​Буряад хүбүүдэймнай амжалта

Сүлжээ холбооной фейсбук харилсаанда ”Голливуд” гэжэ томо үзэгүүдэй мэдээжэ газарай дэргэдэ буряад хүбүүнэй байһан дүрэ харажархибаб. Адаглан харахадамни, тэрэмни Лос-Анджелеста ажаһуудаг минии нютаг хүбүүн Балта Сультимов байшаба. Балта тухай би үнинэй дуулаһан байгааб. Түрэһэн абань минии мэдэхээр Ага тосхондо ажаһуудаг дайнай ветеран Сультимай Цэнгын ехэ хүбүүн Баир, эжынь – минии тоонто Согто-Хангил нютагай Батын Сансарайн Сэсэг басаган гээшэ.

Алтаар уран дарханай угай гарбал

Батын Сансарайнхи гэжэ айл манай нютагай урда хотондо ажаһуудаг һэн. Олон хүүгэдтэй энэ айлай эзэн-Сансарай ахай “алтан гартай” хүн бэлэй. Тэрэнэй бүтээһэн алтан, мүнгэн зүүдхэлнүүдые, дэгэлэй тобшо, хутага зэмсэгүүдые Ага нютагайхид мүнөө болотороо үмдэдэг юм. Эжыһээмни намда дамжуулагдаһан миниишье сээжэ дэгэлэй мүнгөөр бүрхөөлһэн шүрэ тобшонууд Сансарайн ахайн дархалһан бии. Харин Балтын хүгшэн аба Сультим Цэнгэ бүхэли наһандаа үнэн сэхэ ажалаараа хүн зондоо хүндэтэй, зүблэлэй болон партийна ажал ябуулдаг, ехэ томоотой, сэсэн, түбшэн зантай хүн бэлэй. Иимэ бэрхэ хүнүүдэй аша - зээ хүбүүн түрэл гаралаа суурхуулжа, буянта хэрэг үйлэдэжэ ябана гэжэ дуулаад, Буряад орон дотор энэ хүбүүн тухай мэдээсэхэ хүсэл ерээ бшуу.

Агын дасанда һуралсалаа эхилээ

Балта Агын аймагай Будулан нютагта түрэбэшье, томохон боложо байхадань, гэртэхинь Согто-Хангил нүүжэ ерэһэн юм. Дунда һургуулияа дүүргээд, Агын дасанда хубараг боложо ороһон юм. Балтын түрүүшын багша Жапов Амгалан лама болоод, хүбүүхэниие дүнгэжэ, “Ёһо заншал” гэһэн шэглэлээр һургажа эхилһэн. Тэгшэ жэл болоод байхадань, ехэ талаан буужа, Агын дасанһаа Энэдхэгэй Гоман дасанда буддын гүн ухаанай үзэл суртал шудалуулха арга боломжо олгогдошоһон юм.

2000-аад жэлэй эхиндэ Агын дасан болон Агын буддын шажанай институдай ректор Бабу лама Чимитдоржиев хубараг хүбүүдые Энэдхэг эльгээжэ, ехэ һургуулида һургахые оролдодог бэлэй. 2003 ондо Агын дасанай арбан хубарагууд Бэлигтэ лама Дондоковой ударидалга доро ошоһон юм.

Нютагай хүбүүнэй жэшээ

Хайшан гээд юрын буряад хүбүүхэн лама болохо гэжэ хара багаһаа хүсэлөөб гэхэдэ, Согто-Хангил нютагай үшөө нэгэ залуу лама Жигжит Дармаев жэшээ боложо үгэһэн байна.

- Бага наһандаа би ходол үбдэдэг байгааб. Жигжит лама манайда ерэжэ уншалга хэдэг һэн. Нютагаа ерэхэдээ, намтай заабол уулзажа, ходол һонин юумэ хөөрэдэг һэн. Ганса үгөөрөө бэшэ, мүн туһатай хэрэгүүдээршье ехэ туһалдаг байгаа. Тиигэжэ энэ минии шэлэһэн харгыда ехэ нүлөөлөө, - гэжэ Балта хөөрэнэ.

Өөрөө наһаараа холошье ошоогүй залуу Жигжит Балта хүбүүхэнтэй удаан хөөрэлдэхэдөө, буддын шажанай ойлгосо, зүб буруу хоёрые түбшэхэн аргаар ойлгуулжал байгаа хаш.Жигжит хүбүүнэй хүгшэн абатан Данзан Дарма ахай Бүүбэй абгай хоёр минии аба, эжын хаяа хадхажа һууһан хүршэ бэлэй. Багаһаа хойшоманай хотондо үндыһэн хүбүүхэниие дунда һургуулияа дүүргэжэ байхадань, би нютагаа ерэхэдээ хараа һэм. Тэрэнэй залуушье һаа,хэлэһэн үгэнүүдэйнь гүнзэгы ухаатай, бодолтой байхадань, ехэ һонирхожо, удаахан һуужа хөөрэлдөө бэлэйбди. Жигжит тухай хожом нэгэ хөөрөө дэлгүүжэб. Иимэ бэрхэ, һүбэлгэн, урагшаа бодолтой, нигүүлэсхы ябадалтай нютаг хүбүүдээрээ омогорхонгүй яахаб!

