​Ехэ хубитаяа оруулһан габьяатай

Сагай хүрдын эрьелдэжэл байхада, он жэлнүүд һубарилдан үнгэржэ, түүхын хуудаһанууд ирагдажал байдаг гээшэ. Урда үеын хүнүүдэй наһанайнгаа амаралтада гарахада, залуу хүбүүд, басагад бэеэ журналистикада зорюулжа, редакциин үүдэ татадаг байха юм. Үнгэрһэн зуун жэлэй 70-дахи, 80-дахи, 90-дэхи онуудта “Буряад үнэн” сонинтой хуби заяагаа холбоһон хүнүүд тухай энэ дурсалга соогоо хөөрэхэмнай.

Далай Шагдарович Хубитуевай “Үнэн” сониндо ажаллажа эхилһээрнь 40 жэл үнгэршэлэй. Дайнай түлэг дунда 1943 оной уһан харагшан Хонин жэлдэ хэбэд номхон Хэжэнгын аймагай Ушхайта нютагта алтан дэлхэйдэ мүндэлһэн Далай хүбүүн дайнай һүүлээрхи бүхы бэрхэшээл түбэгүүдые бэе дээрээ үзэһэн юм гэхэдээ, хэтэрүүлнэ бэшэбди. Нютагайнгаа эхин, республикын үндэһэтэнэй 1-дэхи интернат һургуулинуудые дүүргээд, Буряадай багшанарай училищи түгэсхэжэ, хэдэн жэл соо багшалһан байгаа. Тиин 1971 оной хабар “Буряад үнэн” сониндо ажаллахаяа ороод, хүдөө ажахын таһагай сурбалжалагшаар, харюусалгата секретариин орлогшоор хүдэлһэн юм. Үнэн шударгы ажалайнгаа түлөө Д.Ш.Хубитуев “Буряад Республикын соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ” гэһэн үндэр нэрэ зэргэдэ хүртэнхэй. Хэдэн жэлэй урда тээ хүндөөр үбшэлжэ, наһа бараа һэн.

Тимофей (Цырендаша) Нимбуев 1942 оной уһан хара Морин жэлдэ Хэжэнгын аймагай Хэжэнгэ нютагта түрэһэн юм. Бага балшар наһандаа эхэ, эсэгэһээ гээгдэжэ үншэрхэдөө, түрэлэй һабагшатай, лама шажанай һургуули һудартай үбгэдэй харгалзалга харууһан доро үндыхэдөө, хуушан монгол хэлэ шудалһан, түбэд үзэг ойлгохо болоһон байгаа. Тиигэжэ 5-дахи классһаа һуралсалаа таһалдуулжа, 1955 оной хабар Хэжэнгын аймагай Сталинай нэрэмжэтэ колхоздо гэхэ гү, али Хэжэнгын хониной совхоздо ажалайнгаа намтар эхилээ һэн. 1969 ондо Улаан-Үдэ ерэжэ, ЛВРЗ-гэй шудхалаагай бурма халуун цехтэ ажалда оробо. Буряадай индустриин гигант гэжэ алдаршаһан заводой шудхалаагай хүшэр хүндэ цехтэ арба гаран жэл соо ажаллажа, халуун шулуу долёоһон байха юм.

Бэрхэшээл түбэгүүдэй тохёолдоошье һаань, Т. Нимбуев хүдэлмэришэн залуушуулай һургуулида эрдэм мэдэсэеэ дээшэлүүлжэ, 1973 ондо Буряадай багшанарай институдай түүхын-хэлэ бэшэгэй факультедэй заочно таһагта һурахаяа орожо, дүүргээ һэн.

Жарадахи онуудай һүүл багһаа Тимофей Нимбуевич заводто хамта ажалладаг нүхэд тухайдаа багахан мэдээнүүдые, тэмдэглэлнүүдые, шог ёгто үгүүлэлнүүдые “Буряад үнэн” сониндо эльгээжэ толилуулхадаа, ехэл олзуурхадаг байһан юм. Эдэбхитэй хүдэлмэришэн бэшэгшэ Т.Н.Нимбуев 1978 ондо “Буряад үнэн” сониндо ажаллахаяа орожо, промышленность болон барилгын, хойшодоо социально-экономическа таһагай сурбалжалагшаар хүдэлһэн байгаа. Редакцида хүдэлхэ үедөө Тимофей Нимбуевич бэлигтэй бэрхэ журналист байһанаа харуулаа.

