​Хубисхалтай сасуу

Ивалгын дунда һургуули мүнөө жэл 100 жэлэйнгээ ойн баяр тэмдэглэхэнь. 2017 он гүрэн түрымнай түүхэдэ онсо юм. 100 жэлэй саана хубисхал боложо, хүн зоной ажаһуудал эгсээр хубилһан ха юм даа. Зүблэлтэ засагай тогтоходо, бүгэдэ зон эрдэм бэшэгтэ һуража эхилээ. Буряад арад урда сагһаа өөрын үзэг бэшэгтэй байһан юм бэзэ, зүгөөр булта ном бэшэг шудалха аргагүй байгаа бшуу.

Тэрэ үедэ хаа-хаанагүй һургуулинууд нээгдээ, тиимэһээ 2017 ондо олон һургуулинууд 100 жэлэйнгээ ойн баяр тэмдэглэхэ юм. Эдэ һургуулинуудай тоодо Ивалгын дунда һургуули ойнгоо баярта бэлэдхэлэй ажал ябуулжа эхилбэ. Тус һургуулиин һурагша байһан Станислав Дементьев 2014 ондо захиралаар томилогдоһон юм.

Ород гүрэнэй эрхим һургуулинуудай нэгэн

Үнгэрһэн 2016 ондо Ивалгын дунда һургуули Ородой Холбооной Уласай хүдөөгэй 200 эрхим һургуулинуудай тоодо ороо. Туйлаһан амжалтанууд тухайгаа һургуулиин захирал иигэжэ хөөрэбэ:

- Манай һурагша Инесса Доржиева аймаг дотороо ород хэлээр Гүрэнэй ниитэ нэгэн шалгалтануудые тушаахадаа (ЕГЭ) 100 балл абаһан байна. 2016 ондо 6 хүн медальнуудтайгаар һургуулияа түгэсхөө. Ород хэлэнэй багша Татьяна Бальчинова “Самый классный классный” гэһэн урилдаанда шалгараа һэн. Тоо бодолгын багша Юлия Буянтуева аймагай болон Буряад Уласай харалгада “Жэлэй багша” гэжэ тодороо. Буряад хэлэнэй багша Мэдэгма Бадмацыренова Бүхэроссиин хэмжээнэй «За любовь и верность» гэһэн медальда хүртөө һэн. Мүн лэ буряад хэлэнэй багша Наталья Ширапова түрүүшын уласхоорондын “Эрхим багша” урилдаанда Гран-при шан абаа.

Бэлэдхэлэй ажал эхилбэ

100 жэлэй ойн баярта бэлэдхэлэй ажал январиин 26-һаа захалба. Эндэ хэдэн хэмжээ ябуулганууд үнгэргэгдэхөөр түсэблэгдэнхэй. Эрдэмэй-практическа хуралдаан эмхидхэжэ, тэрэнэй дүнгүүдээр багшанарай ажалнуудай согсолбори хэблэгдэхэ. Энэ жэлдэ “Минии зуун “5” сэгнэлтэнүүд” гэһэн һурагшадай хабаадалгатай хэмжээ ябуулга эхилэнхэй. Эндэ хахад жэлэй туршада эгээл олон эрхим сэгнэлтэнүүдые абагшад тодоруулагдаха. Түрүүшын 80-яад үхибүүд үбэлэй амаралтын урда тээ элирүүлэгдэжэ, шангуудта хүртөө. Карпадай хаданууд шадар эмхидхэгдэһэн аяншалгын Бүхэроссиин следто Ивалгын һурагшадай хабаадаһан түүхэтэ ушарай 55 жэл мүн лэ тэмдэглэгдэхээр хараалагдана. Алишье үедэ энэ һургуулида һураһан һурагшадай уулзалганууд үнгэргэгдэхэ. Эдэ болон үшөө олон һонин хэмжээнүүд эмхидхэгдэхэ юм.

- Табадахи жэлээ манай һургуули “Времен связующая нить” гэһэн түүхэтэ – хизаар ороноо шэнжэлэлгын хуралдаа үнгэргэдэг заншалтай болонхойбди. Ехэ олон мэдээнүүд суглуулагданхай, тэдэниие хэрэглэжэ, һургуулиингаа ойн баярта зорюулагдаһан ном хэблэхэ түсэбтэйбди. Мүн лэ һургуулиин түүхын музей байгуулха түсэбтэйбди. Ажалнай ехэ даа, - гэжэ һургуулиин захирал хөөрэнэ.

Үндэһэ һуури табигшад

100 жэлэй түүхэ баян ааб даа. 1917 оной январиин 26-да Ивалга һууринда эхин шатын һургуули нээгдэһэн байна. Тэрэ үедэ эрдэмтэй, аймаг болон Буряадтаа эдэбхитэй ниитын ажал ябуулагша Бадмасэбэг Цыденов һургуули хүтэлбэрилһэн юм. Энэ мэдээжэ хүнэй дурасхаалда зорюулагдажа, шатараар турнир уласай хэмжээндэ үнгэргэгдэдэг болонхой. Удаань захиралаар болон багшаар олон жэлдэ Даба-Цырен Жамсарано ажаллаһан байна. Саашадаа олон бэлигтэй багшанар эндэ хүдэлөө: Минеевтэн, Эренпрайс, Базаров-Тучиновтан, Мергиневтэн, Фоминтан болон бусад.

Эрхим шабинар эрдэмэйнгээ гуламта суурхуулна

1936 ондо Ивалгын дунда һургуули 7 һурагшад дүүргэһэн байна, бүхыдөө 66 выпуск болоо. Эдэ жэлнүүдтэ Ивалгын дунда һургуули дүүргэгшэдэй дунда бүгэдэндэ мэдээжэ, суутай солотой хүнүүд олон даа. Эгээл түрүүшын “алтан” медаль Надежда Минеева абаһан. Тэрэ М. Ломоносовой нэрэмжэтэ Москвагай гүрэнэй университедэй хүндэтэ профессор юм. Эрдэмтэн, профессор Бимба Намзалов, Япон гүрэндэхи Ород гүрэнэй элшэн сайдай хоёрдохи секретарь Зоригто Савельев, ном хэблэгшэ Дмитрий Гармаев болон бусад һургуулиин омогорхол болоно. Мэдээжэ хүгжэмшэд Гур-Дарма Дашипылов, Анатолий Андреев, Буряад Уласай габьяата артистнууд Сэсэг Шарапова, Жаргал Бадмацыренов, мэдээжэ кинонайруулагша, артист Виктор Алферов, Сергей Рахманиновай нэрэмжэтэ камерна хоорой солист Илья Кокорин болон бусад эндэ һуража, ажабайдалай үргэн харгыда гараа.

Һургуули дүүргэгшэд эрдэмдэ һургаһан гуламтынгаа ойн баярай бэлэдхэлдэ эдэбхитэйгээр хамһалсажа, ойн баяр үндэр хэмжээндэ үнгэрхэ бэзэ гэжэ захирал Станислав Дементьев найдалаа мэдүүлнэ.