1068
1987 ондо Санагын ажахыда ажаллажа байхадамни, «Буряад үнэн» сонинhоо дурадхал ороо бэлэй. Зун байгаа. Үбhэнэй хаhа. Зэдэ, Захаамин аймагуудай өөрын сурбалжалагша гэhэн тушаал байгаа, тэрээндэнь оробо гээшэб. Хаанаhаа гэнтэ энэ тушаал намда дурадхаа юм гэхэдэ, бүри 1970-аад онуудаар ирагуу найрагша, сурбалжалагша Булад Жанчипов Захаамин аймагай «Ажалай туг» сониндо ажаллажа байгаа, би сомон зүблэлдэ ажалтай, байд гээд лэ редакци орожо, Булад Намдаковичто бэшээ болоhон юумэеэ харуулхаб, «Ажалай тугта» хэблүүлээдшье абахаб, яhала дүтэ харилсаатай болоод байhан хүм. Тиигэhээр Булад Жанчипов Улаан-Үдэ нүүжэ ошоод, «Буряад үнэн» сониндо ажалтай болоод байгаа.
Тиигэжэ 1977 ондо редакцида хүнэй хэрэгтэй болоходо, редактор Ревомир Баярович Гармаевта Захааминда нэгэ тиимэ «бэшээшэ» байна гэжэ хэлээ юм ха. Партиин райкомой нэгэдэхи секретарь Сергей Ламажапович Гатапов балай табяад орхихоор бэшэ, Ревомир Баярович «Волгодоо» hуугаад, өөрөө Захаамин хүрөөд, Санага ошожо, намайе hуулгажа абаад, Закаменск ерэжэ, Сергей Ламажаповичта орожо хөөрэлдөөд, редакцида ажалтай болгоо. Сергей Ламажапович «Я против. Хүдэлhэн газартаа хүдэлжэ байг, энэш эндээ хэрэгтэй болохо» гэжэ дурагүй байгаа hэн. Сэхыень хэлэхэдэ, бишье хүдөөгэй хүн хадаа хүдөөдөө дадашаhан, балай дуратай байгаагүйб, иигэн-тиигэн үглөөдэрынь Ревомир Баяровичай сагаан «Волго» соо hуушанхай, Улаан-Үдэ ошогдоо бэлэй. Үглөөгүүр редакци ерэжэ, Булад Намдаковичтоо ороходом, «Аа, эдэш хоюулаа Баргажанай, хоорондоо үгэеэ ойлголсожо ядахагүй, ши бү арса, хүдэлэ, ядахагүйш», – гэжэ, нэгэ мэдэхэдээ, энэ ажалда орошоод лэ байгаа hэм. Хэр хүдэлhэнөө яажа сэгнэхэбиб, хоёр аймагые нэгэшье мэхэгүй, ото hэтэ ябажа, газетын нюурнуудта материалнуудые таhалгаряагүй ябуулжал байгааб.
1988 оной хуушаар hэн ха, СССР-эй Сэтгүүлшэдэй холбооной гэшүүн боложо абтаа hэм. Гараа нугалжа, яhала бэшэжэ байгааб. Ревомир Баяровичай «университет» дүүргээб гэжэ hанагшаб. «Буряад үнэндэ» тэрэ үедэ ажаллажа байhан аха нүхэд намда яhала туhалха, заабарилха, гансал бэшэhэн материалнуудыемни машинкада тоншодог ажалшад энэ хүнэй материал бидэ тоншохогүйбди, өөрөө тоншоод эльгээдэг болог гэжэ арсаба. Ушар юуб гэхэдэ, би тон жэжэхэнээр бэшэдэг байгааб, тиимэ юумые шагаажа сохихо гээшэ хүндэ ха юм. «Нэгэ жаа томоор бэшыш, юун энэ сохын хүлдэ бэхэ түрхеэд, саарhан дээгүүр ябуулжа байгаабши, эдэш зүб арсана, хэндэшье нюдэн гээшэнь гамтай ха юм», – гэжэ Булад ахатамни багшалжа, томоор бэшэдэг бологдоо.
