​Эрхим баян - үри хүүгэд

Ярууна аймагай Үльдэргэ нютагта түбхинэһэн Елена Александровна, Николай Кириллович Кареловтэнэй бүлэ зургаадахи үхибүүтэй болоһоор гурбан һара үнгэрбэ. Иимэ олон хүүгэдтэй болоһон айлые гэр байраар хангаха тухай тусхай хуули бии юм. Гэр абахада хэрэгтэй саарһа гуурһа суглуулаад, Кареловтэнэй бүлэ гэр толлолгын баяр хэзээ бологшо ааб гэжэ хүлеэжэ ядан байна.

Эбтэй зон эшэгэнэй арһанда багтаха

Ярууна аймагай Үльдэргэ нютаг хадаа эбтэй эетэй ажаһуудалай ёһотой жэшээ боломоор. Эгээл тиимэһээ ород, буряад гэжэ бэе бэеэ тэндэхи зон илгадаггүй. Ажалша бүхэриг зондо энэ нютагта эрхилхэ ажал хододоо байха. Ажал хэхэдээ, амаа тоһодохо гэһэн һургаалай ёһоор, Кареловтэнэйшье бүлэ ажаһууна. Зургаан үхибүүдэй хайрата эжынь Елена Александровна гэжэ нэрэтэй. Үхибүүд тухайгаа хөөрэхэдөө, эжын энэрхы сэдьхэл уяржа, нюурынь баяр жаргалаар гансата гэрэлтээд орхино.

- Гурбан һарын саана бидэ зургаан хүүгэдтэй айлайхи болобобди. Ууган хүбүүмнай Артём гэжэ нэрэтэй. Ахаймнай арбатай болобо. Дороо дахуулжа ябадаг дүүнь юһэтэй. Никитамнай найматай. Эдэ гурбамнай Үльдэргынгөө дунда һургуулида һурана. Гурбан ахайнартай эрхэ бэрхэ Анжела үхимнай табатайхан. Доронь хоёртойхон Кирилл, гурба һаратайхан Егор дүүнэрэй бии һэн тула басагамнай хүүгэдэй сэсэрлигтэшье ябаха сүлөөгүй. Минии туһамаршан, нюдэн суурга ябана гээшэ.

Мүнгэ алтанай хомор сагта иимэ олон хүүгэдтэй яажа болоо гээшэбта гэжэ асуухада, Кареловтэн иимэ тодо харюутай байна:

- Бидэ өөһэдөөшье үнэр баян айлай үри бэенэр гээшэбди. Аха дүүнэр эбтэй һаа, абдар алтаншье хэрэггүй гэлсэдэг. Тэрэнь яаха аргагүй зүб. Ганса сусал гал болохогүй, ганса хүн айл болохогүй гэһэн үгэшье байха. Илангаяа мүнөө сагта ганса нэгээрээ зоболоной далайда тулижа зүдэрэнхаар, дахаха ахатай, эрхэлүүлхэ дүүтэй ябаашань дээрэ.

Ажалда атаржадаг, хүдэлмэридэ хүдэржэдэг

Зургаан хүүгэд дүрбэн зүг найман хизаар тээшээ таража, эхэ эсэгэеэ зобоодог ха гү гэжэ һанахада, тиимэ бэшэ. Ухаа орохоһоо тэдэнэр бүгэдэ һургаалтайнууд байна. Ахань ахашаг байг, дүүнь дүүшэг байг гэһэн ойлгосо эхын умайһаа унахатайнь адли Кареловтэн ойлгуулна гү гэжэ һанахаар.

- Би тон жаргалтай эжы гээшэб. Хүүгэдни намаяа ехэ хүндэлдэг юм. Үри бэенэрэйм эсэгэ - минии хани нүхэрни, намдаа ёһотойл түшэг тулгуури болодог даа. Үнэр баян байхаһаа үлүү баялиг манай алтан дэлхэй дээрэ байха юм аал? – гэжэ Елена Карелова энеэбхилэн хөөрэнэ.

Эжы хүнэй хэды тиигэжэ хөөрэбэшье, хамаг юумэн һанаашаар байдаггүйл ха юм даа. Ажабайдалда элдэб үнгын түбэг һаад, бэрхэшээлнүүд дайралдаад лэ байдаг гүбэ. Мүнгэ алтанһаа эхилээд, зургаан аха дүүнэрэй эдихэ хоол, үмдэхэ хубсаһа хунар, һургуулидаа үзэхэ ном һударһаа эхилээд, тооложо барашагүй элдэб зүйлнүүд үшөөл олон лэ байһан байха. Иимэ оршон байдалда үхибүүдээ багаһаань ажал хүүлэжэ һургабал, юунэйшье урда орохоор байха гэжэ зургаан хүүгэдэй эжы нэн түрүүн өөрөө тон һайнаар ойлгожо абанхай.