Энэдхэг руу дээдын мэргэжэлэй түлөө

Гэбэшье лама болохо харгы нилээн хүшэр ааб даа. Абаһаар лэ, мүнөө үеын оюутан мэтээр һуралсал дүүргээд лэ, мэргэжэлтэй болошохо бэшэ, харин ажаһуудалаа, абари зангаа, заншалаа тад ондоогоор һэлгүүлжэ эхилхэш. Балта Энэдхэгтэ һураһан тухай шоглон хөөрэнэ:

- Бидэ, хубарагууд, үглөөнэй 5 сагта бодоод, ехэ уншалгада хабаададаг һэмди. Тэрэ уншалгада хоёр мянга хахад ламанар суглардаг. Түрүүн дадаагүй байхадаа, хүлнүүдшни шархирха, одоо унтахаяа һанахаш. Тиихэдэнь бидэ, һая ерэһэн хубарагууд, һуумгашаа һажаад лэ, гэсхы ламада тулгуураар тоншуулан һуудаг һэмди.

Түгэд эдеэндэ түрүүшээр ехэ дадажа ядаа ааб даа, ямар бэ даа нэгэ хара ногоон эдеэ үгэхэдэнь, амандаашье хэжэ шадахагүй, талхаар зуураһан ганса “лепешко” эдиһээр, нэгэ һара үнгэрөө. Тиигэһээр тэрэ “зелёнко” гэжэ наада баридаг эдеэниинь эгээл амтатай хоолынь болоо бэлэй.

Эндэ һураха сагтаа буддын шажанай гүн философи, маани мэгзэмүүдые шудалаа һэн.

2012 ондо Гоман дасанда һуралсал түгэсэжэ, Балта Энэдхэгэй зүүн талын Варанаси хотодо һуралсалаа үргэлжэлүүлээ. Эндэ диалектикын дээдэ һургуулида санскрит, хинди хэлэ ехэл оролдосотойгоор шудалаа.

Нэгэтэ Гималай хада руу аяншалжа ябатараа, хальмаг яһатан Долгян Зургадаевтай танилсажа, саашадаа ехэ нүхэд болоо. Мүнөө тэрэнь Хальмаг орондоо мэдээжэ йог болонхой. Тэрэ үедэ һаял энэ эрдэм шудалжа байгаа. Тиихэдэ Балта тэрээнһээ: “Ши юу хэжэ, ямар юумэндэ һуранабши? - гэжэ асуухадань, тэрэнь “йогын мэргэжэлдэ һуранаб” гэхэдэнь, угаа ехээр гайхаа бэлэй. Залуу Балта ламын ойлгосоор, йог гээшэ чалма үмдэһэн ута һахалтай, хадааһандээрэ һуужа байһан туранхай гэгшын хүн байха гэжэ һанаабшуу. Тиигэһээр Балта хараа бодолоо һэлгүүлээ һэн.

Гэнтэ хүндөөр үбшэлөөд, йогоор бэеэ абараа

Варанасида һуража байтараа, Балта микроинсультда дайрагдаһан юм. Саг зуура бэеынь баруун тала хүдэлхэеэ болишоо бэлэй.Одоо тиихэдээ тэрэ бэеэ “үхэһэн” хүн шэнгеэр мэдэрдэг һэн. Тэрэ үедэ 108 килограмм хэмжүүрэй бэетэй байхадаа, нилээн хүшэр байгаа.

Нэгэтэ институдтань түгэд - йог эмшэн ерээд, хэшээл зааһан байгаа. Балтые тэрэ үзөөд, зүрхэн муу, шуһанай дараса ехэ гэжэ диагноз табиһан байгаа. Энэнь хадаа Балтые йогоор бэеэ һорихыень эрмэлзэлүүлээ, хоёр һара хахад йогоор бэеэ һорижо, 34 килограмм тураһан байна.Тиигэжэ бэень нугархай боложо, шпагат хэжэ эхилээ. Балтын дары түргэн ондоо боложо байхадань, хажуугаархи зониинь гайхан урмашуулдаг һэн. Тэрэ үбдэхэеэ болижо, хүсэ шадалтай болоһон байна.

