​"Үнэнэй" тугта орден яларба

"Шэнэ байдал», «Буряад-Монголуун үнэн”, «Буряад-Монголой үнэн”, «Буряад үнэн» сониной 95 жэлэй ой байгша оной декабриин 21-дэ гүйсэхэнь. 95 жэл соо 20 гаран редактор хүдэлhэн байна. М.И.Амагаевhаа эхилээд, Б.Д.Балданов хүрэтэр бэлигтэй бэрхэ, онсо өөрын харасатай, шэнжэ шанартай, apгa шадабаритай хүнүүд манай «Үнэн» газетые ударидаhан гээшэ.

«Буряад-Монголой үнэн» сониной 30 гаран хүдэлмэрилэгшэд 1941-1945 онуудай Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнда хабаадаhан байгаа. Тиихэдэ эдэнэй олонхид эрэлхэг зориг харуулhан, баатаршалга гаргаһан байха юм. Тусхайлбал, Намдаг Цыбенович Цыбенов 1943 оной сентябриин 22-то Петровко тосхон шадар болоhон шанга байлдаанда зуугаад гитлеровскэ сэрэгшэдые hүнөөжэ, онсо шалгарhанайнь түлөө тэрээндэ «Советскэ Союзай Геройн» нэрэ зэргэ олгохые зууршалагдаад, ямаршьеб мэдэгдээгүй шалтагаанаар энэнь бэелүүлэгдээгүй hэн. СССР-эй Верховно Соведэй Президиумэй Зарлигаар Н.Ц.Цыбенов Ленинэй орденоор шагнагдаһан юм. Лейтенант Галан Данзанович Данзанов Александр Невскиин ордендо хүртэhэн алдартай.

Эрэлхэг зориг гаргаhанайнгаа түлөө олон орден, медальнуудаар шагнагдаһан, хүндөөр шархатажа, эрэмдэг болоhон Цымжит Цыдыпов, Цыбан-Доржо Найданов, Дамба Цыбенов, Цырен-Даша Будаев, Даша Лубсанов, Гармажаб Санжиев, Мүнхэ Нимаев, Антон Мантаев, Бата Дашиев, Циден Цибудеев, Цырен Очиров, Ойдоб Цыбиков, Цырен-Доржо Дамдинжапов, Юмсарай Цыренов, Дарижаб Дамдинов, Даша-Рабдан Батожабай болон бусад фашис Германиие бута сохилсожо, дайгаа дараад, даагаяа hүүлдээд, амгалан ажалдаа хам оролсоо hэн. Дайнай ветерануудай дундаhаа оройдоол 3 хүн, тусхайлбал, Г.Л.Санжиев, Ц.Б. Будаев, Б.Б.Дашиев һая болотор мэндэ ябаһанаа, бултадаа 90 гараад, наһа бараһан байна.

Фронт мордогшодой дундаhаа «Буряад-Монголой үнэн» газетын корреспондентнүүд Д-Ц. Дансарунов, Д-Д. Дашиев, П. Доржиев, Б. Дугаров болон Б. Хоршинжабон гэгшэд дайнай талмай дээрэ баатарай үхэлөөр унаһан байгаа. Хэблэлэй байшангай нэгэдэхи дабхарта бэхилэгдэhэн гантиг шулуун самбар дээрэ эдэнэй нэрэнүүд мүнхэлэгдэнхэй.

Буряад уран зохёолой үндэhэ hуури табилсагшадай нэгэн Хоца Намсараевич Намсараев иигэжэ хэлэhэн гэдэг: «Буряад үнэн» хоёр нүхэтэй - «Нэгэ нүхөөрнь – уран зохёолшод, нүгөө нүхөөрнь эрдэмтэд гарадаг». Үнэхөөрөөшье, «Үнэндэ» хүдэлөөгүй уран зохёолшод, поэдүүд үгы шахуу аабза. Даша Дашипылович Лубсанов, Гармажаб Лудупович Санжиев, Цырен-Даша Бадмаевич Будаев, Бата Бадмаевич Батуев, Лубсан Доржиевич Шагдаров, Дамнин Данжаевич Ошоров, Шираб-Нимбу Ринчинович Цыденжапов, Ардан Лопсонович Ангархаев, Эрдэм Данзанович Дагбаев гэгшэд эндэһээ урган гаража, эрдэмэй докторнууд болонхой.

