​Мэргэжэл олгохо ехэ үүргэтэй

Захаамин аймаг “захын аман” гэжэ юрэ нэрлэгдээгүй. Улаан-Үдэһөө аймагай түб хүрэтэр хэдэн дабаануудые дабажа, хадата нютаг руу үгсэжэ, “намагтай, болдогтой”, ханха янха харгыгаар 420 модо зай гаталха хэрэгтэй. “Мориной” һайн болон эрхим жолоошон лэ энэ ута орёо зам урагшатайгаар дабадаг. Эгээл иимэһээ энэ дайдын холоһоо ябажа, эрдэм олохо, мэргэжэлтэй болохо гээшэ хэсүү. Тиимэһээл нютаг дээрэ ехэ гаргашагүйгөөр мэргэжэлтэй болохо гээшэ захааминаархинай амин шухала асуудал юм. 

Нэгэ үедэ Захааминай ПУ-гай хажуугаар Михей Ербановай нэрэмжэтэ техникумэй нэгэ һалаа “Агро- колледж” нээгдээд, балай бирангүй хаагдаа һэн. Ушар иимэһээ анханай бата үндэһэ һууритай ПУ-дэл бүхы “ашаан тээгдэһэн” зандаа. Баян түүхэтэй, тогтонижоһон өөрын ёһо гуримтай Захааминай хүдөө ажахын техникум мүнөө хүдөө ажахын, промышленностиин, хүн зониие хангалгын 12 һалбаряар аймагайнгаа залуушуулые һургажа, мэргэжэл олгохо эрдэмэй ехэ гуламта болоно. Энэ һургуулида ямар мэргэжэлнүүдые олгоноб гэхэдэ: “Хүдөө ажахын мастер”, “Ой модоной ажахын мастер”, “Модошо дархан”, “Хүдөө ажахын тракторша-машинист”, “Нээмэл уурхайнуудай машинист”, ”Гагнууршан”, ”Тогоошон, кон- дитер”, “Барилгын мастер”, “ЭВМ-эй оператор” , “Аяншалгаар мэргэжэлтэ” гээд лэ мүнөө сагта эгээл хэрэгтэй мэргэжэлтэд эндэһээ далижан гарана. 

Манай хөөрэлдөөн 

Энэ һургуулиин ажабайдалтай манай сурбалжалагшад танилсажа, уулзалгануудые үнгэргөө. 

- Дээдэ эрдэмтэйшье хүнэй мэргэжэлээрээ ажал олохонь бэрхэтэй. Илангаяа манай аймагта иимэл шахардуушаг байдалтайбди. Тиимэһээ наһатайшуулшье манда ерэжэ, шэнэ мэргэжэл оложо, ажалтай болоно. Хүбүүд манда һураха ехэ дуратай. Манай һургуули дүүргэһэн хүбүүд сэрэгэй албанда мордоходоо, ябаган (мотострелково) сэрэгтэ бэшэ, харин танкова, инженернэ, ракетно-космическа гү, али ПВО-гой сэрэгтэ танкнуудые, тягачнуудые болон бэшэшье элдэбын техникэ жолоодоно ха юм. Һургуулиимнай дүүргэһэн тогоошод мүнөө сагта эгээл хэрэгтэй мэргэжэлтэд болоно. Манай шабинар бага ехэ кафе, ресторануудташье, общепитовскэ столоводошье хүдэлхөөр бэлдэгдэнэ. Кондитернуудаймнай бариһан элдэб янзын амтатайхан аад, үнгэ шарайшье һайхантай, угалзатуулан гоёогдоһон торт, пирожно, кекс, руледүүд олондо һайшаагдадаг. Харин манай хара сагааншье, тэбхэршье, бүхэригшье, мушхамалшье хилээмэ, халааша зон ехэ дуратайгаар абадаг, - гэжэ ахамад мастер Наталья Дмитриевна Каратаева урматайгаар хөөрэнэ. 

