1005
Наһанай ошохо тума хүнэй нюрган үбдэжэ эхилдэг. Тонгойжо ажал хэхэнь хүндэ болохо. Тиигэһээр хүл гарай үе мүсэ үбдэжэ эхилхэ. Тулгуур тулажа, «гурбадахи» хүлтэй болохо. Тиимэһээл “Үглөөгүүр дүрбэн хүлтэй, үдэр хоёр хүлтэй, үдэшэ гурбан хүлтэй” гэһэн аяар эртэ урдын грегүүдэй таабари түүхэдэ дэмы ороогүй. Һүүлэй һүүлдэ хүн хэбтэриин болоно. Урда сагһаа нааша хүн түрэлтэн энэ үбшэнтэй тэмсэдэг. Теэд XXI зуун жэлдэшье энэ үбшэн мүнөөнэй эмшэдэй хэлэгшээр, остеохондроз, радикулит, межпозвонково грыжэ, сколиоз, миазит, ишиас, плечелопаточный периартроз, ущемление седалищного нерва, артроз, листез, вегетососудистая дистония, радикулоартрит, ревматизм, люмбалги, ревматоидно артрит (полиартрит). Эдэ олон үбшэнүүд нэгэл үндэһэтэй - нюрганай үбшэн – “дистрофическое заболевание позвоночника”.
Үбдэхэдөө, яахабши, эмшэндэл ошоо гүбши. Теэд доктор үбшые бууруулхаһаа бэшэ яахаб даа. Мануальна терапигаар мэргэжэлтэ “яһа, үе мүсэ һууридань оруулна”, зүүгээр хадхадаг, ханадаг, төөнэдэг “иглорефлексотерапевт” баһал үбшэ бууруулна. Үбшэн эдэгэнэ бэшэ, үбшэнгынь буураад лэ, үшөө саашаа нюугдана. Тиигэһээр эм домдошье, бэшэ аргануудташье диилдэхэеэ болино. Эм ехээр хүртэхэдөө, нэн түрүүн эльгэ бөөрэдөө, хото хоолойдоо, һэлһэ нойртоо ехэ ашаа ашанабди. Энэмнай хожомынь яаха аргагүй зүрхэндэ, уураг тархида болон бүхы бэе махабадта нүлөөлнэ.
Теэд хүн өөрөө үбшэнтэй тэмсэнэгүй! Харин эмшэдтэ найдаад лэ, зааһан эм домынь хүртэжэ, тарюулжа, шаруулжа, үбшэнгөө бууруулаад лэ ябана. Хүн гээшэ байгаалиин табисуураар өөрын онсо бэе махабадтай. Тиимэһээ хүн бүхэнэй үбшэн баһал онсо юм. Хүн бүхэн өөрынгөө бэе ондоо хэнһээшье дээрээр мэдэнэ. Тиихэдээ баһал үбшэнөө хэнһээшье дээрээр өөрөө ойлгоно. Өөрһөөмнай үлүүгээр хэн үбшымнай ойлгохоб, нэн түрүүн өөрөөл ойлгоно ха юмбибди. Ойлгон сасуу, тэрэ үбшэ өөрөө болюулха шухала. Теэд өөрөө үбшэеэ даража шадаха арга мэдэсэ хэрэгтэй.
Иимэ шадалда һураха шэнэ арга бии – энэ Ородой Холбооной Медико-техническэ эрдэмэй академиин академик Михаил Клименкын аутокинезитерапи. Энэ аргаар хүн бэе махабадаа өөрөө хаража, шалгажа, үбшэ саража шадаха болоно. Мүн баһа хүнэй өөрынь һанаан ехэ нүлөө үзүүлдэг. Үбшэн хүн ямаршье мэргэжэлтэ эмшэнэй урда тээлмэрдэхэ, айхашье: үбшымни бүри ехээр гааруулхагүй юм гү, иигэд гээд амиды ябаһамни болоол даа гэжэ һанаха. Тиигэжэ үбшэеэ бүри саашань нюуна. Харин энэ аргаар хүн өөрөө махабадайнгаа үнэн байдалые ойлгожо, хаанамни үбдэнэб гэжэ тэндэнь туһа хүргэхэ юм. Тиигэжэ ямаршье үбшэнһөө айхаяа болино – энэнь юунһээшье шухала.
Энээн тушаа мэдээжэ мануальна терапевт Василий Голиков иигэжэ хөөрэнэ: “Нюрга эмшэлхэ энэ комплекс байгуулһан Михаил Клименко өөрөө нюргаа ехээр үбдэхэдөө (грыжа межпозвоночного диска), янза бүриин эмүүдээр эмшэлүүлжэ ядаа. Неврологуудшье, нейрохирургнуудшье аргалжа ядаа. Тиигээд лэ Михаил Клименко арадай эмнэлгые тон һайнаар шудалжа, өөрөө шэнжэлһэнэйнгээ удаа хэдэн ортопедическэ аппарадуудые бүтээгөөд, өөрөө өөрыгөө эмшэлээ. Тиигэжэ Клименкын арга мүндэлһэн юм. Түрүүшын долоон хоногто хүл дээрээ бодоо. Тэрэнэй эгээл ехэ туһатайнь КУМП-01 гэжэ ортопедическэ комплекс болоно. Энэ болбол эмнэлгын бүхы һайн туйлалтануудые бэедээ шэнгээһэн болоно. Эмнэлгын үедэ нюрган бүхыдөө эмнэгдэжэ, шуһан һаадгүйгөөр гүйдэг боложо, хоорондохи мүнгээрһэнүүд хэрэгтэй зүйлөөр хүсэд дүүрэн хангагдана. Нэн түрүүн үбшэн буурана. Тохиижо, хүл гараашье хүдэлгэжэ шадахаяа болишоһон хүн нюргаа сэхэлжэ эхилнэ.
