​Шидэ Найдановагай мэргэн зүбшэл

Эхэнэрнүүдэй уласхоорондын һайндэртэй дашарамдуулан, Буряад орондо мэдээжэ уран бэлигтэн Шидэ Найдановатай уулза­жа хөөрэлдэһэн байнабди.

Стилист – имиджмейкер гээшэ хүн зондо хубсаhанай талаар тааруу шэглэл олоходонь туhалдаг мэргэжэлтэн болоно. Шидэ Найда­нова иимэ мэргэжэлтэй. Тэрэ өөрынгөө уран бүтээлнүүдые “Baikal Fashion Week” болон “Торгон зам” гэһэн харалгануудта табиhан юм. 2015 ондо Италиин Рим хотодо “Roma Fashion Week” гэhэн хэмжээ ябуулгада хабаадажа,“Этно–гранж” гэһэн бүтээлнүүдэйнгээ суглуулбари харуулһан байна. Энэ үзэсхэлэн “Орда” гэһэн үндэhэтэнэй галерей­тэй хамта бэлдэгдэhэн юм.

- Шидэ! Манай хөөрэлдөөн эхэнэрнүүдэй һайндэртэ зорюулагдана…

- Энэ ушараар «Буряад үнэн» сонин ун­шадаг бүхы эхэнэрнүүдые, эндэ ажалладаг эмэгтэйшүүлые Мартын 8-ай һайндэрөөр амар­шалнаб! Танай сэлмэг миһэрэл март һарын наранһаа хүсэтэйгөөр мэшэеэжэ, хүн зоной сэдьхэлдэ хабарай дуһалхануудые арюуханаар зэдэлүүлэг лэ! Энэ һайндэр таанадта инаг дура, амгалан тэнюун байдал, амжалта, хүгжэлтэ асараг лэ даа!

- Тандашье бүхы һайн һайханиие хүсэе! Шидэ, танай ойлгосоор, мүнөө үеын эхэнэр хүн ямар байха ёһотойб?

- Мүнөө сагта эхэнэрнүүдэй үүргэ ехэ болон­хой гэжэ мэдээжэ. Нэн түрүүн эрэ хүнэй нүхэр, хүүгэдэй эжы гээшэ. Үхибүүдээ һургуулидань су­глуулха, гэрэй даабарииень хэлсэхэ, гэртэхинээ амтатайгаар хооллуулха, хубсаhа хунарайнь сэбэр, бэе тамирайнь элүүр энхэ байхынь түлөө орол­додог хүн болоно. Гэхэ зуура, өөрөө арюухан, сэ­бэрхэн байха, зохидхоноор хубсалха, энхэ элүүр, ажалдаашье урагшатай ябаха ёһотой. Эхэнэр хүн энэ үүргэеэ бүримүhэн дүүргэжэ шадаха еhотой. Хэн эгээл шухалаб – үбгэн гү, хүүгэд гү, али би өөрөө гүб гэhэн асуудал өөртөө табиит даа. Танай шэг шарай, бэе тамир hанаандатнай таарана гү? Та тогоошон, бухгалтер, олзын хэрэг эрхилэгшэ, пси­холог, эмшэн, оёдолшон, гэр байраяа зохёогшо, үһэ абагша гэхэ мэтэ хэдэн мэргэжэлнүүдтэй нимгэн, урин эхэнэр гээшэт. Хэн тан тухай hанаагаа зобо­хоб? Нэн түрүүн би эхэнэр гээшэб гэжэ бү мартая. Һайхан, урихан, сэбэрхэн, налгайхан эхэнэр!

- Шидэ, та гоё һайхан хубсаһа зохёодог хүн hэн тула туһатай зүбшэлнүүдые хэлэжэ, за­рим тэды нюусануудаараа хубаалдыт даа. Хай­шан гэжэ эхэнэр хүн өөртөө тааруу хубсаhанай стиль – янза, түхэл олохо гээшэб?

