​Пенсидэ нэмэри

«Хүдөө ажахынуудай хүтэлбэрилэгшэдэй пенсидэ һара бүриин нэмэлтэ тухай» хуулида заһабаринууд Буряад Уласай Арадай Хуралай 23-дахи сессиин үедэ оруулагдаба. 

Энээнһээ хойшо хамтын ажахынуудай хүтэлбэрилэгшөөр хүдэлһэн хүн бүхэн урдань абадаг һаа, хоёр дахин ехэ пенси абадаг болохонь. 10-һаа 15 хүрэтэр жэлэй хугасаада колхоз ударидаһан хүн 2400 түхэриг пенсидээ нэмэритэй болобо. Харин 15 жэлһээ удаан хамтын ажахы хүтэлбэрилһэн хүн пенсидэ 3600 түхэриг нэмүүлхэ юм. Энэ хуули хүсэндөө июлиин 1-эй хойно орохо. Мүнөөнэй сагай байдалаар иимэ нэмэлтэнүүд Буряад Уласта ажаһуудаг 73 хүн абана. Тэдэниие бүримүһэн хангахын тула 702 мянган түхэриг хэрэгтэй. Харин ерэхэ жэлдэ энэл хэрэгтэ 2 сая 800 мянган түхэриг ошохо юм. 

- Тус хуулиин түсэлые Буряадай Толгойлогшын уялгануудые гүйсэдхэгшэ, Буряад Уласай Засагай газар, уласай Прокуратура, Арадай Хуралай хуули ёһоной хүтэлбэри, бүхы хороонуудай түрүүлэгшэнүүд зүбшөөһэнөө мэдүүлэн, моторлоһон байна. Энээниие мүнөө хоёр уншалгаар баталаябди, - гээд, элидхэл уншаһан Буряад Уласай Газарай асуудалнуудай, аграрна бодолгын болон эд хэрэглэлгын дэлгүүрэй талаар хорооной түрүүлэгшын орлогшо Баяр Гармаев депутадуудта хандаба. 

Энэ үүсхэлыень бүримүһэн дэмжэжэ байһанаа Буряад Уласай Арадай Хуралай һунгамал Валерий Цыремпилов олоной һонорто мэдүүлээд орхёо. 

- Пенсидээ нэмэлтэнүүдые абаха зомнай хэд бэ гэхэдэ, эгээл хатуу, хүндэ 1990-ээд онуудта хамтын ажахынуудай һандаралтай тэмсэжэ хүдэлһэн аха захатан болоно. 10-15 жэлэй туршада нэгэ үдэр амаралтагүйгөөр хүдэлөөд үзэгтылши. Ажалшан, таряашанайнгаа урда ямар ехэ харюусалга абажа тэдэнэрнай ябаа гээшэб? Шадамар хүтэлбэрилэгшэ гэжэ түүхэдэ ороһон зомнай үдэрһөө үдэртэ үсөөн боложо байна. Һүүлшынхиеэ иимэ нэмэлтэ энэ хуулиин бии болохотой суг аяар 11 жэлэй саана, 2006 ондо байгуулагдаа бэлэй. Хүдөө нютагуудта батаар түбхинэһэн эдэ зонойнгоо талые хаража, энэ хуулииемнай дэмжэхыетнай гуйнаб. Энэмнай тиимэшье ехэ мүнгэн бэшэл даа. Гэбэшье, хүдөө ажахынуудта анхаралаа табижа байһанаа бидэнэр харуулха байнабди. 

Энэ хуули буруушааха зон байбагүй. Тиимэһээ хараалагдаһан түсэбэйнгөө ёһоор, хоёр уншалгаар энэ хуули Арадай Хуралда баталагдаба. Хуулиин хүсэндөө оротор, июлиин 1 болотор, колхоз, совхозуудай түрүүлэгшээр хүдэлһэн хүн һара бүри 1200 түхэриг пенси дээрээ абажа байха. Харин 15 жэлһээ удаан ажалша, малша, таряаша зоноо ударидагшад 1800 түхэриг абана гээшэ.