Эгээл һайниинь гэхэдэ, иимэ аппарат хаанашье хэрэглэжэ болоно. Нюрган гээшэ бэртэшэдэг муутай. Илангаяа холо хүдөөдэ, һалхитай талада, ой модон соо хүйтөөр үлеэлгэбэл, хүйтэн уһа оймобол, даарабал, хүндэшэг юумэ үргэбэл, нэгэ бага хүшэлбэл, юрэл нэгэ шалтаг олдоод лэ байха. Иимэ ушарнуудта зорюута зохёогдоһон эбхэгдэдэг КУМП-01 байдаг. Тиигэбэшье алишье сагта хүндэ үбшэндэ гэнтэ дайруулхагүйн тула һэргылһэниинь дээрэ. Тиимэһээ табатайхан багашуулдашье, үбшэндэ баригдаһан наһатайшуулдашье энэ ехэ туһатай юм. Үхибүүд энэ аргые эмнэлгэ гэжэ ехээр һанангүй, наадаһаар лэ һайн болохо байна. Тиихэдээ хүүгэдэй бэе тамирые ехэтэ хүгжөөнэ. Мүнөөнэй сагай эрхээр олонхи үхибүүд газаа наадангүй, телевизор, компьютерай дэргэдэ нюргаа тэниилгэнгүй ехэнхи сагаа үнгэргэнэд. Тиимэһээ үхибүүдэй олонхинь “бүгтэгэр” нюргатай болонхой. Зарим үхибүүд түрэхэһөөн нюрга муутай, бүгтышэһэн, хабиргануудынь буруутаһан болон шубуун сээжэтэйшье байдаг. Илангаяа иимэ үхибүүдтэ болон түргэн эсэдэг, тэнхээ алдадаг, астма үбшэтэй үхибүүдтэ ехэ таарана.
Нюрган гээшэ бүхы бэе абажа ябадаг, ажаябадалай голынь гээшэ. Нюрган муудабал, бэеын бэшэ бүхы хубинууд үбдэжэ эхилдэг. Дээдэ захынь абаад харая: хүзүүн үбдөө гэе (миил хуянтабалшье) – хии хөөрөөд лэ, толгой үбдөөд, нюур хабантаха, булшархай сошохо. Харин сээжын нюрганай (һээр) муудабал, удангүй уушхан, зүрхэн, хото муудаха. Нюрган бэлхүүһээрээ үбдэбэл, нэн түрүүн бөөрэ муудана, эдеэ хоол хүсэдөөр буйлуулжа шадахаяа болино. Бүри гайтайнь гэхэдэ, эрэшье, эхэнэршье хүнүүд үхибүү түрэхэ шадалаа алдана. Нюрганай эгээл доодо тала болохо охор һүүлшье гэмтэбэл, ехэ үбшэнтэй, бүхы бэе зобоодог.
Түүхын гэршэнүүд
Эндэ түүхэһээ жэшээ дурдая. Монгол хаашуулай нэгэ сааза тухай. Үндэр түрэлтэй гү, али ехэ хүндэтэй дайсанаа саазалхадаа, һара, наранда шуһынь харуулхагүй гэһэн заншал байһан. Иигэжэ саазалха тон юрын арга байһан – нюргынь хухалха. Байлдаанай түгэсхэлдэ эритэ мэсэнүүдэйнгээ һалажа, гар тулалдаанай болоходо, дайсанайнгаа хүзүүе булга мушхадаг арга байһан. Мүн баһа удаан зобоохо гэбэл, бодо малай нойтон арһанда орёожо аладаг байһан. Иигэхэдэ амяа тэбшэхэдэнь үхэл ерэнэ бэшэ. Харин бэе орёоһон нойтон арһанай хатахада, нюрган хүдэлхэеэ, шуһан гүйхэеэ болижо, толгой балартажа дэмырнэ. Харин баруун гүрэнүүдтэ дэлгэрһэн үлгэжэ алаха сааза хадаа (зарим хүнэй һанагшаар амииень хаана бэшэ) хүзүү хухална гээшэ. Хүзүүгээрээ бугуулидагдаһан агта хүлэгшье хүзүүгээ булгалхаһаа урид тогтожо үгэдэг ха юм. Тиимэһээ нюргамнайл амаргалһаа эхилээд, охор һүүл болотороо бүхы бэеымнай түшэг тулгуури гэжэ һайн ойлгожо, гамнажа, һэргылжэ, эмшэлжэ ябаха гээшэ тон шухала.
Залуу ябахадаа, элүүр энхэб, хүсэн бии гээд лэ, хүн юушье хээд ябадаг. Тиигэһээр нюрганайнгаа үбдэжэ эхилхэдэшье тоонгүй, ехээр үбдэбэлнь, элдэб аргаар бууруулаад лэ, ажалаа хэһээр ябадаг. Тиигэһээр үбшэндэ ехээр нэрбэгдэнэ. Ядахадаа эритэ мэсэтэй холбоотой эмшэлгэдэ ороно. Тиимэһээ Клименкын аргаар бэеэ наринаар һэргылжэ, элүүржүүлжэ, нюргаа гамнажа ябая. “Аутокинезитерапия” гэжэ нэрлэгдэһэн энэ арга Улаан-Үдын 6-дахи поликлиникын 3-дахи филиалда хэрэглэгдэдэг байна.
Автор: Сэнгэ РИНЧИНОВ