- Эндэ хэдэн зүбшэлнүүд тухай би хэлэхэ бай­наб. Өөрын дэбтэртэй болохо хэрэгтэй. Гоё үнгэтэй блокнот худалдажа абагты, компьютерайнгаа ажалай стол дээрэ тусхай хуудаһа нээгты. Энэтнай танай скетчбук болохо. Дизайнерай мэргэжэлдэ һуража байһан оюутад тиимэ дэбтэртэй байдаг. Та баhа эхилжэ байһан дизайнер гээшэт. Ямар нэгэ журналда танай һанаанда таараһан самса, плати, гутал хараа hаа, тэрэниие хайшалаад, блокнодтоо няаха гү, али компьютерайнгаа хуудаһанда оруул­хат. Тиигэжэ өөрынгөө һайхашааһан үнгэнүүдые суглуулхада болоно. Өөрынгөө дуратай “ододой” хубсаһа хунар һажаахада болоно. Дэлхэйн суута дизайнернуудай суглуулбаринуудые ходол ха­ража, шэнжэлжэ байгты. Эндэhээ мүнөө сагта юун моодноб гэжэ мэдэжэ абахат. Мүн гудамжаар ябахадаа, эхэнэрнүүдэй хубсаһа адаглажа ябагты. Хүнэй дүршэлһөө өөртөө туһатай зүбшэл халан абажа болоно. Ажалдатнай һайнаар, зохидоор хубсалдаг эхэнэрнүүдэй хубсаһа зуража, буулгажа абагты. Эдэ бүгэдые суглуулһаар байтараа, бул­тыень шэнжэлжэ эхилхэт. Мүнөө үеын моодын за­рим нэгэ зүйлнүүд танай харасые ондоо болгохо байха гэжэ һананаб. Хубсаhанай ямар түхэл, үнгэ, ямар гоёолтонууд намда тааранаб гэжэ тодоруул­жа һурахат.

- Абдараар дүүрэн хубсаһан хадагалаатай гэжэ hанахадашни, үмдэхэ юумэн олдодоггүй…

- Нэн түрүүн өөрынгөө бүхы хубсаһа гаргажа ха­рагты, тиигээд хоёр тээшэнь хубаагты. Yмдэхөөр, ямар нэгэ шэнэ юумэнтэй тааруулжа боломоор хубсаһа – нэгэ тээшэнь, оройдоо хэрэггүй, хаяхаар хубсаһа – нүгөө тээшэнь. Хэрэгтэй гэһэн хубсаһаяа дахин шэнжэлжэ, бодожо үзэгты. Жэшээнь, энээ­хэн үмдэн ямар самсатай, ямар хубсаhантай та­арахаб, хэрбээ олон хубсаһантай таараха байгаа һаа – хэрэгтэй. Үгы һаань, байһан бүхы самсану­уд, кардиган, жиледтэ таараха шэнэ үмдэн хэрэг­тэй болоно. Шэнэ хубсаһа абахадаа, энэ хубсаһа үмдэхэдэ, хэр таарууб, бусад хубсаһандамни түхэлөөрөө, үнгэ зүһөөрөө таараха гээшэ гү гэжэ бодомжологты. Хэрбээ дүрбэн янзын хубсаһан болохо аргатай байбалнь, худалдажа абагты. Гэхэ зуура, танай шэг шарайда тааруу үнгэ зүһэ тухай бү мартагты. Аажам намдуу, «хүйтэн», «дулаан» үнгэнүүд гэжэ мэдэхэ шухала.

- Тааруу хубсаһан, моодо гэхэ мэтые юун гэжэ ойлгонобта?

- Хубсаһан гээшэ сэдьхэлэй байдал тодоор ха­руулдаг. Би хэн гээшэбиб, амжалтатай гүб, намда найдахаар, этигэхээр гү гэжэ дамжуулдаг зүйл болоно. Мүн баhа хубсаһан ажалдаа амжалтатай, урагшатай ябаха хэрэгтэ нүлөөлдэг гээшэ. Имидж хадаа хубсаһа, хэрэгтэй үнгэнүүдые тааруулалга, энэ тусхай соёл гээшэ. Тэрэ хадаа моодоhоо дул­дыдан, хубилжа байдаг. Француз ирагуу найрагша Фарг иигэжэ хэлэһэн байдаг: “Хэн моодын хажуу тээгүүр үнгэрнэб, тэрэ ажабайдалай хажуу тээгүүр үнгэрнэ гээшэ”. Бэрхэ эхэнэр өөрынгөө сэдьхэлэй байдал, нэрэ түрэеэ хубсаһанай ашаар нарина­ар, зохидхоноор дамжуулжа шададаг. Хубсаhан хүниие «үргэдэг», зарим ушарта «дарадаг».

- Та яагаад уран һайханай иимэ шэглэлээр hонирхожо эхилээ hэмта?

