​Ажалша, малша, таряаша нютаг

Бэшүүр нютагта би түрүүшынхиеэ ошожо, тэндэхи ажалша малша, бардам хүнүүдээр танилсабаб. Урагшаа һанаатай зоноор ушаржа, хэхэ ажалаа хэлсэжэ, һанаа дүүрэн бусаабди. Юуб гэхэдэ, бидэниие манай үнэн нүхэр Зандраев Сэрэн-Дондог аха угтажа абаад, бүхы ажалыемнай эмхитэй тааруулба бшуу. Үдэрөөр ябаһан бидэ Шэбэртын һургуулида, Шанага Хонхоло гэжэ хоёр сомоной захиргаанда, Хонхолын эхин һургуулида орожо үрдибэбди. Уншагшадаараа уулзажа, тэдээнһээ ехэ юумэ дуулаабди, өөһэдөө сонин тухайгаа хөөрөөбди, түрэлхи хэлэнэйнгээ байдал тухай хамта һанамжалаабди.

Автор: Александр Махачкеев
Описание: Шэбэртын һургуулиин багшанартай уулзалгын үедэ

Бэшүүр аймагай буряадууд хоорондоо эбтэй, амгалан тайбан ажаһууна. Хамта дээрээ аймагта 2500 буряад үндэһэтэн тоологдоно. Хүршэ ород нютагуудаар тарангүй, нэгэ газар нютаглажа байдаг байна. Анханай ажалша зон лэ даа. Тосхонуудаар ябахада, гэр байрань, хорёо хотонь яндагар, шэнэ гэрнүүд харагдаха юм. Мал олоор барина, таряа ногоо ехэ тарина. Газарайнь хүрьһэн тоһолиг зузаан, үрэжэлтэй. Ой модотой, бэлшээри ехэтэй дайда.

Хонхолын бодонгууд угай буряадууд ехэ ажалша, баян бардам гэлсэдэг. Энэ үнэн байна. Хонхоло тосхон ороходо, энэнь абаһаар лэ харагдана. Машина трактор, техникэ дүүрэн байна. Хонхолынхин хото город руу нүүжэ байнгүй, нютагтаал һайхан амидардаг юм байна. Нютагһаа гаража ошоһон айл гэжэ шахуу үгы. Ажалаа хээд лэ, буряад хэлэ, ёһо заншалаа ехэ сахидаг, хүгжөөхэ гэжэ оролдодог зон. Хүүгэд булта буряадаараа хөөрэлдэнэ.

Шэбэртэдэ 100-гаад айл буряад сониноо захил хэжэ абадаг. Шанага, Дабаата, Хонхоло тосхонууд багаханууд юм, зониинь үсөөн. Тиигэбэшье буряад сониноо яһала абажа уншана. Шанагада арбаад хүн захил хэнэ. Шанагын сомоной дарга Эрдэм Цыбеновэй хэлэһээр, үшөө 20 айл буряад сониноо бэшүүлхээр байна. Хэрбээ Шанагада 30-аад айл “Үнэнөө” абадаг болоо һаань, энэ нютагайхин булта шахуу түрэл сониноо уншадаг болохо жэшээтэй. Хонхолын үсөөхэн хүн сониноо абажа уншана. Урда жэлдэ захил хэхэ ажал эндэ эдэбхитэй ябуулагдаагүй байшоо ха юм.

Ерэхэ жэлһээ “Үнэнөө” булта абадаг болоёл гэжэ тэдэнэр хоорондоо хэлсэбэ. Захилай ажал харюусаха хүн эндэ олдобо.