​Эхэ эсэгын буянгаар, нагаса аба эжын һургаалаар

Буряадай гүрэнэй ехэ һургуулиин физико-техническэ факультедэй хоёрдохи курсын оюутан Виктория Семёнова (гэрэл зураг дээрэ зүүн гарһаа) һуралсалаа эрхим ябуулхаһаа гадна, дээдэ һургуулиингаа олон тоото хэмжээ ябуулгануудта эдэбхитэй хабаададаг юм. Багаһаа һонирхол ехэтэй залуу басаганай урда ажабайдалай үргэн харгыда бэелүүлхэ түсэбүүдынь ехэ.

Агын Буряадай автономито тойрогой Ага һууринда Эдуард, Вероника Семёновтоной гэр бүлэдэ 1994 ондо эрхэ бэрхэ Виктория басаган түрэһэн юм. Һүбэлгэн ухаатай басагахан багаһаа хойшо эрмэлзэл ехэтэй, урагшаа һанаатай, зориһоноо бэелүүлдэг зантай юм.

- Бага байхадаа, би аргагүй тэршээ, тоомгүй байһанби. Байрадаа арба эрьелдэжэ, оролсоогүй юумэмни үгы байгша һэн, - гэжэ Вика энеэбхилэн өөр тухайгаа хөөрэнэ.

Виктория Агын гурбадахи һургуули эрхимээр дүүргэһэн намтартай. Һургуулида һураха үедөө астрономи болон физикээр олимпиадануудта нэгэтэ бэшэ хабаадажа, түрүү һууринуудые эзэлдэг һэн. Класстаа, һургуулидаа эмхидхэгдэдэг олон тоото хэмжээ ябуулгануудта Вика эдэбхитэй хабаадагшадай нэгэн байгаа. Тэрэ тоглолто хүтэлжэшье, рольнуудые гүйсэдхэжэшье туршаһан юм. Хоёрдохи классһаа юһэдэхи хүрэтэр Хүүгэдэй урлагай байшангай «Залуу наһан» гэһэн театральна һургуулида ябажа, «Актерское мастерство. Режиссура» гэһэн мэргэжэлтэй болоһон байна. Бэлиг талаантай Вика басаган олон кружогуудта ябажа, хаба шадалаа туршажал байдаг һэн. Нэрлэбэл, шатар наадан, бассейн, зурагай болон дуунай кружогууд. Һургуулиин үедэ олон юумэндэ һураһан Виктория саашанхи ажабайдалдаа нэгэтэшье ядалсаагүй.

Викториин нагаса аба, нагаса эжынь Владимир Цыбенович, Цыцык Дамдиновна Доржиевтан зээ басагандаа жэшээ боложо, һургаал заабари хэлэн, хүмүүжүүлһэн байна.

- Нагаса аба, эжымни намдаа буряад арадайнгаа сэнтэй һургаал заабари, ёһо заншал тухай хөөрэдэг һэн. Тэдэнэй оролдолгоор би буряадаараа хөөрэлдэжэ шадахаб. Нагаса эжымни эдеэ хоол бэлдэжэ һургаа. Аха зондо хүндэтэйгөөр хандаха, түргэн түүхэй гэдэгтэл эрид шиидхэбэри абангүй, һайса бодожо үзөөд, ажалаа бүтээхэ, бэеэ һайнаар абажа ябаха гэһэн сэсэн мэргэн һургаалнуудыень хадуужа абанхайб. Эдэ намда аргагүй туһатай. Аба эжымни намдаа этигэжэ, хэжэ ябаһан хэрэгыемни дэмжэнэ, эгээл найдамтай түшэг тулгууримни гээшэ. Ашыень харюулжа, дэлхэйн гурбан зөөлэниие үзүүлхэб гэжэ һанажа ябадагби, – гэжэ аба эжы тухайгаа Вика дулааханаар хөөрэнэ.

