​Таксиин жолоошон нютагтаа сонин хүргэнэ

Бэшүүр аймаг Улаан-Үдэһөө ехэ холо бэшэшье һаа, үүрэй сайхаһаа нойтон саһан бамбайтар орожо, хүтэл дабаануудые дабахань хүшэр байба. Илангаяа ашаанай томо машинанууд дабажа шадангүй зогсожо байбад. Бидэнэр дүршэлтэй бэрхэ Чингис жолоошонтой, урдахи мөөрнүүдээрээ татадаг авто-хүлэгөөр ябаһандаа ядамаггүй Заган болон Шэбэртын Хүтэл дабаануудые дабажархёобди. Нэн түрүүн Дондок Улзытуевай тоонто Шэбэртэ нютаг хүрэбэбди. Эндэ маниие “Буряад үнэнэй” үнинэй танил Цырен-Дондок Зандраев угтажа абаба. Цырен-Дондок Шоболоевич үүсхэл гаргажа, нютагайхидайнгаа дунда ехэ ажал ябуулжа, шадаал һаа олон зоной түрэл буряад сониноо бэшүүлхын түлөө оролдодог буянтай хүн.

Шэбэртэдэ һургуулиин багшанартай уулзабабди. Захиралай орлогшо Александр Махачкеев Хэблэлэйнгээ байшангай ажал хэрэгүүд тухай мэдээсээ. Тиигээд “Байгал”, “Байкал” сэтгүүлнүүд тухайгаа хөөрэжэ үгэбэ. Редактор Бадмажаб Гындынцыренов “Буряад үнэнэй” саашанхи хүгжэлтын замые тодорхойлоод, сонинойнгоо удха шанарые һайжаруулха, улам уншасатай болгохын түлөө имагтал уншагшадайнгаа һанамжа дурадхалнуудые хүлеэнэбди гэжэ хэлэбэ. Түрэл сониндоо бэшэжэ, нютагайнгаа һониниие дуулгажа, түрүү зон тухайгаа бэшэжэ, соносхогдоһон мүрысөөнүүдтэмнай эдэбхитэйгээр хабаадыт гэжэ уряалбабди.

“Буряад үнэнэйнгөө”, жэнхэни түрэлхи хэлэнэйнгээ, үндэһэн зохёолойнгоо, соёл уралигайнгаа саашанхи зам тухай багшанар олон асуудалнуудые табижа, үрэ дүнтэй хөөрэлдөөн болоо.

Жэшээ абамаар

Цырен-Дондок Шоболоевич сугларагшадта хайшан гэжэ редакцитай холбоо байгуулжа, хүнгэлэлтэтэй захил хэнэбибди гэжэ хөөрөө. Мүнөөнэй сагта хэлхеэ холбоомнай сониниие уншагшадта хүргэхэдөө, сониной сэнтэй адли сэн нэмэжэ абана. Харин хүнгэлэлтэтэй сэнгээр бэшүүлээд абахада, захилнай хоёр дахин хямдаржа үгэнэ. Юун хүшэр бэ гэхэдэ, захиһан сонинуудаа нютагтаа хүргэхэ, захилшадтаа тараажа үгэхэ. Теэд мүнөөмнай нютаг бүхэндэ Улаан-Үдэдэ ерээд ошодог авто-хүлэгүүдтэй хүнүүд байна ха юм. Нютагайнгаа зондо туһа хэхэеэ хэн арсахаб? Багаханааршье һаань, нютагайнь зон гарыень сайлгана ааб даа, харин редакци тэдээндэ түлөөһэгүй захил хэхэ. Эгээл иигэжэ Шэбэртэ нютагта Жаргалма Цыденжаповна багшын наһанай нүхэр Бато Чимитовэй Улаан-Үдэһөө “Буряад үнэнөө” нютагтаа абаашаад, дэлгүүрнүүдтэ буулгажархихадань, захил хэһэн хүнүүд ороод абана.

