979
Сэлэнгэ аймагай Харганаа нютагта боди сэдьхэл үреэhэн, «Жанчоб Чодден» дэлгээhэн субарга нээгдэбэ. Энэ субарга хадаа Харганаа нютагhаа гарбалтай 98 ламанар, хубарагуудта зорюулhан, гэрэлтэ дурасхаалыень мүнхэлhэн, боди сагаан сэдьхэл хайрлан үршөөhэн субарга болоно.
Энэ субаргын арамнайда Ородой Холбооной Сангхын Буддын шажантанай толгойлогшо Бандида Хамба лама Дамба Аюшеев түрүүтэй, Загастайн дасанай шэрээтэ Баясхалан лама, Ивалгын дасанай ламанар үглөөнэй 10 сагhаа ном уншажа, арамнайлга хэбэ.
Субаргын барилга хадаа Харганаа нютагай бүхы арад зоной эдэбхитэйгээр, хани халуунаар хабаадаhанайнь урманда саг соогоо бүтэбэ. Нютагай дуганай хүтэлбэрилэгшэ Елизавета Цыретаровна Балданова, «Нижнеубукунское» гэжэ һомоной дарга Игорь Владимирович Содномов, Ветерануудай соведэй түрүүлэгшэ Бимба Дашиевна Жамсаранова гэгшэдэй ударидалга доро горитойхон эдэбхилгын ажал ябуулагдаба.
Виктор Сергеевич Мункуев гэжэ уран гартай, дүйтэй бэрхэ барилгашан – нютагаймнай хүбүүн нүхэдтэеэ сугтаа энэ субарга бариhан байна. Улаан-Yдэ хотодо ажаhуудаг нютагаархид ба үндэр наhатайшуул Данзанова Мария (Дабаажит) Лхасарановна, Монголонов Алексей Улзытуевич гэгшэд үри хүүгэдтэеэ, аша зээнэртэеэ эблэжэ байгаад, мүнгэнэй талаар туhаламжа оруулhан юм.
Арамнайн hүүлдэ «Эрын гурбан нааданай» заншалта мүрысөөн үнгэрбэ. Бүхэ барилдаанай тала Жаргаланта нютагай Солбон Гармабазаров, hур харбалгын тала Ташар нютагhаа ерэhэн Мүнхэ-Зориг Дашиев, Юлия Сунгарапова гэгшэд диилэжэ гараба.
Урмашуулгын шан гэхэдэ, нэгэ эрье хони, хоёр түлгэ байгаа. Һур харбагшадай дунда нютагай басаган, 6-дахи ангиин hурагша Норжима Содномова түрүү hуурида гаража, мүнгэн шанда хүртэбэ.
Энэ арамнайн hайндэрэй гол удхань юуб гэхэдэ, Сэлэнгын голой үхибүүн бүхэн, нютагай арад зон Бандида Хамба лама Дамба Аюшеевэй адиста хүртэжэ, hанаан соогоо боди сэдьхэл түрүүлжэ байhаниинь урматайхан даа…
Буряадаймнай нютаг бүхэнhөө олон ламанар, хубарагууд, хамба ламанар сүлэлгэдэ хаагдажа, тэрэ сагай хэhээлтын намналгада орожо, хэды олон дасан дуганууд хосорон hалаа гээшэб?!
«Жанчоб Чодден» дэлгэрүүлжэ, боди сэдьхэл үреэhэн энэ субарга хадаа дэлхэй дээрэхи оройдоол гурбан субаргануудай нэгэниинь болоно.
Нэрэ хүндэеэ, алдар солоёо сагааруулагдаhан Харганаа нютагайнгаа 98 ламанарта зорюулагдаhан шүлэг таанадай анхаралда:
Элдин сэнхир уужам дэлхэймни,
Эгээл бэрхэ хүбүүдээ – хубарагуудаа,
Yнгэтэ ногоохон дэлхэймни,
Yлзы хутаг үреэhэн лама багшанараа
Сэмүүн сагай дошхон hалхинаар
Сэсэг шэнгеэр дэлгэрhэн дасануудаа,
Будда бурханай нангин суртаалаар
Бэлигтэй, ухаатай хамба ламанараа
Yнэн зүбые оройдоошье илгангүйгөөр
Үйлын үреэр хубилган hалгаагаа.
Эди шэдитэй, эрдэм ехэтэй
ламанарнай,
Эгүүритэ сагай алдуу эндүүемнай
Хаалта сүлэлгэ, тамын оёорые
үзэhэн ламанарнай,
Хүлисыт даа, харгы замаа алдаhан
арадаа!
Бурхан багшын мүнхэ hургаалаар
Байдал hуудалыемнай заhыт даа!
Арьяа Баала,
Ум маани бадмай хум,
Ум маани бадмай хум,
Ум маани бадмай хум!
Боди сагаан сэдьхэл бадаруулжа,
Бултанда арюун харгы заяаhан,
Харганаа нютагhаа уг гарбалтай
Хүжэ санзайгаар сүршэhэн
ламанарнай,
Хоёр ондоо түүхын хуудаhа ираhан
Хоёр мянган жэлнүүдэй hэлгэсэлдээе
Хумиран, төөрин, тэмтэржэ
гараhан зоноо
Хүлисэн хайрлыт даа,
эндүүтэй арадаа!
«Жанчоб Чодден» дэлгээhэн
субаргаяа,
Жаргалай нараар гиигүүлhэн
субаргаяа,
Нара зүб тойрон, санзайн
адисаар тунаан,
Наманшалан мүргэжэ,
харгылан гороолнобди.
Шэнэ сагай дулаахан hэбшээн үлеэжэ,
Шажан, мүргэл, дасан,
дугамнай hэргэбэд.
Эмгэй эжынэрнай, үбгэд хүгшэднай
Эрхиеэ татажа, этигэн
зальбаржа байнат.
Арьяа Баала,
Ум маани бадмай хум,
Ум маани бадмай хум,
Ум маани бадмай хум!...
Боди сагаан сэдьхэл үреэжэ,
Бадма сэсэгэй гэрэл бадараажа,
Багша хамба ламанартаа мүргэе!-
Далай ламадаа мүргэе!
Хубарагуудтаа мүргэе!
Боди сагаан сэдьхэл түхөөжэ,
Буян хэшэг, бэлиг номоо дэлгээжэ,
Арбан сагаан буян үйлэдэжэ,
Амиды бурхадаа хоймортоо дэлгээе!
Арьяа Баала,
Ум маани бадмай хум,
Ум маани бадмай хум,
Ум маани бадмай хум!
Автор: Елена БАЛЬЖИЕВА