Һургуулида һураха үедөө олон хэмжээ ябуулгануудта хабаадаһаншье һаа, Илалтын үдэртэ зорюулагдаһан хэмжээ ябуулга Викторида юунһээшье үлүүгээр һанагдадаг гэхэдэ, алдуу болохогүй. Ага тосхондо жэл бүри майн зургаанай болон юһэнэй үдэрнүүдтэ һүргуулиин һурагшадай дунда Агуу Илалтын һайндэртэ дашарамдуулан, марш дуунай харалга үргэн дэлисэтэйгээр үнгэргэгдэдэг. Тойрогой һургуули бүхэнһөө хүбүүдэй болон басагадай взводууд хабаададаг. Олон харагшадай урда нэгэ жэгдээр алхалжа, удаань дуулажа байгаад, тоб байса алхалан гарадаг энэ харалга арад зоной һонирхол ехээр татадаг. 11- дэхи класста һураха үедөө Виктория тус харалгада басагадай бүлэгэй ударидагша боложо, тус взводынь гурбадахи һуури эзэлһэн юм.

- Взвод 26 хүнһөө бүридэнэ. Ударидагшын үүргэ харюусалгатай. Нэгэ жэгдээр алхалхын тула аргагүй ехэ бэлэдхэлэй ажал ябуулаабди. Хайшан гээд хүлөө татахаб, гараа хэр дээрэ үргэхэб, алхам бүхэнөө тооложо, бултадаа нэгэ бүхэли шэнги болохо шухала. Удаань дуу шэлэжэ, тэрэнээ алхамдаа тааруулха. Парадай үедэ взводоо дахуулан, зүб команда үгэжэ, гурим соогоо алхалан гараха үүргэеэ дүүрэн бэелүүлээб гэжэ һананаб. Агуу Илалта шэрээлсэһэн манай үбгэ эсэгэнэрэй хэһэн баатаршалга хэтэдээ мүнхэ. Арад зонойнгоо амгалан тайбан ажаһуухын тула ами наһаяа гамнангүй тулалдаһан, мүнөө үсөөхэн үлэһэн дайнай ветерануудай хаража байхада, зүрхэ сэдьхэл доһолжо, уярмаар байдал тогтоо һэн. Иимэ харюусалгатай хэмжээ ябуулгада хабаадалсаһандаа би аргагүй баяртайб,- гэжэ Виктория омогорхон хөөрэнэ.

Виктория Семеновагай гэр бүлын альбомһоо абтаһан гэрэл зураг
Виктория - басагадай бүлэгэй ударидагша

Һургуулияа дүүргэһэнэй удаа Буряадай гүрэнэй ехэ һургуулиин Математикын болон информатикын институдай «Математика и компьютерные науки» мэргэжэл шэлэжэ,Виктория һурахаяа ороһон байна. Хахад жэл соо һураад, һанаандань таараагүй байхадань, Виктория һурахаяа болишоо. Миин сагаа үнгэргэжэ шададаггүй, нэтэрүү, үсэд зантай басаган гэрэл зураг буулгаха мэргэжэл шэлэбэ. Түрэ найр, милаан гэхэ мэтэ һайндэрнүүдтэ тэрэ гэрэл зурагуудые буулгадаг болобо. Хэды жэлэй туршада энэ ажал ябуулаа. Залуу басаган олон зонтой харилсажа, аргагүй ехэ дүй дүршэлтэй болоһон байна. Тиигэбэшье дээдэ мэргэжэлтэй болохоёо хүсэдэг Виктория 2015 ондо дахинаа Буряадай гүрэнэй ехэ һургуулида бусажа, физико-техническэ факультедтэ оробо.

- Мүнөө шэлэһэн мэргэжэлээрээ һурахадам, намда ехэ һонин байна. Зарим ойлгогдоогүй, гайхамаар һонин ушарнуудта физикын лэ хүсөөр харюу оложо боломоор гэжэ һанадагби. Тиимэһээ би энээгээр аргагүй һонирходогби, - гэжэ оюутан һанамжаараа хубаалдана.

Эдэбхи үүсхэл ехэтэй Виктория ганса һуралсал гээд ябадаггүй. Тэрэ дээдэ һургуулиингаа профкомой гэшүүн, факультедэйнгээ профбюрогой түрүүлэгшэ, бүлэгэйнгөө староста болонхой. Дээдэ һургуулиин хэмжээндэ болодог ажал ябуулгада тэрэ эдэбхитэй хабаададаг. Оюутадай ажабайдал һонирхолтойгоор, үрэ дүнтэйгөөр үнгэргэхын тула элдэб янзын хэмжээ ябуулгануудые үүсхэгшэ, хабаадагша Виктория Семёнова ехэ оролдолго гаргадаг. Тэрэ оюутадые элүүржүүлгын талаар асуудалнуудта ехэ анхаралаа хандуулдаг. Һаяхана тэрэнэй хабаадалгатайгаар «Все о СПИДе» гэһэн лекци үнгэрһэн байна. Өөрөө бэеэ һоридог, тамардаг һэн тула оюутадаа сүлөө сагаа үрэ дүнтэйгөөр үнгэргэхынь идхадаг байна.

