​Шэнэ шарайтай Шэбэртэмнай

Саг түргэн үнгэрнэ. Һуралсалай жэлшье дүүрэхэ дүтэлөө. Шэбэртын дунда һургуули жэлэй туршада аргагүй ехэ ажал ябуулаа. Хуряангыгаар тоолоходо, Буряадай мэдээжэ уран зохёолшод В.Жалсанова, Д.Улзытуев, Ц-Д.Хамаев гэгшэдэй түрэһөөр 80 жэлэй ойн баярай һайндэрнүүдые эрхимээр үнгэргөө. Олимпиадада хабаадагшад, эдир эрдэм шэнжэлэгшэд олон урилдаануудта хабаадаа, һайн дүнгүүдые харуулаа. Долоон хоног бүхэндэ Бэшүүрэй түбтэ үнгэргэгдэһэн мүрысөөнүүдтэ эдир тамиршаднай шангай һууринуудые эзэлээ. Мэдээжэ һоригшо Б.Б. Улзытуевай 70 жэлэй ойдо дашарамдуулагдаhан ехэ мүрысөөн һургуулидамнай үнгэрөө. Энэ ехэ хэрэгтэ эмнэлгын “Диамед” газарта хүргэһэн туһа тухай “Буряад үнэндөө” мэдээсээ һэмди. 

Һургуулиин захирал Ю.Ю. Шоймполова коллективээ һайнаар ударидажа, эрхим дүнгүүдые туйлаа. Нютагайнгаа ТОС-уудтай хамта Сагаалганай урилдаануудта олон багшанар хабаадаа, нютагайнгаа дасанда туһалаа. Юрэнхылхэдэ, нютагтаа үнгэргэгдэhэн бүхы үйлэ хэрэгүүдтэ һургуулимнай ёһотой түб болодог юм. 

Шэбэртын сомоной дарга Ц-Д.Ц. Шоймполов, нарин бэшэгэй дарга Э.Н.Цыремпилова гэгшэд ехэ ажал ябуулаа. Һүүлэй жэлнүүдтэ нютагай шарай гэрэлтэжэ, олон шэглэлээр аймаг соогоо түрүү һууринуудые эзэлдэг болонхой. Нютагтаа түймэр унтараадаг машинатай болоһон, сабшалангууд уһалагдажа байдаг, үмсын мал ээлжээгээр адуулагдана. 

Хэды хоногой урда тээ нютагай зоной ехэ суглаан болоо. Эндэ олон асуудалнууд зүбшэн хэлсэгдээ: нютагаа сэбэр байлгаха, хуули хазагайруулһан ябадал шангаар шүүмжэлхэ, шанга харюусалгада хабаадуулха, ой руу хүн зон орохо ёһогүй, түймэрһөө һэргылхэ гэхэ мэтэ. Соёлой байшанда дулаа оруулха ажалда гүрэнһөө мүнгэн һомологдохо болонхой. Энэ асуудал Арадай Хуралай һунгамал В.А. Павлов өөрынгөө хиналта доро абаха. 

Үшөө нэгэ хүндүүлхэй асуудал – Шэбэртын һургуулиин байшан 1967 ондо баригдаһан, шлагаар шудхагдаһан, шиигтэй хонхор газарта оршодог юм. Энээнһээ боложо, доогуураа үмхиржэ, үмхэй үнэртэй болонхой. Һүүлэй жэлнүүдтэ ехэ мүнгэн гаргашалагдажа, заһабари хэгдээшье hаа, һайжарха юумэн үгы. Эгээл иимэ һургуулинууд Бага-Хунида, Поселидэ, Дунда-Хэрээтэдэ баригдаһан. Нэрлэһэн бэшэ нютагуудта 2 - 3 дабхар шэнэ һургуулинууд баригданхай. Шэбэртымнай һургуули аймаг соогоо гансал буряад һургуули болоно. Олон айлшад, ноёд, Буряад Уласай сайдууд, ажалшад аймагтамнай ерэхэдээ, Шэбэртын һургуулида ходо ородог гээшэ. 

Заншалта уулзалганууд 

Вячеслав Молотовтой Сэсэг Дармаева (зүүн гарһаа дүрбэдэхи)

Шэбэртын һургуули дүүргэһэн һурагшад апрель һарын эсэстэ түрэл һургуулидаа заншалта уулзалгада ерэжэ, нүхэдтэеэ, багшанартаяа харалсадаг, хөөрэлдэдэг юм. Иимэ баярай үдэшэнүүдтэ 10, 11-дэхи ангиин һурагшад харюусалгатай байдаг. 

Апрелиин 29-дэ 1957 ондо hургуули дүүргэһэн Сэсэг Дармаева нютагаа ерэбэ. С.Д. Дармаева багшын ажалай ветеран, РСФСР-эй арадай гэгээрэлэй отличник, «Знание» гэһэн бүлгэмэй 6-дахи съездын делегат юм. В.И.Ленинэй 100 жэлэй, Улаан-Үдын 350 жэлэй ойн медальнуудта хүртэһэн. 

С.Д. Дармаева хани нүхэр А.Б. Санжиевтайгаа олон жэлнүүдтэ Шэбэртын һургуулида хүдэлһэн. А.Б.Санжиев һургуулиин захиралаар, аймагай, болбосоролой таhагай инспекторээр хүдэлөө. 16 жэлэй туршада Сэсэг Дармаевна аймагай соёлой ажалшадай профсоюзай хорооной түрүүлэгшээр олониитын ажал ябуулаа. 

