​Эрэмдэг бэетэйшүүлдэ - энхэргэн хандаса

Улаан-Үдэ хотын Жердевэй гу­дамжаар оршодог Эржена Бу­даевагай нэрэмжэтэ тэргээр ябадаг эрэмдэг бэетэйшүүлэй дүрбэн дабхар байшанай нээгдэһээр 10 жэл үнгэрбэ.

Тэргээр ябадаг зондо гэжэ зорюута баригдаһан иимэ байшан Ород гүрэндэ ори ганса юм. Тус байшан 2006 оной декабриин 2-то нээгдэһэн, харин хүнүүд 2007 оной январь һарада зөөжэ ороо һэн. Эндэ 83 байра бии, тэдэнэй 61-иинь нэгэ таһалгатай (талмайнь – 50 дүрбэлжэн метр), 22-ынь –хоёр таһалгатай (талмайнь – 66 дүрбэлжэн метр). Хамта дээрээ бүхы талмайнь 9517 дүрбэлжэн метр юм.

«Мүнөө саг ондоо болоо…»

Һаяхан бидэнэй энэ байшанда ажаһуугшадтайнь танилсангаа, тэдэ­нэй ажабайдалаар һонирхожо ерэхэ­дэмнай, арбан жэлэй туршада эндэ Валера хүбүүгээ хаража байдаг Вален­тина Гундуевна Гундуева урин дула­аханаар угтан абажа, ажабайдалтаяа, эндэхи зонтой танилсуулаа һэн.

78 наһатай энэ хүгшэн хоёртойхон наһандаа эхэеэ алдаад, хойто эхын нюур хаража, хүйтэ нойтониие, үлэн хооһониие үзэн үндыбэшье, багшын мэргэжэл шудалаад, Шэбэртэ нютаг­таа багшаар бүхы наһаараа хүдэлжэ, олондо хүндэтэй болоһон хүн юм. 1960 ондо түрэһэн түрүүшын Валера хүбүүниинь гарахаһаа эрэмдэг бэе­тэй байжа, табин долоон жэлэй хуга­саада эжынь дулаахан, энхэрэлээ, хүсэ шадалаа, анхаралаа хүбүүндээ дүүрэн зорюулжа, мүнөө болотор оролдожол ябадаг юм. Хүнэй наһанай мүнхэ бэшэ хадань ехэ хүбүүнэйнгээ хожомоо гансаардахагүйн тула Валентина Гун­дуевна Карп Михеевич нүхэртэеэ үшөө хоёр дүүнэрые Валерэдээ бэлэглээ һэн. Хани нүхэрынь – 81 наһатай Карп Михеевич Баторов мүнөө нюдэнэй үбшэндэ нэрбэгдээд, огто харадаггүй, һохор болонхой. Валентина Гундуев­нагай өөрыньшье бэе махабад баһал хүндэшэг болонхой. Тиигэбэшье тэрэ энэ байшанай нээгдэһээр түрүүшын үдэрһөө эхилжэ ажаһууһан хадаа бүхы зоноо танидаг, эндэхи ажабайда­лаа һайн мэдэдэг, бүхы сэдьхэлээрээ хүршэнэртөө һанаагаа зобожо, оролдо­жо һуудаг юм.

– Энэ манай байшан Буряад Уластаа суутай, зоригтой, сагаан һанаатай Эр­жена Хэшиктуевна Будаевагай хүсэл, оролдолгоор бодхоогдоо гэжэ мэдэнэб­ди. Бэе муутайшуулай байдал багахана­аршье һаань, һайжаруулхын тула тэрэ бүхы хүсэ шадалаа зорюулһан байна. Мүнөө иимэ эхэнэрнүүд хомор. Өөртөө анхаралаа хандуулангүй, сагһаа урид наһа бараһаниинь шаналалтай. Иимэ ехэ буян хэһэн Эржена Хэшиктуевна бурханай орондо түрэһэн байха. Энэ хүнэй оролдолгоор бидэ һайн байдалда байнабди. Энэ дэмбэрэлтэй хэрэгыень саашань үргэлжэлүүлжэ байһан энэ байшанай захирал Зинаида Олеговна Цыбенова, тэрэнэй туһалагшад Ната­лья Владимировна, Анна Александров­на гэгшэд ехэ ажал ябуулна. Байша­най хүтэлбэрилэгшэ Булат Цыренович Санжиев гэжэ аргагүй бэрхэ, урин нал­гай, һайн сэдьхэлтэй, гартаа дүйтэй, ажалдаа бэрхэ хүн бии юм. Нэгэ шэрүүн үгэ хэлэжэ ябахагүй. Хүниие гуйжа байнгүй, ябууд дундаа өөрөө энэ тэрэ юумэнүүдые заһажархиха, ажалдаа ехэ таараһан хүн гэжэ һанагшаб. Эндэ байгшад булта бэе бэеэ таниха нэгэ ехэ гэр бүлэ шэнги болонхойнуудбди. Ан­хан сагта орходоо, мүнөө ондоо болоо гэжэ һанагшаб. Тиихэдэ иимэ һайн тэр­гэшье гэжэ байгаагүй. Нюрган дээрээ хүбүүгээ үргэлөөд, нилээд ябагдаһан гээшэ. Томо болошоһон үхибүүгээ юундэ үргэлөө юм гэжэ һанагшад, шоо үзэнгеэр харагшад олон һэн. Мүнөө эмнэлгэ, гүрэнэй тэдхэмжэ һайжараа. Эндэ тэндэ дэлгүүр, олоной газараар ябахада, хүн зон харгы гаргажа, үүдэ нээжэ үгэхэ. Зоной хараа бодол, хандаса ондоо болоо, – гэжэ Валентина Гунду­евна һанамжаараа хубаалдана.