Редакторнууд Ц.Ц. Цибудеев, Р.Б. Гармаев, Ц.Б. Цырендоржиев болон А.Л. Ангархаевай хүтэлбэри доро хүдэлhэн хүм. Минии хүдэлхэ үедэ редакторай орлогшонор М.Н. Нимаев, С.С. Цырендоржиев, И.Р. Очиров, П.Н. Нимаев, С.Д. Ринчинов, харюусалгата секретарьнууд Б.Б. Дашиев, Б.Ц. Цырендылыков, С.Д. Ринчинов ажаллаа hэн. Б.А. Гылыков – хүдөө ажахын, Г.Я. Цыреторов – партийна, Д.Ж. Жугдурова – пропагандын, Д.О.Эрдынеев - Соведүүдэй хүдэлмэриин, Р.Ц. Цыбиков, Г.Ц.Дашибылов, Ц.Ц.Дондогой - соёлой ба hургуулиин, С.И. Бардамова, Д.Г. Дашиев - промышленна, Б.Ш. Ванчиков - бэшэгэй, Р.Б. Бимбаев - оршуулгын , Б.Т. Цыремпилов мэдээсэлэй таһагуудые даагшадаар ажалладаг бэлэй.

М.Д. Намжилов, М.М. Осодоев, Ц-Д.Х. Хамаев, Б.Н. Намдаков, А.Ж.Жамбалдоржиев, Б.Н. Жанчипов, В.Д. Жигжитов,Д.Ш. Хубитуев, К.Э. Жамьянов,С.Д. Очиров, Ж.Д. Дашиев, М.Ж.Батоин, Н.Д.Намсараев, В.Э. Токтохоева, О.П. Цыренова, Г.Х. Дашеева, Н.Д. Бадмаринчинов,Д.Р. Жамсаранова, Т.Н.Нимбуев, Д-Р.Д.Дамбаев, М.С. Санданов, Б.Б. Батоев, Д.Ц. Бальжинимаев, Б.Ю. Юндунов, Н.А. Хазуев, Б.Ц. Дамбаринчинов,Т.В. Самбялова, Д.А. Амоголонов - корреспондентнүүдээр, Б.Н. Ябжанов, Д.А. Аюшеев, В.Ж. Тулаев, Ц.Г. Гонгоров, Б.А. Гармажапов, Р.Б. Балданов, Ч-Ц.С. Санжиев, Г.Р. Ринчино, Д.Г. Гомбоев - өөрын корреспондентнүүдээр, Ф.Ф. Сорокин, С.Ц. Балдуев,Ц.Б. Цыренжапов, Н.Д. Дригенов, Б.Б. Гадьянов - фотокорреспондентнүүдээр, Б-М.С. Зыдрабын, Р.А. Абидуев, А.Т. Должитов, Э.С. Манзаров - уран зураашадаар, Е.Д. Раднаева, Е.Д. Бадмаева, А.Ц. Цыренова, И.А. Галтаева, Х.В. Ванчикова, Ц.Э. Батуева, Н.Ц. Цыренова, Е.Х. Зомонова, М.Д. Дашинимаева, Ц.Б. Содномова, Т.Р. Дугданова, С.В. Дабаева, П.Ш. Халзанова, Н.М. Баторова, Б.Д.Цыренова, Б.А.Гончикова, Г.А. Доржиева, Л.Л. Цыденова болон бусад бэшэгэй таhагта, корректурада, машбюро гү, али компьютерна түбтэ ажаллажа, «Буряад үнэнэй» түүхэдэ алтан үзэгүүдээр бэшэгдэнхэй.

Описание: Р.А.Абидуев, М.Н.Нимаев, Б.Б.Дашиев, А.Б.Бобоева, В.Ц.Доржиев, Н.М.Баторова, О.П.Цыренова, Б.-М.Ж.Жигжитов, С.С. Цырендоржиев, редакциин вахтер Мария Моисеевна

1971 он «Буряад үнэндэ» онсо жэл болоо hэн. Энэл жэлдэ сониной түүхэдэ мартагдашагүй үйлэ хэрэг болоһон юм. Газетын 50 жэлэй ойн үдэртэ «Үнэнэй» тугта орден ялараа бэлэй.

«Буряад үнэн» гэжэ республиканска газетые Ажалай Улаан Тугай орденоор шагнаха тухай СССР-эй Верховно Соведэй Президиумэй Зарлиг гараа hэн.