- Балшар бага наһанһаамни намайе тойроод угаа һайханаар, зохидхоноор хубсалһан минии эгээл дүтын эхэнэрнүүд ажаһуугаа. Тэдэнэр на­майе ходол гоёор хубсалуулдаг байгаа. Һайхан хубсаһан, элдэб эд бараан, гоё зурагууд, удхатай үнгэтэ номууд юумэ оежо һурахадамни нүлөөлөө, тэдэнэй ашаар моодо, өөрсэ түхэл маяг тухай ойлгосотой болооб. Элдэб янзын үнгэ зүһэнүүд, шэрэ будагууд ходол минии анхарал татадаг һэн. Хүүгэдэй сэсэрлигтэ – үнгэтэ карандашууд, үнгэтэ шэл шулууханууд... Yнгэтэ шэрэнүүдэй туhаар эхэнэрнүүдэй шэг шарай хубилгаха арга болом­жо гайхалтай. Эхэнэр бүхэн өөрын элшэ хүсэтэй, бүдшье баһа тиимэ юм. Заримдаа хайрсаг соомни зарим бүдүүд нилээд удаан хэбтэжэл байдаг. Сагай ерэхэдэл, тэрээгээр юу оёхоб гэhэн бодол бии бо­лодог. Хубсаһа оёходоо, би өөрөө энээниие үмдэхэ гүб гэжэ өөрһөө асуудагби. Хэрбээ минии өөрөө иимэ плати худалдажа абаха хүсэлтэй байгаа һаа, тэрэмни заабол хүндэ һайшаагдаха, худалдагдаха бшуу. Мүнөө сагта буряадууд үндэһэн хубсаһандаа анхаралаа хандуулжа эхилээ. Оршон үедэ тааруул­жа, буряад маягтай шэнэ түхэлнүүдыешье зохеожо туршана. Зарим ушарта һанаанда таарахагүйшье хубcаhа хүн зон үмдэнэ.

- Буряад хубсаһанай ерээдүй тухай танай hанамжа…

- Мүнөө сагта олон тоото наймаанууд дэл­гэрбэшье, эхэнэрнүүд, бүһэтэйшүүлшье буряад маягтай шэнэ түхэлэй хубсаһа захихаяа намда хандадаг. Оршон сагта үндэһэн ёһо заншалну­удаа, элинсэг хулинсагуудайнгаа заршам сахи­даг болоhомнай һайшаалтай. Тиимэhээ арадайн­гаа үндэһэн хубсаһа һэргээжэ, мүнөө үедэ шэнэ түхэлөөр, хүнүүдэй үдэр бүриингөө ажабайдалда хэрэглэхээр бүтээхэ гэжэ оролдодогби.

- Мүнөө үедэ ямар ажал бүтээжэ байнабта?

- Мүнөө би “ Family Look” гэһэн түхэлэй хубсаһа бэлдэжэ байнаб. Буряад угалза, хуушан монгол бэшэг, үндэhэтэнэй ажабайдалhаа зурагуудые хэ­рэглэжэ оёһон хубсаhа гэр бүлын гэшүүд булта үмдэхэ аргатай. Мүнөө үеын моодно шэглэлнүүдые болон арадайнгаа урлагай баялигые өөрынгөө су­глуулбаринуудта хэрэглэнэб.

Ирагуу найрагшад Намжил Нимбуев, Георгий Дашабылов, Баяр Дугаров, уран зураашад Юрий Мандаганов, Бальжинима Доржиев, Даша Намда­ков болон бусад уран бэлигтэнэй бүтээлнүүд нам­да шэнэ бодолнуудые түхөөнэ.

Энэ хөөрэлдөөнэйнгөө түгэсхэлдэ Буряад оро­нойнгоо бүхы эхэнэрнүүдтэ ажабайдалай ду­лаахан ульhаар хододоо сэдьхэлээ жэгнүүлжэ ябахыетнай хүсэнэб. Ёһотой эхэнэр гээшэ ямар­шье сагта, ямаршье үдэр өөрөө ходол арюухан, hэргэлэн, хабар мэтэ ябаха зэргэтэйл.

- Һайн даа, Шидэ! Иимэ һайхан үреэлэй үгэнүүдыетнай манай уншагшад заабол унша­жа, тандаа баярые хүргэхэ бэзэ. Ажалтнай ам­жалтатай, ажаһуудалтнай урагшатай, байг лэ даа.

Шидэ Найдановагай бүтээлнүүд