Физико–техническэ факультедэй хүмүүжүүлгын талаар деканай орлогшо, Виктория Семёновагай һурадаг бүлэгэй куратор Туяна Бэликовна Ким оюутан тухайгаа иигэжэ хэлэнэ:

- Виктория ехэ бэрхэ басаган. Тэрэ эрхимээр һурадаг. Харюусалга ехэтэй Вика факультедэйнгээ профбюрогой түрүүлэгшэ, хамаг хэхэ ажалаа болзор соонь дүүргэдэг. Өөрөө бэеэ һоридог, урагшаа һанаатай юм. Үетэн нүхэдтөө хүндэтэй. Хүндэ туһа хүргэхэ гэжэ оролдожо ябадаг. Ямаршье юумэнһээ сухарижа байдаггүй, хэхэб гээ һаа, даабарияа дүүргээд лэ байдаг.

Виктория өөртөө олон түсэбүүдые табинхай. Тэдэнэйнгээ зариман тухай хэлэжэ үгөө. Залуу басаган бүмбэрсэг дэлхэйн үзэсхэлэнтэ газарнуудые, хото городуудые, арад зоной ажабайдал өөрынгөө нюдөөр хараха хүсэлтэй. Хитадай сагаан хэрэм эхинһээнь һүүл хүрэтэрнь дабаха хүсэлтэй.

Сүлөө сагтаа Виктория ном уншаха, хүгжэм, дуу шагнаха дуратай. Үетэн нүхэдөөрөөшье хүхилдэхэ, уулзаха угаа дуратай.

Иимэ дулааханаар Вика тухай нүхэдынь дурсажа, тэрэнэйнгээ амжалтануудта өөрынгөө мэтэ баярлажа, омогорхожо байнад һэн.

Һургуулида суг һураһан, мүнөө Зүүн Сибириин гүрэнэй соёл урлагай дээдэ һургуулиин оюутан Сарана Батожапова тэрээн тухай иигэжэ хөөрэнэ:

- Минии нүхэр басаган Виктория ехэ һайн һанаатай, хүнтэй харилсажа ядадаггүй. Хүниие шагнаха, дэмжэхэ, туһалха гэжэ оролдодог найдамтай нүхэр юм. Шахардуу байдалда ороод байхада, заабол туһа хүргэхэ. Нүхэр басагамни урагшаа һанаатай, эрмэлзэлтэй хүн. Вика эхилһэн хэрэгүүдээ, өөртөө табиһан түсэбүүдээ заабол бэелүүлдэг.

Суг һураһан нүхэр хүбүүниинь, мүнөө Карачаево-Черкесскэ Уласта сэрэгэй алба хэдэг Арсалан Базаров:

- Вика ехэл хүхюутэй, ходол энеэжэ ябадаг. Тэрэ ехэ сэхэ басаган. Муунь гэхэдэ, намда гэрэйнгээ даабари буулгуулдаггүй байгаа. Би шоглоноб. Манай суг һураһан нүхэр тухай муугаар хэлэхэ хүн одоол байхагүй гэжэ һананаб. Хэршье холо байгаа һаа, мүнөө болотороо харилсажа байдагбди, ганса нюур нюураараа уулзахамнай хомор, - гэжэ хэлэнэ.

Буряадай гүрэнэй ехэ һургуулида суг һурадаг Надежда Гомбожапова:

- Викатай бидэ хоёрдохи жэлээ танилбди. Нүхэр басаган тухайгаа юун гэжэ хэлэхэбиб? Вика ямаршье хэрэг эрхилхэдээ, заабол тэрэнээ аша үрэтэйгөөр бүтээдэг. Тэрэ нүхэдөө дахуулжа, далижуулжа шададаг. Тэрэ ехэ даамай, түбшэн зантай юм. Саашадаа амжалтатай, аза талаантай, һанаһанаа бэелүүлжэ ябахынь хүсэнэб.