«Буряадай ACCР-эй ажалшадые коммунис ёhоор хүмүүжүүлхэ, ажахын ба соёлой байгуулалтын зорилгонуудые бэелүүлхэ хэрэгтэ тэдэниие элсүүлхын тула үрэ ехэтэй хүдэлмэри ябуулhанайнь түлөө “Буряад үнэн» (“Бурятская правда») гэжэ республиканска газетые Ажалай Улаан Тугай орденоор шагнаха», - гэжэ Зарлиг соо хэлэгдэһэн байгаа.

Тус ёhололдо зорюулагдаhан баярай суглаан 1971 оной декабриин 21-нэй үдэр Буряадай оперо болон баледэй театр соо болоо hэн. КПСС-эй обкомой секретарь А.А.Бадиев оролто үгэ хэлэжэ, баярай суглаае нээбэ. Партиин Буряадай обкомой нэгэдэхи секретарь А.У.Модогоев «Буряад үнэн» газетын 50 жэлэй ой тухай «Алдар солото зам» гэhэн амаршалгын үгэ хэлэжэ, халуун альга ташалгаар угтагдаба.

“Үндэһэн буряад хэлэн дээрэ гарадаг газетэмнай манай республикаһаа урид эмхидхэн байгуулагдаһан гээшэ. Ушар иимэһээ тэрэ Буряад ороной хүгжэлтын түүхэдэ туйлай ехэ үүргэ дүүргэһэн ха юм даа. Республикын хүдөө ажахые, хүндэ индустриие хүгжөөлгэдэ, эрдэм соёлые һалбаран бадаруулгада горитой нүлөө үзүүлһэн байгаа. Шуһата дайнай жэлнүүдтэ манай баатар сэрэгшэдэй алдар габьяае, эрэлхэг зоригые үргэнөөр харуулһан байха юм. Дайнай һүүлээр оронойнгоо арадай ажахые һэргээлгэдэ гол анхаралаа хандуулаа һэн. Эдэ бүгэдын ашаар Буряад оромнай ажахыгаа яһала түргөөр һэргээгээ гэжэ онсолон тэмдэглэлтэй. Тиин саашанхи хараа түсэбүүдээ бэелүүлжэ захалһан байгаа, - гэжэ нэгэдэхи секретарь Андрей Урупхеевич Модогоевой хэһэн элидхэл соо хэлэгдэһэн юм. – Эгээл тиимэһээ үндэһэн хэлэн дээрэ гарадаг газетымнай түрүү хүдэлмэрилэгшэд орден, медальнуудаар шагнагдаба, үндэр нэрэ зэргэнүүдтэ хүртэбэ гээшэ. Тэдэнэй дунда Б.А.Гылыковые, Б.Б.Дашиевые, Д.Ж.Жугдуровае, Х.В.Ванчиковае дурдажа болоно”.

КПСС-эй обком, Буряадай АССР-эй Верховно Соведэй Президиум, Министрнүүдэй Совет орденто газетэдэ Амаршалгын бэшэг эльгээгээ hэн. Удаань үндэр шагналда хүртэhэн сониной редактор Ц.Ц.Цибудеев газетынгээ алдарта ой тухай элидхэл хээд, хүдэлмэришэн ба хүдөө бэшэгшэдтэ Хүндэлэлэй грамотануудые, дурасхаалай бэлэгүүдые барюулба.

Хүндэтэ айлшад - «Забайкальский рабочий» газетын редактор Михаил Воинов, «Агын үнэн» газетын редактор Борис Рабдано, редакторай орлогшо Арсалан Жамбалон, «На боевом посту» газетын редактор Николай Новиков, Хакасай областной газетын редактор Сергей Добров, «Усть-Ордын үнэн» газетын редактор Борис Хажеев болон бусад үгэ хэлэхэдээ, “Үнэн” сониной ажалшадай амжалтануудые үндэрөөр сэгнэхэ зуураа, саашадаа улам ехэ амжалта туйлахыень үреэгээ hэн.

Тэрэ гэһэнһээ хойшо тэбхэр 45 жэл соо орденто сонин уншагшадтаяа уулзажа, һониноо тэдэнэртэ дуулгажа байһаар.

Эгээл дээрэхи гэрэл зураг дээрэ: Буряад драмын театрай директор Ц.А.Балбаров газетын редактор Ц.Ц.Цибудеевтэ дурасхаалай бэлэг барюулна