Бадмажаб Гындынцыреновэй гэрэл зураг

Ахалагша мастер Наталья Каратаева, методист Ирина Банзаракцаева

- 423 оюутадые 43 багшанар, мастернууд, хүмүүжүүлэгшэд һурган хүмүүжүүлнэбди. Хүдөөгөөрхиниие хамтынгаа байрада байлганабди. Үдэрэй дүрбэ эдеэлдэг. Бэшэ оюутаднай үдэрынь халуун хоол баридаг. Оро дэбидхэр, бараа хуу шэнэ. 2012 ондо хамтын байрадашье, болбосоролой байшангуудташье хуу шэнэлэн һэльбэгдэһэн юм. Түгэс хүсэдөөр түхеэрэгдэһэн хоёр компьютерна таһагууд бии. Болбосоролой талаар хэлэхэдэ, оюутаднай шудалһан эрдэмээ олондо харуулжа, эдэбхитэйгээр олимпиадануудта, эрдэмэй-бага хуралдаануудта хабаадажа, шангай һууринуудые абажа, багшанараа баясуулдаг. Талаантай эдиршүүл олон даа. Хотынгоо, аймагайнгаа соёлой хэмжээнүүдтэ таһалгаряагүй хабаадажа, урмашуулагдажал байдаг. Һүүлшын жэлнүүдтэ “Лучшие ресурсные центры Российской Федерации-2011” гэһэн үндэһэн урилдаанда дипломант боложо шалгараабди. Ородой Холбоото Уласай Болбосоролой болон эрдэмэй яаманай “Модель саморазвития личности специалиста-выпускника НПО и СПО” гэжэ жэшээтэ талмай амжалтатайгаар хүдэлөө. Тиихэдэ оюутадаймнай үүсхэлээр урлалгын “Виктория”, байгаали хамгаалагшадай “Магтанаб Буряад ороноо”, үйлэдбэрилэгшэдэй “Юниор-бизнес” гэжэ һургалга-хүмүүжүүлгын түбүүд, “Тамирай дүршэл хүгжөөе”, “Залуу һунгагша” клубууд хүдэлжэ эхилээ. Һонирхолтойнь гэхэдэ, “Магтанаб Буряад ороноо” клубаархин “Эмтэй домтой аршаанууд” гэжэ эмнэлгэ-элүүржүүлгын түсэлөөр ажалаа ябуулна. Захааминайнгаа домог суута Уран Дүшэ, Сайханай Табхар, Һүбэтэ, Урда Гол гэһэн холо ойрын газарнуудаар аяншалгын хэдэн маршрут табинхай. Харьяа түргэн уһа голооршье тамаран аяншалха дуратайшуулые хангадаг. “Болбосорол-2008” - “Инновационные образовательные технологии по глубокой обработке древесины”, 2009 ондо “Я выбираю жизнь” гэжэ Бүхэроссиин урилдаануудта амжалтатайгаар хабаадаабди. Баһал 2008 ондо Бүхэроссиин Олзын хэрэг эрхилэгшэ эхэнэрнүүдэй эблэлэй урилдаанда захиралнай 3-дахи һуури эзэлжэ шадаа юм. Манай тамиршад холо ойгуур мэдээжэ юм. Аймагайнгаашье суглуулагдамал командануудай бүридхэлдэ оролсодог шуран бэрхэ хүбүүд, басагад бии, - гэжэ һуралсалай талаар орлогшо Альбина Артуровна Раднаева урма баяртайгаар мэдээсэнэ. 

Бадмажаб Гындынцыреновэй гэрэл зураг

Оюутан Дарима Цыренова, захиралай орлогшо Альбина Раднаева

Манай сурбалжалагшад оюутадтай хөөрэлдэжэ, тэдэнэй һанамжаар һонирхоо. 

- Би эндэ дуратайгааршье, оролдосотойгооршье һуранаб. Бүхы юумые ойлгожо абахые оролдоноб. Ажабайдалда хуул хэрэгтэй болохо, - гэжэ Зэдын аймагай Алцагай Виталий Казанцев хэлэнэ. 

Һургуулияа дүүргээд, юу хэхэбши гэһэн асуудалда: 

- Түрэлхидни үмсын ажахытай. Би диплом абажа ошоод, өөрын ажахы хүтэлхэб. Яагаад ажалаа эрхилхэб, нэн түрүүн ямар техникэ абахада таарууб, ямар үүлтэрэй адуу мал, хони ямаа, гахай үдхэхэдэ, олзо оршо ехэтэй байхаб гэжэ эндэ ойлгожо абанабди. Мүн баһа ямар саарһа дансануудые хайшан гэжэ бэлдэхэб, түсэл түлэбүүдые, грантнуудые яажа бэшэхэб гэжэ һуранабди, - гэжэ Виталий бодолнуудаараа хубаалдаа. 