Харин заха холын Захааминай дайдын холо Утаата, Далахайн Лубсан Гонгоров Ёнгорбойн һургуулида гарагай 4-дэ (среда) сониной хэһэгүүдые оруулаад үгэхэдэнь, һурагшад гэртээ абаад ошонод. Оройтоболнь, һургуулиин харуулшан, гал түлигшэ, Захааминай уран зохёолшодой “Уран Дүшэ” нэгэдэлэй эдэбхитэй гэшүүн Лубсан Цыренов ямаршье үедэ гаргаад үгэдэг. Иимэ һайн һанаатай зонтой байгаад, бэшэ нютагууд юундэ хүнгэлэлтэтэй захил хүүлэдэггүй юм – гайхалтай. Нютагай толгойлогшо, һургуулиин захирал, багшанар эдэбхи үүсхэл гарганагүйл даа! Тэдэ ноёдтоо нютагай зон шангахан асуудал табиха байгаа, үгы һаа, нютагай урагшаа һанаатай нэгэ эдэбхитэн гү, али “Уран Дүшын” гэшүүн Бэшүүрэй Цырен-Дондок Шоболоевичой жэшээгээр нютагаархинайнгаа дунда ажал ябуулбалнь, ехэл буян болохо бэлэй.

Шанага хүрэхэдэмнай, нютагай захиргаанай дарга Эрдэм Владимирович Цыбенов амаралтада байгаашье һаа, маанадые халуунаар угтажа абаа. Эндэхи һургуулиинь хаагдабашье, багахан Шанагада арбаад айл “Буряад үнэнөө” захина. Иимэ хүнгэлэлтэтэй захил дурадхаһантнай ехэ һайн, уншагшаднай бүри олон болохо, эдэбхитэйгээр захил хэхэбди гэжэ һомоной дарга баяртайгаар найдуулаа.

Автор: Бадмажаб Гындынцыренов
Описание: Цырен-Дондок Зандраев, Шанага һомоной дарга Эрдэм Цыбенов

Хонхолодо эхин һургуулиин багшанар, нютагай дарга Вячеслав Васильевич Митыпов, һургуулиин захирал Батор Аюржанаевич Ешеев гэгшэд сугларжа, һанамжа дурадхалнуудаа дамжуулаа. Хэлсэһэн гол асуудалнууднай гэхэдэ, мүнөө сагта нютаг хэлэеэ хүгжөөхэ гэһэн ехэ хүдэлөөн эхилээ, теэд бүгэдэ буряадуудай ойлгохо, бүгэдэниие эблүүлхэ үүргэтэй ниитэ нэгэ литературна хэлэеэ улам хүгжөөхэ шухала; 1930-аад он болотор хэрэглэгдэжэ байһан үгэнүүдээ үргэнөөр нэбтэрүүлхэ; хүдөө ажахыгаа, ажалша бэрхэ зоноо сонинойнгоо нюурнуудта үргэн дэлисэтэйгээр толилхо; нютагуудай һонинуудые саг үргэлжэ дуулгажа байха.

Автор: Бадмажаб Гындынцыренов
Описание: Хонхолын зонтой уулзалга

Энэ талаар Хонхоло нютагай зон ехэ эбтэй, ажалша бэрхэ, урагшаа һанаатай юм байна гэжэ анхарбабди. Гэр байрануудынь, хашаа хорёонуудынь гуримтай, шэрдээтэй, будаатай, нюдэ баярлуулма жэмэстэ модод һуулгагдаһан, үнгын сэсэгүүд таригдаһан, таряалан сабшалангуудынь нягтаар хорёологдонхой – иимэ ажабайдалтай нютаг гэжэ бахархан тэмдэглэбэбди.

80 наһатай ажалай ветеран, “Буряад үнэнэй” эдэбхитэй уншагша Чингис Дугаржапович Цыренов абынгаа нүхэрые бэдэрнэб, намдаа туһаяа хүргыт гэжэ хандаа:

- Баргажан голой Баян-Гол тоонтотой Бимбажаб Шадапович Хоршеев минии эсэгэ Дугаржаб Цыреновтэй алба хэһэн, удаань хамта хүдэлһэн ехэ нүхэд байһан юм. Мүнөө Бимбажаб Шадаповичай үринэр, аша зээнэр, түрэл гаралнууд хаагуур ажаһуунаб гэжэ мэдэхэеэ һананаб.

Бимбажаб Шадапович Хоршеевые таниха хүн “Буряад үнэнэй” редакцида 21-64-36 гэһэн утаһаар хонходыт гэжэ ханданабди.