Эндэ байдаг эрэмдэг бэетэйшүүлдэ туһаламжа хүргэхэ хэрэгтэй һаань, ниигэмэй хангалгын һалбариин ажал­шад ерэжэ, байрыень сэбэрлэдэг, эдеэ хоолыень асаржа үгэдэг. Олонхи зон түрэлхидэйнгөө харууһан доро бай­даг. Өөһэд хоорондоо гэр бүлэ болон түбхинэжэ, үри хүүгэдтэй болоһон ушарнуудшье бии.

Дулаахан оршон

Валентина Гундуевна Намхаа-До­ржо Дашидондокович Юмжапов бо­лон Жамсо Тумунович Цыденов гэжэ хоёр хүршэнэртэеэ аалин намдуугаар бидэндэ ажабайдал тухайгаа хөөрэжэ, байшан доторхи элдэб танхимуудые харуулаа һэн.

Мүнөө сагта энэ гэртэ хамта дээрээ 86 эрэмдэг бэетэйшүүл, 39 үхибүүд, 211 һахидаг зон ажаһууна. Байша­най коридор, үүдэнүүдынь үргэн, даб­хар бүхэндэ тэргээр гараха пандус, хоёр томо лифт бии. Байра бүхэниинь электроплита, кабельна телевидени, интернет, дары түргэн ажалшадые ду­удаха кнопко, түймэр гарабал, дохёо үгэхэ оньһонуудаар хангагданхай. Эндэ ородшье, буряадшье һонирхолтой номуудтай һаруул гоё номой сан хүдэлнэ. Номой сангай дарга Татьяна Сергеевна Жамсарановагай урилгаар элдэб ансамбльнууд, уран һайханай бүлгэмүүд ерэжэ, концерт наадану­удые харуулжа хужарлуулдаг, уянга­та шүлэгэй үдэшэнүүд, уулзалганууд үнгэргэгдэдэг. Эндэхи ажаһуугшадһаа бүридэһэн «Сагаан дали» гэһэн дуунай бүлгэм бии. Модоор һиилэхэ, бисерэ­эр элдэб зүүдхэл, гоёолтонуудые оёхо, корзинануудые гүрэхэ дуратайшуулда хэшээлнүүд эмхидхэгдэдэг юм. Эмнэл­гын таһагта медсестра Мария Жам­баловна Жамаганова зондо анхарал­тайгаар хандажа, хэрэгтэй сагта туһа хүргэдэг. Долоон хоногой хоёр дахин ахамад эмшэн Лидия Николаевна Алек­сеева ерэжэ эрьедэг, шалгадаг юм.

Байшанай гурбадахи дабхар­та тамирай танхим: бэеэ һорихо хэрэгсэлнүүд, түхеэрэлгэнүүд (тре­нажернууд, гантель г.м.), зарим нэ­гэниинь имагтал тэргэ дээрэ яба­даг эрэмдэг бэетэйшүүлдэ тааруу, тусхай хэрэгсэлнүүд. Энэ байшанда ажаһуугшадай элдэб мүрысөөнүүдтэ абаһан 50-яад гаран кубогууд танхи­мые шэмэглэнэ. Энээниие хаража бай­хадаа, эрэмдэг бэетэйшүүлэй туйлаһан амжалтануудаар омогорхомоор байгаа һэн.

– Тус танхимаа бидэ өөһэдынгөө хүсөөр түхеэрээбди. Зарим эбдэрхэй хэрэгсэлнүүдые заһуулаабди. Ниигэ­мэй хамгаалгын яаман туһа хүргөө, бага сага мүнгэ һомолоо. Авиазавод­то гантельнүүдые захижа хүүлээбди. Эдэ олон кубогуудые манай эрэмдэг бэетэйшүүлэй ниигэмэй гэшүүдэй элдэб мүрысөөнүүдтэ абаһан, мүн хо­тын Октябрьска районой суглуулагда­мал командын туйлаһан шагналнууд. Бидэндэ адли зоной эндэ ерэжэ, бэеэ һорихо, шуһаяа гүйлгэхэ гээшэ манай бэе махабадта шухала. Тэрэнэй хажу­угаар сагаашье үнгэргэнэ, бэе бэетэеэ зугаална, харилсана гээшэ ааб даа, – гэжэ тус танхимые даагша, хорооной түрүүлэгшэ Сергей Юрьевич Колодюк хөөрэнэ.

