаламжа олгуулга болоно. Аяар 500-гаад залуу мэргэжэлтэд ажалда ерэнхэй. Мүнөө сагта залуушуулда бэеэ харуулха арга бии, мүн тэдэниие һургаха, хүтэлэн ябаха дүршэл ехэтэй мэргэжэлтэдшье байха, - гэжэ сайд мэдээсэбэ.

Яагаад панхаруутангүй ажалаа ябуулхаб?

Оросой Холбоото уласай Президентын дэргэдэхи арадай ажахын болон гүрэнэй албангай Россиин эрдэмэй академиин танхимые даагша, профессор Лариса Габуева хоёрдохи үдэрэй һуралсал үнгэргөө. Тэрэнэй гол элидхэл хадаа хуулиин эрилтээр 2016 ондо элүүрые хамгаалгын һангай, казённо, автономно эмхинүүдэй ажал ябуулгын экономическа дүн түсэблэхэ тухай гаршагта һуралсал хабаадагшад шалгаа. Эмнэлгын эмхинүүдэй ажал ябуулгые түсэблэлгэдэ экономикын шахардуу байдалай үедэ мүнөө үеын элүүрые хамгаалгын гол шэглэлнүүд онсологдоо. Тэрэнэй тэмдэглэһээр, мүнөө сагта һалбари бүхэнэй үрэ дүнтэй үдэр бүриин ажалай болон гарза гарашын олзоһоо ехээр дээшэлгэ сэгнэлтын ехэ ажал ябуулга элүүрые хамгаалгын шэглэлдэ байгуулагдаха.

- “Эмшэн - түхеэрэлгэнүүдые хэрэглэлгэ – хэрэгтэй гаргашалагдаха зүйлнүүд” гээд, ажалай ябасые ойлгохо, мэдэрхэ шухала. Байһан нөөсэ арга боломжоёо түсэблөөгүй һаа, зарим эмнэлгын эмхинүүд намар тээшээ бүхы һомологдоһон зөөриеэ дууһажархёод байдаг ха юм. Энэ эмнэлгын газарай стратеги бэшэ, харин эмхинүүдээ панхаруутуулхаяа байһан юридическэ нюурнуудай ябадал гээшэ. Тиимэһээ олзо орошо, бэеэ дааһан ажал ябуулга, һалбари бүхэнэй ажалай түсэб табиха шухала,- гэжэ тэрэ тэмдэглээ.

Үнгэрһэн жэлнүүдтэ ябуулһан ажалай дүн гаргажа, сагай хаһа, уларилда дэлгэрдэг үбшэнгүүдые бүридхэжэ, арад зоной хандалгануудые хараадаа абажа, ажалаа түсэблэхэ шухала. Тиигэжэ ажалай түсэб байгуулагдадаг, ахамад врачай ажал тодордог. Ашаг үрэ дүнтэй ажал ябуулхада, олзо орошо гарзаһаа дээшэ болодог гэһэн гол бодол элидхэгшэ эрдэмтэн мэдүүлээ.

- Мүн эмхидхэлэй үрэ дүнгүй шалтаг хадаа үдэр бүриин һэлгэгдэжэл байдаг ажал ябуулга гээшэ. Энэ хадаа гол шухала ажал тухай эгээл юунэй түлөө ажаллажа байһыемнай мартуулдаг. Тиимэһээ өөһэдынгөө ажал ябуулга тухай бодомжолхын тула энэ мүнөөдэрэй хуралдаанда суглараабди, - гэжэ Лариса Аркадьевна тэмдэглээ.

Эмнэлгын Байгалай энэ хуралдаа эмхидхэгшэдэй нэгэн болохо Н. А. Семашкын нэрэмжэтэ Буряад Уласай клиническэ больницын захирал эндэ эдэбхитэй хабаадалсаба.

“Мүнөөдэрэй энэ ехэ хуралдаанда Оросой Холбоото уласай элүүрые хамгаалгын амин шухала асуудалнууд болон мүнөө үеынэкономикын шэнэ харилсаанай үедэ эмнэлгын ажал ябуулгын һайн шанар хүтэлбэриин асуудалнууд хэлсэгдээ. Бодомжолжо шиидхэбэри гаргахаар аша туһатай мэдээсэлнүүд үгтэгдөө. Бидэ иимэ үрэ дүнтэй, гүнзэгы бодомжолһон ехэ туһатай мэдээсэлнүүдые табиһан хуралдаанда хабаадагшадта баярые хүргэнэбди, - гэжэ һуралсалда хабаадагша эмшэд мэдүүлбэ.