​Сэтгүүлшэд тухай минии дурсалга

Би 1967-1969 онуудта ахамад редактор Циден Цибудеевич Цибудеевэй хүлеэн абаха таһагта хүдэлһэн үе тухайгаа дурсалгануудаараа хубаалдаха хүсэлтэйб. Ехэ саг соо хүдэлөөшьегүй һаа, олон тоото бэлигтэй уран зохёолшод Матвей Осодоев, Доржи Эрдынеев, Ким Ильин, Цырен-Дондог Хамаев, Георгий Дашабылов, Булат Жанчипов, Цырендулма Дондогой гэгшэдтэй танилсаха золтой байгааб.

Дайнай болон дайнай һүүлээрхи хүндэ сагые дабан гараһан аха захатамнай бидэндэ ехэ дулаанаар хандадаг һэн. Тэдэнэй дунда набтархан, даамгай, ухаатай Намдык Цыбенович Цыбенов гэжэ хүн байһан юм. Нэгэ хэды үгөөр ахатантай андалдахадаа, юундэшьеб сэдьхэлдэ хүнгэн, досоо уужам болодог һэн.

Ахамад редакторай орлогшоор Раднажаб Бадмаевич Бимбаев гэжэ ехэ һонин хүн хүдэлдэг һэн. Намда ходо үгөөрөөшье, хэрэгээрээшье туһалхал гэжэ ябадаг байгаа. Нэгэтэ намда дүтэлөөд: «Булгита, ши ехэ баян хэлэтэйш. Юумэ бэшэхэ байгааш», - гэжэ хэлэбэ. Би тэрэ доронь: «Намда бэшэхэ бэлиг үгы. Илангаяа литературна хэлээр», - гэжэ харюусабаб. Саг зуура абяагүй байһанайнгаа удаа: «Хэрбэеэ журналистикада дүрэтэй һаашни, үүдэнэй саана гарамсаар лэ, бэшэхэ юумэн заатагүй олдохо», - гэжэ хэлээгшэ һэн. Үнэхөөрөөшье, хаанашье хүдэлжэ ябахадаа, Эрхүүдэ гү, али Хойто зүгтэ, бэшэхэеэ һанахадаш, заал һаа юумэн олдоод лэ байдаг һэн.

Олон жэл сэтгүүлшэнээр хүдэлһэн, саб гэмэ бэетэй, ходо тааруу зохидоор хубсалһан Долгор Жугдуровна Жугдуровае хараад, һайхашаадаг һэмби. Багахан салинтайшье һаа, һажаажа, нэгэл шэнэ хубсаһа абахые оролдодог байгааб. Нүгөөдэ таһалга сооһоо урин шарайтай, һайн сэдьхэлтэй, намдуухан Сержуня Иннокентьевна Бардамова гаража ерэхэ. Эдэ зон тухай дурсан бэшэжэ байхадамни, бүри һаяхан шэнгеэр һанагдажа, амиды мэтээр нюдэндэм харагдана.

«Дары түргэн дугаарта» гэһэн грифтэй ТАСС-һаа ерэһэн материалнуудые тэрэ доронь оршуулдаг Галан Данзанович Данзановые гайхагша һэм. Нэгэтэ оршуулхыень адаглажа байтарни, Данзанович: «Магад, оршуулагша болохо гүш? Тиигэбэл, минии хажууда һура», - гэжэ хэлээ юм. Би тэрэнииень шог зугаада тоолон, ехээр анхараагүйб. Тиигээдшье энэ хүндэ хүрэхэ гээшэ намда холо һааб даа.

Ехэ хүхюутэйгээр, һонирхолтойгоор сагаа үнгэргэдэг байгаабди. Һайндэрнүүдтэ ханын сонинуудые гаргахаш, сэбэр агаараар амилхаяа хүдөө гарахаш… Элдэб энеэдэтэй ушарнууд болохо. Нэгэтэ ахамад редакторай орлогшо Мунко Нимаевич Нимаев тэрэ сагта худалдадаг «Шипка» гэһэн тамхинда намайе эльгээбэ гээшэ. Мунко Нимаевич ехэ түргөөр дуугардаг, зарим үгэнүүдээ дутуугаар хэлэдэг һэн. Тиихэдэ бинь хэлэһэн үгэнүүдыень хүсэд шагнангүй, гүйжэ гараад, редакциин хорой соо байдаг номой санһаа «Буряад үнэнэй» подшивка “Шипка” тамхинай орондо абаад ерээб. Хүхэ энеэдэн болоо һааб даа.

Редакциин «летучкануудые» шагнаха дуратай һэмби. Минии үетэн, залуу сурбалжалагшад Гена Ринчино, Володя Жигжитов гэгшэд «шэхэеэ һайса мушхуулдаг» байгаа. Тэдэниие гасаалхаш. Харин һүүлдэ тэдэмнай олондо мэдээжэ, бэрхэ сурбалжалагшад болоо һэн.

Цырендулма Дондогойе онсо тэмдэглэхэ хүсэл байна. Ажабайдал, түрэл хэлэн, зохёохы намтар тухайнь хөөрэлдэхэш. Гүнзэгы ухаан бодолшье, шог ёгто зугаашье - бүхы юумэн энэ хүндэ бии һэн.

Тушаалдаа ехэ таараһан Бато Будаевич Дашиев харюусалгата секретаряар хүдэлдэг һэн. Нэгэтэ би үдын хоолдо ошоходоо, таһалгаяа шэбхэдэнгүй ябашаһан байбаб. Ерэхэдэмни, бэшэдэг машинкамни үгы байба. Мэгдээд, бэдэрээд гүйжэ байтарни, машинкыемни гаргажа үгөөд: «Таһалгаяа хаагаад ябадаг боло. Бүхы машинканууд тоо бүридхэлтэй», - гэжэ дарууханаар хэлээ һэн. Сэхэ нюдэ рууш харахадань, бүхы юумэн байрадаа орошохо. Хараажа, бадашажа байхагүй.

Редакцидамнай олон мэдээжэ уран зохёолшод, ирагуу найруулагшад орожо ерэхэ: Мэлс Самбуев, Дондок Улзытуев, Аполлон Шадаев болон бусад. Аполлон Шадаевай орожо ерэхэдэ, сейфынгээ саана хоргодошодог байгааб. Юундэб гэхэдэ, бидэ Эрхүү можын Үбэсэ нютагайбди. Дээдэ һургуулида һуража байхын орондо энэ редакцида юу хэнэ юм гэжэ һанаха гээд, эшэгшэ һэмби. Минии эжые, Мария Кольчиковае, һайн мэдэхэ байгаа.

Наһатай боложо, хүн ухаа ородог юм байна. Мүнөө эдэ зоной олонхинь бурханайнгаа орондо мордонхой.Тэрэ сагта эдээндэ дулаахан үгэнүүдые хэлээгүйгөө шаналмаар байдаг.

Түрэл «Буряад үнэн» сонинойнгоо хүдэлмэрилэгшэдые ойн баяраарнь амаршалаад, хурса гуурһа, бэлигтэй хүдэлмэрилэгшэдые, олон уншагшадые хүсэнэб. Түрэл сонинойнгоо һайхан заншалнуудые үргэлжэлүүлжэ ябагты!