Намар, хуряалгын хаhа түлэгтөө байгаа, ерэхэ жэлэй захил хэхэ хэрэг гараба, ганса статьянуудые бэшээд ябуулжа байхагүй, захилай хэрэгээр ажал ябуулха ёhотойш гэжэ «дээрэhээ» даабари бууба. Галина Занаева ерэжэ, иигэжэ, тиигэжэ хэхэ ёhотойш, шадаал hаа, олон хэhэг захил аймаг соогоо хэхые оролдыш даа гээд хариба. Яагаад аймаг соогоо олон хэhэг «Буряад үнэндөө» захил хүүлэхэм гээшэб гэжэ һанаһаар байтараа, нэгэ бодол толгойдомни оробо. Би «Москвич» машинатай hэм. Үглөөгүүр тэрээндээ hуугаад, нэгэ тосхон ошоод, почтальонойдо хүрэжэ, газаань машинаяа табижархёод, тэрэм почтынгоо сүүмхэ үргэлөөд, тосхоной нэгэ захаhаа нүгөө заха хүрэтэр, оройшье болотор хамаагүй, ото ябажа гарахабди. Тэрэ жэлдэ Захаамин аймагта «Буряад үнэн» сониндо 1000 гаран хэhэг захил хэгдэбэ гээшэ. Иимэ олон хэhэг юунhээ боложо хэгдэбэ гээшэб гэхэдэ, ороhон айлайдаа яаралгүй hуужа хөөрэлдөөд, сонин абадаг hаань, юу hонирходогбта, үшөө ямаршуу байбал, юун тухай бэшэжэ байбал, hайн бэ гэхэ мэтэшэлэн ойлголсоод, абадаггүй hаань, тэрэ дороо почтальонойнгоо саарһан дээрэ бэшүүлжэ, захил хүүлээд гарахаш.
Иигэжэ ябахадаа, би хоёр «хоозортой» hэм: минии ород хүнэй шарай, үмдөөд ябаhан ангуушанай гутал хоёрни. Нэгэдэхинь мэдээжэ. Хоёрдохинь – би хүдөөдэ ажалтай байхадаа, үргэлжэ бүд бэреэhэтэй, булгайр хашааhатай буряад гутал үмдөөд ябадаг байгааб. Энээн тухай үшөө урид, 1975 ондо, нэгэ хүн Захааминда ажалда эльгээгдэжэ ерээд: «Впервые вижу председателя сельсовета в охотничьих унтах», - гэжэ ехэ hонирхоhон, энээнээ хүнүүдтэ хөөрэжэ ябадаг юм hэн. Нээрээшье, ондоо хэншье буряад гуталтай ябадаггүй бэлэй.
«Буряад үнэн» сониндо би эхин ангиhаа онсо хандасатай байhан хүм. Бидэ, хүүгэд, хэшээлнүүдэй hүүлээр гэртээ харихадаа, нютагай почтальондо орожо, газетэ абаад, харгыдаа шэрэнги соо hуужа, hайн уншаад ошодог байhамди. Санагада ажаллажа байхадаа (манай профком эгээ баян, ехэ мүнгэтэй hэн), һайн хүдэлhэн, урагшаа hанаатай хүнүүдтээ шагнал болгожо, «Буряад үнэн» сониной жэлэй захил хэжэ үгэдэг байгааб. 1000 хэhэг захил хүүлэhэн үшөө ондоо хэн нэгэн бии ха гү? Мүнөө дээрээ Захааминда 300-гаад хүн сониноо абажа уншана гэжэ мэдэнэб.
Үбэлэй хаһада гэжэ үүсэеэ бэлэдхэнэбди, тон тиимээр дайда дэлхэйн, Буряад ороной һонин-һорьмой, үйлэ хэрэгүүдэй жэлэй нөөсэ «Буряад үнэн» сониноо захил хэжэрхёод, уншажа, һонирхожо һуухада, олзол байгаал даа. Захилаа бү мартаял!
Түрэл сонинойнгоо 95 жэлэй ойн hайндэрөөр редакциин бүхы ажалшадые, ветерануудые халуунаар амаршалаад, ажалдань амжалта, элүүр мэндые хүсэнэб!
Автор: Николай ШАБАЕВ