Тэрэ – СССР-эй болон Россиин Федерациин Журналистнуудай холбооной гэшүүн. Буряадай журналистикын ветеран Россиин Федерациин Журналистнуудай холбооной Хүндэлэлэй грамотаар, Буряад Республикын Хүндэлэлэй грамотаар шагнагданхай.

1947 ондо Сэлэнгын аймагта түрэһэн Бадмаринчинов Николай Дабаевич нютагайнгаа дунда һургуули дүүргээд, Ардасаанай леспромоздо юрын хүдэлмэришэнөөр ажаллажа эхилээ һэн. Удаань Галуута нуурай зам харилсаанай дистанциин хүдэлмэришэн болобо. Буряадай багшанарай институт 1973 ондо дүүргээд, Хэжэнгын аймагай Сулхарын дунда һургуулида багшалба. Хойто жэлдэнь Николай Дабаевич “Хэжэнгын гол” газетын корреспондент боложо, журналистын ажал ябуулгаяа эхилээ һэн. 1980 онһоо тэрэ “Буряад үнэн” сониндо хүдэлжэ захалба. Республиканска газетын редакцида хүдэлхэ үедөө Николай Дабаевич гүнзэгы эрдэм мэдэсэтэй журналист байһанаа харуулаа. Бэшэжэ байһан темэдээ шэнжэлхы, зохёохы ёһоор хандадаг, тэрэнэй материалнууд уран хурса хэлэтэй, ажабайдалые гүнзэгы һайнаар, темэеэ гүйсэд дүүрэнээр харуулдаг юм. Н.Д.Бадмаринчинов үйлэдбэриин, сэдьхэл бодолой, шажан мүргэлэй темэнүүдые жэгдэ һайнаар харуулдаг үе сагайнгаа мэдээжэ хүнүүд тухай зураглалнуудые, очеркнуудые тобоймо хурсаар бэшэдэг байгаа. Сэрэгэй-патриотическа темээр, арадай дайшалхы болон ажалай алдарта ёһо заншалнуудаар ургажа ябаа залуу үетэниие хүмүүжүүлхэ талаар олон материал толилдог байгаа. Һүүлэй жэлнүүдтэ Николай Дабаевич Бадмаринчинов “Буряад үнэн” Хэблэлэй байшангай” “Бурятия” сониной редактораар хүдэлөө. Тэрэ коллективэйнгээ ниитын ажабайдалда эдэбхитэйгээр хабаададаг һэн. Хэблэлэй байшангай профсоюзай комитедэй түрүүлэгшээр һунгагдаһан юм.

Сэлэнгын аймагһаа гарбалтай Николай Дымбрылович Намсараев республикын 1-дэхи интернат һургуули дүүргээд, Буряадай багшанарай институдта һураһан юм. Тэрэ “Буряад үнэн” сониндо корреспондентээр, өөрын корреспондентээр хүдэлһэн байгаа. “Бурятия” сониной редакторай орлогшоор ажаллаһан юм. Тиин гурбан жэлэй урда тээ бурханай орондо мордоо һэн.

Буряадай журналистикын ветеран Дарима Данзановна Эрдынеева “Буряадай залуушуул” газетэдэ оршуулагшаар хүдэлжэ, ажалайнгаа намтар эхилһэн юм. Удаань “Буряад үнэн” сониндо оршуулагшаар, сурбалжалагшаар, редакторай орлогшоор ажаллаһан байгаа. Үнэн шударгы ажалайнгаа түлөө Д.Д.Эрдынеева “Буряад Республикын соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ” гэһэн нэрэ зэргэдэ хүртэнхэй. Дарима Данзановна наһа баранхай.

“Буряад үнэн” Хэблэлэй байшан” гэжэ Гүрэнэй нэгэдэмэл предприятиин хэблэлэй түбэй директор Дарима Ванчиковна Цыбикова Хориин аймагай түб һууринда түрэһэн юм. Буряадай багшанарай институдай эхин классуудай багшанарые һурган бэлдэдэг факультет дүүргэһэн байгаа. Улаан-Үдын 49, 45 болон 47-дохи һургуулинуудта эхин классуудай һурагшадта багшалба. 45-дахи һургуулида хүдэлхэдөө, тэрэ туршалгын класс эмхидхээ бэлэй. Эндэ үхибүүдые нэгэн доро ород, буряад ба англи хэлэнүүд дээрэ һургажа захалһан байгаа. Ород, буряад хэлэнүүд дээрэ тэрэ өөрөө заадаг байба. Англи хэлэн дээрэ ондоо багша заадаг һааб даа. Удаань Буряад Республикын Һуралсалай ба эрдэм ухаанай министерствын “Бэлиг” хэблэлдэ редактораар хүдэлөө һэн. 2002 ондо Дарима Ванчиковна “Буряад үнэнэй” Хэблэлэй байшанда” ном барлалгын ажалаа дары түргөөр эмхидхэжэ шадаа һэн. Л.Д.Гончикова, Л.Л.Цыденова, Л.А.Андреева гэгшэд хэблэлэй түбтэ хүдэлһэн байгаа.