- Йогын мэргэжэл саашань хүгжөөхыемни намда тон ехэ туһа Энэдхэгэй мэдээжэ йог Динеш Чандр хүргөө. Тэрэнэй туһаар би йог гээшэ ганса тамирай һорилго бэшэ, харин бэеын, ухаанай, сэдьхэлэй нэгэдэл гээшэ гэжэ ойлгооб. Би мүнөө одоол йогоор дүршэжэ, хүн зондо туһалхаб гэжэ мэдэрээб, - гэжэ Балта хубаалдаба.

Автор: Балта Сультимовай эльгээһэн фото-зураг
Описание: Балта бэеэ аргалхын тула йогоор һорижо эхилээ
Автор: Балта Сультимовай эльгээһэн фото-зураг
Описание: Балта хоёр һара хахад йогоор бэеэ һорижо, 34 килограмм тураад, шпагат хэдэг болоо

Америкэ гүрэндэ

2013 ондо Балта Америкэ гүрэн орохо удаан болзорой визэ абаһан юм. Аяар холын Америкэ гүрэн руу ошохо зорилго тэрэ ажаһуудалай асуудалаар шиидээ. Түрэһэн эжынь ехээр үбдэхэдэнь, эжыгээ Энэдхэг орон абаашаад аргалуулаа. Мүнгэн зөөриин хэрэгтэй болоходонь,Америкэ руу ажал хэхэеэ ошоһон юм.

- Америкэдэ ажаһуухада, ехэ хүшэр бэшэ, социальна ажаһуудал дээшэлэнхэй. Ямар яһатан, ямар үзэл шажантайбши, хамаагүй, бүхы зон бэе бэедээ адлихан лэ хандадаг. Гэбэшье, ехэ ажал хэхэ хэрэгтэй, - гэжэ Балта хөөрэнэ.

Балта ошоһоор лэ, Лос-Анджелес хотын наһатайшуулай госпитальдо ажаллана. Бэшэ манай буряадуудта орходоо, бултанһаа түрүүн ажал олоо. Энэншье эли ааб даа,10 жэлэй туршада Энэдхэгтэ һуража, дээдын мэргэжэлтэй болоһон хүбүүе ажалда дары абангүй яахаб даа.

Номгон далайн эрьедэ Лусадай заһал

Лос-Анджелес хотын захаар суутай Голливудта дүтэхэнэ Балта ажаһуудаг юм.Нэгэтэ тэрэ Номгон далайн эрьедэ буддын шажанай һүзэгшэдэй гуйлтаар Лусадай үргэл бүтээгээ. Үргэлэй талха мүнөө үеын суута киногой одон артист Энцо Дзелокки асараа. Тиихэдэнь Балта тэрэниие таняашьегүй, һүүлдэнь интернедэй холбоондо танижархёо.

Мүнөө Балта буддын шажантанай һүзэгшэдтэ мэдээжэ болонхой, йогын хэшээлнүүдые сүлөө сагтаа ябуулна. Түрүүшын хэшээлээ Номгон далайн долгиной сохилоон доро үнгэргөө, үбэлдөө Калифорнидо оройдоол 20 градус дулаан байдаг юм.

“Шиидээл хадаа, бэелүүлэ!”

30 наһаяа дабажа ябаһан энэ Агын талын хүбүүхэн бүхы дэлхэйн гүрэнүүдые ябаа шахуу.

- “Шиидээл хадаа, бэелүүлэ!” гэһэн зорилгоор ажаһуудагбди. Нэн түрүүн толгойдомни ямар нэгэ юумэн, жэшээь, хари гүрэн тухай бодол бии болодог. Тиигэһээр тэрэ хүсэлни бэелүүлэгдэжэ, тэрэ гүрэн заабол ошодогби. Эндэ гансал мүнгэн, баялиг тухай бодохогүй, үнэн сэхэ, һайхан бодол түрүүлхэ шухала, - гэжэ Балта мэдүүлнэ.

Тэрэнэй тэмдэглэһээр, буян үйлэдэхэдэл, һанаһан хүсэл бэелүүлэгдэшэдэг.

Хэдыхэн жэлэй саана Балта нютагаа айлшаар, эжыгээ эрьехэдээ, Ага тосхондо болон Улаан-Үдэдэ йогын хэшээлнүүдые ямаршье түлбэригүйгөөр зааһан юм. Тэрэнэй хэжэ ябаһан хэрэгые нютагаархин ехэ һайшаажа, йогын хүсөөр үбшэнһөө аргалагдаһанаа мэдүүлжэ, залуу йогые урмашуулһан юм.

Балта Сультимов саашадаа хүл дээрээ бодожо, нютагаа бусаад, йогын һургуули нээхэ хүсэлтэй. Манай Буряад орондо энэ буряад хүбүүгээ дэмжэбэл, манай арад зон үбшэ хабшанһаа эдэгэжэ, элүүр амгалан байдалтай болохол һэн хаш.