Энэ удаа арбан гурбадахияа эмхидхэгдэһэн «Эрын гурбан наадан» олоной һанаа сэдьхэлдэ удаахан лэ мартагдахагүй хаш даа. Барилдаанда дуратайшуул Монголһоо зорюута ерэһэн хоёр центнер жэнтэй барилдаашанай барилдахыень хоёр нюдөөрөө хараба. Барилдаашадай турнирта хабаадаһан хүнгэн бэетэй барилдаашадай эрхимүүдые элирүүлхэдээ, мүрысөө шүүгшэд (судьянар) харагшадай арсалдама шиидхэбэринүүдые хоёр дахин гаргаа. Тус наадамай түүхэдэ анха түрүүшынхиеэ һээр шаалгаар мүрысөөн болобо. XXIV Бандида хамба лама Дамба Аюшеев Рио-де-Жанейродэ болоһон Олимпиин наадануудай һур харбалгаар мүнгэн медальда хүртэһэн Инна Степановае бараалхаба. Талархалаа мэдүүлэн, һур харбадаг буряад басаганда мүнгэн годли олоной хараһаар байтар барюулагдаба. Алайрай Шабшалта гэжэ тосхоной хонгоодор угтай Иннын аба Яков Санжиевич Степановта зорюулжа, буряад арадай дуунуудые гүйсэдхэдэг Цыден-Еши Бимбаев «Абадаа» гэжэ дуу уран гоёор дуулаба.
12 наһатай барилдаашадай мүрысөөнэй дүн иимэ. Захааминай бэлигтэй хүбүүн Амарсана Бадмаев талаангүйдэбэ. Урид Шараголдо, Оронгодо илалта туйлаһан байбашье, хүбүүхэн эсэшөө хаш даа. Ивалгын эдир барилдаашан Энхэ-Булат Цымпиловэй нараниинь энэ үдэр үндэр байжа, тэрэ абаргын соло дуудуулба. Амарсалан Цыдымпилов хэды оролдосотойгоор барилдабашье, шүүгдэжэл һалаба ха юм.
Бүхэ барилдаан
![]()
Автор: Буддын шажанай заншалта Сангхын хэблэлэй албанай фото-зураг
Описание: Барилдаанай үедэ
Хүршэ Монгол оронһоо, Тыва Уласһаа, Эрхүү можоһоо, Үбэр-Байгалай хизаарнуудһаа хүдэр барилдаашад Этигэлэй хамбын нааданай сэргэдэ буугаа. Харамтайнь гэхэдэ, мүрысөөнэй дүрим соо хэдышье эли тодоор бэшээтэй байбашье, дүй дүршэлтэй Владимир Пильчинов түрүүтэй мүрысөө шүүгшэдтэй (судьянартай) юрын харагшад, ламанар хүрэтэрөө арсалдажа зобообо. Евгений Гармаев Алексей Мантатов хоёр тус арсалдаанһаа боложо, гурба дахин гаража барилдаа. Эсэсэй эсэстэ Зэдын аймагһаа ерэһэн Евгений Гармаев шүүгээ.
63 килограммтанай жэн
Арай гэжэ илалта туйлаһанайнгаа удаа Евгений Гармаевай бэень эсэшэһэн, сэдьхэлынь хүмэришэһэн байба. Тиимэһээ Баргажан голой Константин Цыреновтэй финалда уулзахадаа, бэлэхэнээр диилдэшөө. Сэрэг суурта десантнигаар алба хааһан Константин Батор, Бори гэжэ хоёр ехэ аханарайнгаа харуулһан зүргэдэ оробо. Баргажанаархин баярлаа ёһотой. Евгений Гармаев, нёдондо энэ жэндэ ялас гэмэ илалта туйлаһан Хурамхаанай Алексей Раднаев гэгшэд хоёрдохи, гурбадахи һууринуудые хубаажа абаба.
75 килограммтанай жэн
Нобшо ноохой арсалдаан эгээл энэ жэндэ болоо. Хурамхаанай Артём Раднаев полуфиналда барилдахадаа, Агын Бальжинима Тумуровта шүүгдэһэнээ зүбшөөбэгүй. Видео харахада, Артёмой булхайлжа байһаниинь эли болошоо. Тумуровай урдаһаа түгэсхэлэй барилдаанда Этигэлэй хамбын нааданай абарга Иван Гармаев гаража ерээ. Бэе бэеынгээ бүһэ хам бажуужа барилдаха болоходонь, эндэ юу хээн эхилээ. Барилдаашан бүхэн өөр өөрынгөө дүрим дурдаад һалабагүй. Мэргэжэлтэ шүүгшэдэй үгэ хэнииншье дуулажа үгэбэгүй. Аяар хоёр часай туршада ялас гэмэ барилдаанай орондо хэрүүл, хэлэ аман, хуугай хашхараан, эшхэрээн соностожо байба. Бандида хамба лама Дамба Аюшеев хатуу үгэ хэлэжэ, барилдаашадые номгоруулба. Бата бэхеэр Иванайнгаа бүһэ саб шүүрэжэ абаһан Бальжинима Тумуров нюргыень шоройдуулба. Иван Гармаев хоёрдохи, нёдондо илалта туйлаһан Саян Гармаев хүндэтэй гурбадахи һуури эзэлбэ.
Хүндэ бэетэнэй жэн
200 килограмм шэгнүүртэй монгол Дашадондогой барилдаанай дүхэригтэ гаража ерэхэдэнь, буряад барилдаашаднай бү гэмэлтэһэй гэжэ харагшад зальбаржа һууба. Агын баатар, хорин зургаатай Балдан Цыжипов Монголой айлшаниие газардуулхадань, хүнүүд хүл дээрээ бодожо, альгаа ташаба. Энэл хүбүүн Захааминай алдарта бүхэ Ринчин Санжеевые булижа, анха түрүүшынхиеэ Этигэлэй хамбын нааданай абарга болобо. Цыбик Максаров гурбадахи һуури эзэлээ.
Һээр шаалган
![]()
Автор: Буддын шажанай заншалта Сангхын хэблэлэй албанай фото-зураг
Описание: Тус наадамай түүхэдэ анха түрүүшынхиеэ һээр шаалгаар мүрысөөн болоо юм
Һээр шаадаг 50 эрэ бэе бэетэеэ мүрысэбэ.
- Бидэ 400 һээр бэлдэһэн байгаабди, - гэжэ мүрысөөнэй ахамад судья Андрей Дондупов тайлбарилба. – Хабаадагшад гурбан зуугаадыень хуха шаагаа. 2016 оной” Алтарганада” соло дуудуулагшад Этигэлэй хамбын эрхим найман соо оробогүй. Түнхэнэй аймагай Хэрэнэй дасанай 17 наһатай жиндаг Шагдыр Халтанов илаха юм гэжэ хэнэй толгойдо орохо байнаб? Хоёрдохи һуурида Алексей Базаров гараа, лама Руслан Сантуев гурбадахи һуури эзэлээ, - гэжэ Арадуудай наадануудай Буряад Уластахи федерациин юрэнхылэгшэ Алексей Гыргенов зугаална. Мүрысөөнүүдэй боложо байха үедэ тэнгэри бүрхэг байбашье, бороолоогүй. Амаршалгын үедэл бороон орожо эхилээ.
Автор: Валерий СЫДЕЕВ