Һургуулида һуража байхадаа, элдэб хэмжээнэй мүрысөөнүүдтэ санаар, хүнгэн атлетикээр хабаададаг байһан юм. Оюутан байхадаа, Красноярск хотодо спартакиадада мүрысэhэн юм. Улаан-Баатар хотодо манайхин Монголой тамиршадые санаар илаа һэн. Тэрэ үедэ Монгол орондо Ород гүрэнэй элшэн сайд байһан В.М. Молотов Сэсэг Дармаеватай хөөрэлдэһэн юм. (гэрэл зурагта). 

Аймагай түбтэ ажаһуудаг ажалай ветеран Д.Е. Цыреновагай һургуули дүүргэһээр 55 жэл болоо. 1962 ондо hургуули дүүргэһэн эрдэмтэн П.Белых, Ородой Холбоото Уласай габьяата эмшэн В.Д. Мункуев гэгшэд Сочи хотодо байдаг юм. 

1967 ондо дүүргэгшэдһээ В.Б. Балтахинова, Д.Д. Цыбикжапова, В.С. Бадмаева, В.Г. Содномов гэгшэд уулзалгада ерээ. Буряад Уластаа мэдээжэ арадай ехэ удаган В.Б.Балтахинова һургуули тухайгаа ходо дурсажа байдаг: “Һургуули байбал, арад зон байна гээшэ. Манай зон һургуулияа һанажа, заалгаһан багшанараа мартангүй, сэдьхэлдээ ходо хадуужа ябаха ёһотойбди”. 

1972 ондо дүүргэһэн К.Ц. Бадмаев, А.Д. Гомбоев, Ж-Ц. Цыренов (1974 ондо комсомолой 17-дохи съездын делегат, СССР-эй Верховно Соведэй депутадаар һунгагдаһан) фермернүүд hүүлшын жэлнүүдтэ амжалтатай ажаллана. 

1977 ондо эгээл олон хүнүүд – 3 анги – hургуули дүүргээ. Харин 1982 ондо дүүргэгшэ басагад баһа илгаатай, 8-иинь экономическа мэргэжэлтэй. 1987 ондо дүүргэгшэд бултадаа эбтэй, боксёрнууд Б.Дымбрылов Б.Цыбигмитов хоёр олондо мэдээжэ юм. 

Ерэһэн зон, айлшад булта шэнэ һургуули хэрэгтэй гэжэ мэдүүлжэ, саарһан дээрэ гараа табяа. Баярай үдэшые хүтэлhэн А.Цыренжапова, О.Ванчикова гэгшэдтэ, гоё концерт табиһан уран һайханай «Аянга» бүлэгтэ баярые хүргэнэбди. 

Илалтын һайндэр 

Дүлэтэ дайнай дүүрэһээр 72 жэл болобо. Шэбэртын сомонһоо 152 сэрэгшэ албанда татагдаад, 52 сэрэгшэ байлдаанда унаһан, 3 сэрэгшэ плендэ абтаһан. Мүнөө үедэ гансахан сэрэгшэ-фронтовик Цыренжапов Тогошо Очирович Түнхэнэй Аршаан нютагта наһанайнгаа нүхэр Цыренова Дугарма Бадмаевнатай амгалан тайбан ажаһууна. Мэдээжэ һоригшо, тамиршан Цыденбал Цыренжапов хүбүүниинь номо һуршаар олон бэрхэ тамиршадые бэлдэһэн юм. 

Дабаата. Үглөөнэй 11 саг. Эндэхи хүшөөгэй дэргэдэ 85 наһатай ара талын ветеран Ц.С. Ширипова, энэл наһанай Т.Л. Мякотина-сэрэгшын наһанай нүхэр, «дайнай үхибүүдэй» тоодо ороһон 80 наһатай У.А. Осколкова, нютагай эдэбхитэд сугларба. Энэ һайндэртэ Соёлой байшаниие даагша О.Дубданова, эхин һургуулиин багшанар Н.Намдыкова, В.Норбоева гэгшэд һургуулиингаа бүхы 18 үхибүүдые асараа. 8-дахи ангиин А.Намдыкова, А.Цыбикова гэгшэд хабаадалсаа. 

Шэбэртэ. 12 саг. Хүшөөгэй дэргэдэ. Нютагай эгээл үндэр наһатай (87-той) Н.Н. Очиров наһанайнгаа нүхэртэеэ, ара талын ветеран П.С. Бушмелева, ветеранууд, “дайнай үхибүүд” - гушаад аха захатан суглараа. “Хэтын жагсаалай ” гэрэл зурагуудые харахадаа, зон зүрхөө хүдэлгэжэ, уяржа байгаа һэн. Һургуулида үнгэргэгдэһэн баярай үдэшые Б.Эрдынеев, А.Бадмаева һурагшад hайнаар хүтэлөө. 

Шэбэртын Ветерануудай соведэй түрүүлэгшэ Т.Ц. Базарова амаршалгын үгэнүүдые хэлэжэ, “Дайнай үхибүүд” гэһэн медальнуудые зүүлгээ. 

Энэ үдэр Шэбэртын уран һайханай “Аянга” бүлэг, нютагай ветеранууд тоосоото концерт харуулжа, нютагайхидаа урмашуулаа. “Дурасхаал хэтэдээ мүнхэ”, “Түрэл минии бүмбэрсэг дэлхэй” гэжэ хубинуудһаа бүридэһэн зүжэглэмэл концертдэ дайнда зорюулһан дуунууд зэдэлээ, “Илалтын вальс”, испан, энэдхэг, солонгос, ород, буряад хатарнууд ехэ һайшаагдаа. Эхэнэр ветеранууд тоб байса попурри гүйсэдхөө. Бүхы 26 номернуудые бэлдэһэн С.Г. Эрдынеева, Б.В.Содномова (“Аянгын” – хүтэлбэрилэгшэд), Соёлой байшаниие даагша Т.Б-Д.Эрдынеева гэгшэд ехэ бэлэдхэл хэһэн байна.