- Тооложо барашагүй бэрхэшээлнүүдтэ дарагдахагүйн тула ганса нэгэн дээрээ хамагаа тээжэрхёод, һанаа амар ябажа болохогүй. Юунэйшье болоо һаань, бүхы юумэеэ эб нэгэн хэлсэжэ, хамтын хүсөөр шиидхэдэг байбал, заабол шүүхэт. Жэшээнь, гэрэй үдэр бүриин ажал. Нэгэ зүдэршэһэн һамган эдеэ шанажа, бултаниие эдеэлүүлжэ, амһарта угаажа, шалаяа аршажа, хубсаһа сэбэрлэжэ, тэрэнээ элюурдэжэ, бүлын долоон хүнэй хойноһоо үдэр бүри һалирбал, өөрһөөнь юун үлэхэб даа. Тиимэ һэн тула гэрэй дууһашагүй ажалые бүлын гэшүүд хубааха зэргэтэй, - гэжэ Елена Александровна тайлбарилна.

Уһанай захирал, түлеэнэй ноён, аяга амһарта даагша, тогооной эзэн, хубсаһанай дарга гэжэ олон үхибүүдтэй айлда байдаг лэ юм байна. Ажалда дүршэһэн үхибүүн саашанхи ажабайдалдаа эрхэлхэһээ бэшэ ондоо юумэ мэдэхэгүй хүбүүд, басагадһаа һураггүй амар ябадаг ха юм.

Автор: Баяр Жигмитов
Описание: Кареловтэнэй бүлын үхибүүд булта өөр өөрын харюусалгата ажалтай юм

- Хүүгэдэймни эсэгэ ажалша хүн. Үхибүүдни абаяа һажаагаа. Ахаймнай түлеэгээ хахалдаг боложо байна. Дүүнэрынь түлеэгээ сохом оруулдаг болонхой. Бидэнэр хорёо соогоо гэрэй амитадые баридагбди. Тахяа, туулай, хонидшье бии. Тэдэнээ үхибүүдни эдеэлүүлнэ, уһалуулна. Малай байра соо хүүгэдэйнгээ ажалаа хэр һайнаар хэһыень абамнай шалгадаг. Би энээндэ һанаагаа зободоггүйб, - гэжэ эжы омогорхон зугаална.

Анжела оройдоо табатайханшье һаа, Кирилл Егор хоёройнгоо түлөө сохом харюусана. Муу борьбоёо орхёодүй дүүнэрээ яагаад хуурайлхаяа энэ басагахан сохом мэдэхэ. Тэрэ зарим тулюур томошуулһаа сохом дээрэ. Үхибүүд олон байха бүреэ бэе бэеэ һайнаар ойлголсодог байна.

- Мүнөөнэй залуу айлнууд оло дахин нарайлхаяа зүрхэ алдадаг болонхой. Үхибүүдые хүмүүжүүлхэ гээшэмнай харюусалгатайл ажал гээшэ. Тиимэһээ тэдэниие түрэхэһөө урид һайса бодомжолхо хэрэгтэй. Мэндэ ябаһан аад, багашуулаа үншэрөөжэ болохогүй. Харин хүүгэдтэй болохо гэжэ шиидэбэл, оло дахин нарайлхаһаа айлтагүй. Хүүгэд өөрын эдихэ хүнэһэтэй, үмдэжэ ябаха хубсаһатай, өөр өөрын заяашатай байдаг юм. Гэртэхиниинь багашуулаа ажабайдалай шэрүүн долгиндо ядамаггүйгөөр ябахыень хүмүүжүүлхэ зэргэтэй, - гэжэ Елена Александровна тобшолол хэнэ.

Үхибүү зобоохо гэбэл, эрхэлүүлэ. Һайн хүн болгохо гэбэл, ажал хэжэ һурга гэһэн заабари Кареловтэнэй уряа болонхой. Гүрэн түрэ хуулиин ёһоор зургаан хүүгэдтэй бүлэдэ шэнэ гэр үгэнэл бэзэ. Энэ асуудал Ярууна аймагай захиргаанай хэмжээндэ һаяар шиидхэгдэхэ гэжэ бүлэ бата найдана.

Хубиин жаргал гээшые хүн бүхэн өөрынхеэрээ ойлгодог гээшэ. «Эрхим баян – үри хүүгэд» гэһэн буряад оньһон үгэ Елена Александровна, Николай Кириллович Кареловтэн яаха аргагүй зүб гэжэ тоолодог тула өөһэдыгөө “жаргалтайбди” гэжэ хэлэхэ дүүрэн эрхэтэй.