Алхана уулаһаа үршөөлтэй аглаг һайхан Ага нютагта тоонтотой Цырен-Дулма Батуевна Гуродармаева «Буряад үнэн” газетын корректорээр, ахалагша корректорээр ажаллаһан байгаа. Хойшодоо “Буряад үнэн”-“Дүхэригэй” редакторай орлогшоор хүдэлбэ. Байминова Соёлма Балбаровна – “Буряад үнэнэй” харюусалгата секретаряар хүдэлөө. Цырен-Дулма Батуевна, Соёлма Балбаровна үрэ түгэс ажалайнгаа түлөө “Буряад Республикын соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ” гэһэн үндэр нэрэ зэргэдэ хүртэнхэй.

Гаргаһан продукцияа худалдаха, тарааха гээшэ айхабтар орёо, бэрхэшээл түбэгтэй хэрэг юм. Наймаа хэжэ, олзо оршо олобол, урагшатай һайн ябахалши даа. Энээнэй тула шадажа соносхол хэхэ, андалдаа үүдхэхэ гээшэ рекламын таһагай шадамар бэрхэ ажал ха юм даа. Вера Дамбиевна Дамдинова энэ таһагые даагша гэхэ гү, али рекламын талаар ахалагша менеджер юм.Тэрэнэй шадабаритай бэрхэ ажалһаа соносхолой үрэ дүн дулдыдадаг гээшэ.

1990-дэхи онуудай тэн багта Буряадай гүрэнэй университет дүүргэһэн залуу хүбүүд Бата-Мүнхэ Жимбаевич Балданов, Баяр Дашеевич Балданов, Бадмажаб Валерьевич Гындынцыренов гэгшэд «Буряад үнэндэ” хүдэлхэеэ ороо һэн. Б-М.Ж.Балданов “Буряад үнэн” Хэблэлэй байшангай генеральна директор-ахамад редакторай нэгэдэхи орлогшоор ажаллаһанаа, мүнөө Россиин Аюулгүйе сахиха федеральна албанай Буряадай эмхидэ хүдэлнэ. Б.Д.Балданов, Б.В.Гындынцыренов тус газетын харюусалгата секретаряар хүдэлжэ байтараа, Баяр Дашеевич республикын Президентын хэблэлэй албанда ажаллаһанаа Ахын аймагай захиргаанай толгойлогшоор һунгагдаһан юм. Бадмажаб Валерьевич республикын Гүрэнэй оршуулгын албанда ажаллаһан байгаа.

Сагай хүрдэ эрьелдэжэл байна ха юм даа. Баяр Дашеевич Балданов арбаад жэлдэ түрэл Аха нютагайнгаа засагай даргаар хүдэлөөд, мүнөө “Буряад үнэн” сониндоо бусажа, тус сонинойнгоо Хэблэлэй байшангай захиралаар-ахамад редактораар ажаллажа байна. Бадмажаб Валерьевич Гындынцыренов «Буряад үнэн” сониной редактор болонхой.

Светлана Цыренжаповна Баторова – «Буряад үнэн” Хэблэлэй байшангай” мүнгэн һангай директор; Оюна Владимировна Соктоева – экономист; Филипп Викторович Хабитуев – компьютерна түбэй директор, Аркадий Осорович Батомункуев, Ирина Александровна Галтаева, Агния Цыдемпиловна Цыренова – дизайнернууд, Гэсэгма Амуровна Доржиева – оператор, Домна Дожуповна Зурбанова оператор юм. Татьяна Рабдановна Дугданова, Сэсэг Владимировна Дабаева «Буряад үнэн-Дүхэригэй”, “Спорт тамирай” корректорнүүдээр хүдэлһэн гээшэ. Мүнөө эдэнэй олонхид наһанайнгаа амаралтада гараад, Ирина Александровна Галтаева дизайнераар, Сэсэг Владимировна Дабаева корректорээр ажаллажа байна.

Автор: Радна-Нима Базаров
Описание: "Буряад үнэнэй" хүдэлмэрилэгшэд. 2010 он