Общество 15 мар 2017 1279

​Хяагта аймагай түрүүшын эмшэн

Буряад Уласта мэдээжэ эмшэн, эмнэлгын түүхэшэн, түүхын эрдэмэй дид доктор Дашидондок Бальжитович Батоевай «Первый доктор кяхтинских бурят» гэһэн номдо үндэһэлэн, энэ үзэсхэлэн дэлгээгдэбэ . 1998 ондо энэ ном хэблэгдэһэн юм. Олон үдэрэй туршада Д. Батоев шэнжэлгын ажал ябуулжа, эмшэн, олониитын ажаябуулагша С. Б. Цыбыктаровай наһанай намтар тобшолһон байна.

1877 оной мартын 14-дэ Санжимитэб Будажапович Цыбыктаров Үбэр-Байгалай хизаарай Сэлэнгэ тойрогой Ехэ Нуга нютагта түрэһэн юм. Шэтын гимнази дүүргэһэнэй удаа, тэрэ Петербург хотын Сэрэгэй анагааха ухаанай академидэ һураһан юм. 1902 ондо Санжимитэб Будажапович нютагаа бусаба. Акша нютагта болон Хяагта хотодо тэрэ сэрэгэй албан гараа. Эмшэнэй диплом дүрбэн жэлэй удаа абаһан намтартай.

1907 онһоо 1909 он хүрэтэр Санжимитэб Будажапович Троицкосавска уездын Ехэ Хүдэр нютагта эмшэнээр хүдэлһэн байха юм. Тэрэ үедэ буряад яһанай эмшэн оройдоо ганса байгаа.

1909 ондо хаанта Ород гүрэнэй засагай газар Цыбиктаровые Монгол Уласай Үргөө хото эмшэлхынь эльгээбэ. Монголдо арад зониие аргалжа, Европын анагааха ухаанай эмшэн гэжэ тэрэ суурхаһан юм.

1917 оной Февралиин хубисхалай үедэ С.Б. Цыбыктаров Үргөө хотодо ажаһуудаг Ород гүрэнэй эрхэтэнэй гүйсэдхэхы хорооной түрүүлэгшээр һунгагдаба. 1921 оной февралиин эхеэр Үргөө хотые барон Унгернын сэрэг эзэлжэ, С. Цыбыктаров буряад хасагуудые буулгаһанай түлөө,Сүхэ-Баатар болон Чойбалсантай харилсаатай байһанай түлөө хубисхалай хорооной гэшүүд М.И. Кучеренко болон Я.В. Гембаржевский гэгшэдтэй хамта саазалагдаа юм.

С. Б. Цыбыктаров богони наһатай байбашье, арад түмэндөө, өөрынгөө ажалдаа үнэн сэхээр хандажа, түүхын хуудаһанда мартагдашагүй мүр сараа үлээһэн хүн. Тэрэнэй 140 жэлэйойн баярта зорюулһан хэмжээ ябуулганууд 2017 оной мартын 24-дэ Хяагта аймагай түрэл Ехэ Нуга нютагта үнгэргэгдэхэ.

Хүршэ Монгол ороной эмшэд С.Б. Цыбыктаровай хэһэн ажал үндэрөөр сэгнэжэ, Улаан-Баатар хотодо Европын ангаахай ухаанай түрүүшын эмшэндэ зорюулан эрдэмэй бага хурал үнгэргэхөөр түсэблэнхэй гэжэ Буряад Уласай Элүүрые хамгаалгын яаманай хэблэлэй албан мэдээсэнэ.    

Буряад Уласай Элүүрые хамгаалгын яаманай хэблэлэй албанһаа гэрэл зураг абтаба.