Энэ танхим соо Миша Асташов, Саша Трофимов болон бусад Буряад Уласаа суурхуулдаг суута тамиршад урган гараһан. Мүн һур харбалга эндэ ехэ дэл­гэрэнги. Тэдэнэр һур харбалгын тусхай газартай байна.

Байшан соо социальна гости­ница хүдэлдэг. Тэндэ уласай элдэб аймагуудһаа эмшэлүүлхэеэ гү, али жо­лоошоной һургуулида һурахаяа ерэһэн эрэмдэг бэетэйшүүл үнэгүйгөөр байр­лаха аргатай юм. Үшөө үнэгүйгөөр хан­гадаг «Социальна такси» гэжэ бии. Хэ­рэгтэй сагта диспетчер холбожо үгэдэг.

Елена Дамдиновагай гэрэл зураг

Тамирай танхим

Бүгэдэ зоной амгалан тайбан ябахын тула

Намайе дахуулжа ябаһан эдэ гурбан нүхэд зүрхэеэ ехэ хүдэлгэн, тус байша­най эгээл нангин булан – дүрбэдэхи дабхарай баруун талада оршодог ду­ган абаашажа харуулба. Бидэнтэй һаруул шарайтай, нюдэндөө галтай, зугаатай Валентина Гундуевнагай Валера хүбүүн ябалсаба. Дуган тухай Хэжэнгэ аймагай Могсохон нютаг то­онтотой Намхаа-Доржо Дашидондо­кович хөөрэжэ үгөө. Мүнөө тэрэ хүн үглөө бүри дуганай үүдэ нээжэ, зула бадараадаг, зайн галаар дулаа үгэдэг батарейнүүдыень хүдэлгэдэг юм. Энэ дуган нээхэ гэһэн дурадхал тон түрүүн Мүнхэ Михайлович Цырендор­жиев оруулжа, Рэгзэма Ванчиновна нүхэрынь ябуулга хэһэн байна. Энэ буянтай хэрэгтэ эндэ ажаһуудаг буря­ад зон арга шадалаараа мүнгэ суглуу­лаа. Тиихэдэ тэдэниие мүнөө Гүрэнэй Дүүмын депутат болоһон Николай Бу­дуев (30000), «Диамед» эмнэлгын түб (10000) мүнгэ һомолжо, ехэ туһалаа гэжэ тэдэнэр онсо тэмдэглэнэ.

Дуганай шэрээтээр Дээдэ Онго­стойн Баяр лама томилогдонхой. Ган­са дүйсэн үдэрнүүдтэ бэшэ, юрыншье үдэрнүүдтэ эндэ сангарил, маани ун­шагдадаг. Заримандаа хэдэн сагай, хоногой туршада маани уншалгын болодог дээрэһээ ерэһэн ламанараа сайлуулха, амаруулха тусхай таһалга мүнөө түхеэрэгдэжэ байна. Таһалга мүн лэ хамтын, һайн дуратанай хүсөөр бүтэнэ. Эндэ Намхаа-Доржо Дашидон­доковичой хани нүхэр Дулгар Шада­повна ябуулга хэнэ, хүбүүниинь ажа­лай һүүлээр сүлөө сагтаа нүхэдтэеэ ерэжэ, хана хаяаень бүтээнэ.

Энэл дабхарай зүүн талада үнэн алдарта һүзэгтэнэй нангин Илья Му­ромцын һүмэ нээгдэнхэй. Тэндэ ород һүзэгтэн ябажа мүргэдэг юм.

Эржена Будаевагай нэрэмжэтэ тэр­гээр ябадаг эрэмдэг бэетэйшүүлэй байшанай зон булта нэгэ ехэ гэр бүлэ шэнги эбтэй эетэй, өөһэдынгөө шада­лаар һаруул, дулаахан эрхэ байдал зохё­огоод ажаһуунад. Хөөрэлдэжэ байхада, ехэ налгай, урин, юумэн бүхэниие онсо харасаар адагладаг, хандадаг зон гэжэ ойлгохоор. Мүнөө сагай хүлгөөтэй, орёо ажабайдалда ажамидарха гээшэ юрын, элүүр зондошье хүндэшэг ха юм. Харин эдэ зон тойроод байһан оршо­ниие ондоогоор, гүн ухаанай талаһаа хаража, ойлгожо, хандажа ажаһуухые оролдоно. Мүхэшэгүй зоригтой эдэ зондо хүсэ шадал, элүүр энхые хүсэе! Бултадаа буряад зоной заншалаар ор­шон тойрондоо нигүүлэсхы сэдьхэлээр хандажа, бэе бэеэ гамнан ябахамнай болтогой!