Бадмажаб Гындынцыреновэй гэрэл зураг

Оюутан Виталий Казанцев

- Би дипломоо абаад, Улаан-Үдэдэ өөрын кафе нээхэб. Хүн зоной олоороо ябадаг газарые шэлэжэ олоод лэ, менюгээ һайнаар табяад, эдеэ хоолоо амтатайгаар шанаад байхаб. Яһала дүршэлтэй болооб. Эндэхи малшадайнгаа суута “мраморна” мяха, хорогүй сэбэр огородой эдеэ абаашажа байхаб. Мүнөө сагта хүн бүхэн амтатай аад, шанартай хоол бэдэрдэг болонхой. Үшөө хүн зоной налайжа амархаар сэбэр сэгсээр бүхы байдалаа гэрэлһээ, һуури һандалиһаа эхилэн байгуулжа, бүхы амһарта хэрэгсэлнүүдээ яла-сала байлгаха шухала. Баһа урихан миһэрэлтэй, уран зугаатай, налгай зохид байха хэрэгтэй гэжэ маанадые багшанарнай ехэ зүбөөр һургана. Һанаһан хэрэгээ хүсэлдүүлжэ, амжалта туйлахаб гэжэ этигэнэб, - гэжэ Захааминай Хужарай Дарима Цыренова залуушье һаа, мүнөөнэй ажабайдалые һайнаар ойлгожо байһанаа мэдүүлбэ. 

- Бидэ аймагайнгаа гол үйлэдбэринүүдтэй, ажахынуудтай хэлсээ баталанхайбди. Нэн түрүүн аймагай захиргаантай һайн харилсаатай байхаһаа гадна, яһала дэмжэлгэтэйбди. Илангаяа захиргаанай эрдэм болбосоролой болон залуушуулай, тамирай талаар таһагуудтай болон Хүн зониие ажалаар хангаха түбтэй, Сэрэгэй комиссариадтай болон Закаменск хотын захиргаантай нягта холбоотойгоор ажалаа ябуулнабди. Тиигээд лэ Закаменскда оршодог “Закаменск-лес”, “Литейщик” ООО-нуудтай, ЗАО “Закаменск”, ойн ажахытай, ПУЖКХ-тай, ДРСУч болон багаханшье һаа, өөрын үйлэдбэритэй пекарнинуудтай, мяханай комбинадтай, пивын заводтой, шубуунай фабрикатай, мяханай зүйлнүүдые үйлэдбэрилдэг эмхитэй эбэй хэлсээ баталанхайбди. Хүдөөдэмнай хамтын ажахынууд тиимэшье олон бэшэ, гэбэшье “Хуртага”, “Хамни”, “Михайловка”, “Үлэгшэн” СПК- нуудтай хэлсээтэйбди. Хабар ерэжэ, тарилгын ажалда шабинараа эльгээгыт даа, ёһотойл “производственно практикаяа” мандал эрхимээр гараха. Байра байдалаар дүүрэн хангахабди, эдеэ хоол гээшэ дураар байха гэһэн дурадхалнууд ороод байна, - гэжэ захирал Ольга Гонжитова ханамжатайгаар хөөрэнэ. - Иигэжэл хамтын хүсөөр ажалаа шадалаараа урагшалжа байхадамнай... Теэд лэ нэгэ хүндүүлхэй асуудал гараад байна. Дээдын зургаануудай үүсхэлээр “кластерный подход” гэжэ түсэлөөр техникумүүд нэгэл шугамаар хүдэлхэ ёһотой гэнэ. Тэрээгээр болбол, нэгэл гол мэргэжэлдэ һургаха болонобди. Жэшээлхэдэ, маниие аграрна аймагта байһан хойноо, гансал аграрна шэглэлтэй байха гэһэншүү. Теэд Захаамин аймагай ажахынуудай 65 хубинь хотын, ашагта малтамалнуудые малтажа гаргаха үйлэдбэринүүд, харин оройдоол 30 хубинь хүдөө ажахыда хабаатай. Тиимэһээ манайшье оюутад иимэл байха. Аймагаймнай иимэ байдалые дээдын засаг зургаануудта ойлгохо бэзэ гэжэ найдаад, һанамжа хандалгануудые эльгээгээбди. Үшөө нэгэ хандаха хэрэгнай гэхэдэ, бульдозерой болон авто-хүлэгэй тренажёрнууд хэрэгтэй. Энэмнай мүнөө сагай эрилтэ гэжэ аймагаймнай ГИБДД-эйн дарга яаруулна, - гэжэ Ольга Санжиевна хөөрэлдөөнэйнгөө түгэсхэлдэ тодорхойлоо. 

Бадмажаб Гындынцыреновэй гэрэл зураг

Захирал Ольга Гонжитова