​Аргатынхидай асари ехэ баяр

Һаяшаг Хурамхаанай аймагай А.Б. Будаинай нэрэмжэтэ Аргатын дунда һургуули 100 жэлэйнгээ жабхаланта ойн баярые үндэр хэмжээндэ үнгэргэбэ. 

Суута шабинар 

Түүхын бага бэшэ энэ болзор соо хэды олон мянгаад хүбүүд, басагад түрэл һургуулиингаа богоһыень элэтэрэнь алхажа, шууялдажа, наадажа, эрдэмэй хүшэр шатануудые дабажа гараһан гээшэб? Тэдэнэй дунда Орос гүрэн соогоошье, Буряад орон соогоошье мэдээжэ болоһон суута хүнүүд бии. Эдэ хэд бэ гэхэдэ, Буряадай түрүүшын юрэнхылэгшэ Леонид Васильевич Потапов, Буряадай арадай ирагуу найрагша Николай Гармаевич Дамдинов, гурбан аха дүүнэр – генералнууд Юрий Валентинович, Сергей Валентинович, Олег Валентинович Хышиктуевууд, Буряадай хүдөө ажахын министр Даба-Жалсан Шагжиевич Чирипов, олон жэлнүүдтэ колхозой түрүүлэгшээршье, мүн Хурамхаанай аймагай гулваа, тайшаа ябаһан Владимир Дармаевич Цыренов, Буряадай арадай суута артистнууд Михаил Гомбоевич Елбонов, Софья Булгатовна Данзанэ, Чингис Хандажапович Раднаев, Буряадай мэдээжэ уран зохёолшо Алексей Сергеевич Гатапов болон олон тоото эрдэмтэд, Оросой сэрэгэй полковнигууд, тоолошогүй олон эмшэд, багшанар, инженернүүд ба арадай ажахын бүхы һалбаринуудай мэргэжэлтэд болоно. 

Гайхамаар нэгэ баримта дурдая. Аргата нютагһаа эрдэмэй нангин харгы шэлэжэ, аяар 22 хүбүүд, басагад эрдэмэй кандидадууд, докторнуудшье болоһон габьяатай. Урматайшье, гайхалтайшье гээшэ! Эдэ хүнүүднай, үнэхөөрөөл, агуу эрдэмэй унтаршагүй дүлэн, хагдаршагүй сэсэгүүдынь болонол даа! Эды олон эрдэм бэлигтэйшүүлые хойноо дахуулагшад, өөдэнь үргэгшэд гэхэдэ, Буряадаймнай түрүүшын президент Л.В.Потапов, Буряадай университедэй түүхын факультедэй деканай орлогшо Л.Н.Раднаева (Людофун) гэгшэд гэхэдэ, алдуу болохогүй. Тэдэнэй зүб заабаринь, һургаалынь сэгнэшэгүй сэнтэйл даа. 

Эдэ хүнүүдэй һүүлээр минии үетэн сооһоо А.А. Очиров, В.Р. Даржаев, В.Э. Раднаев, Ш.Г. Бодиев гэгшэд Москва болон Санкт-Петербург хотонуудта эрдэмэй кандидадай үндэр нэрэ зэргэнүүдые урагшатайгаар хамгаалжа шадаһан алдартай. В.Э. Раднаев Буряад ороной эрдэмэй габьяата ажал ябуулагша болонхой. Мүнөө Ородой Эрдэмэй академиин Зүүн зүгэй, Ази болон Африкын арадуудай хэлэ шэнжэлэлгын институдай таһагта хүдэлнэ. Ш.Г. Бодиев Москвагай медицинын Сеченовэй нэрэмжэтэ 1-дэхи университедтэ ажаллана. Мүн баһа хажуугаарань Ородой Эрдэмэй академиин Сибириин таһагта энэдхэг-түбэд эмшэлэлгын хэлтэстэ үндэр тушаалтай юм. 

Тусгаар бэлэг 

Буряад арадта сэсэн мэргэн оньһон үгэ бии: “Боро газар ургасаараа суурхадаг, багша хүн – һурагшадаараа”. Иигэжэ мүнөө Аргатымнай дунда һургуулиин багшанарай 100 жэл соо хэһэн ажалайнь дүн тобойсо харагдаад байна бшуу. Эндэ Аргатын һургуулиие дүүргэгшэдэй гаталжа шадаһан хүшэр замуудынь, туйлаһан амжалтануудынь ёстой гэршэнь болоно гээшэл ха. Энэ жабхаланта һайхан үдэртөө түрэл һургуулиимнай яһала һайнаар, һайханаар, баярламаар бэлдэһэнииень тэмдэглэхэ хэрэгтэй. Юу хэлэхэб, эндэ һургуулиин коллективэйнь, мүн захиралайнь бүхы юумэеэ бэрхээр бэлдэжэ, бүтээжэ шадаһаниинь элихэнээр харагдаад байнал даа.

Энээнһээ гадуур, үшөө нэгэ шухалын шухала, урматай хэрэг бүтээһэнииень онсолон тэмдэглэхэ хэрэгтэй. Аргатын дунда һургуулиин захиралай энэ ехэ һайндэртөө түрэл һургуулиингаа түүхэ тухайнь тусгаар ном болгожо гаргаһаниинь юунһээш сэнтэй! Тэдэ энэ хэрэгээрээ бүхы һургуулиингаа багшанарай бүтээһэн ажалыень, түүхыень, мүн бүхы һурагшадайнгаа гаталһан замыень, наһан соогоо бүтээһэн хэрэгүүдыень алтан үзэгүүдээр мүнхэлбэ гээшэ. Энэнь үеын үедэ мүнхэ дурасхаал болоод үлэхэл даа! 

Түрэл һургуулияа дүүргэһэн һурагшадай жэл жэлээрээ хубааржа, өөр өөрынгөө ангинуудаар нэгэдээд, багшанартайгаа хамта сугларжа, үнгэрһэн холын хэшээлнүүдээ һанан дурсажа хөөрэлдэхэдэнь уярмааршье, баярламааршье байгаал даа. Наһажаал багшын нарата баяр 

Сэдьхэлэй хүбшэргэй дайраһан нэгэ иимэ ушар тухай дурдаһуу. Олон жэлдэ нэгэ классай хүтэлбэрилэгшэ ябаһан географиин багша, аяар холын Архангельскһаа ерэһэн Татьяна Васильевна Карташова юун гэһэн шадамараар, ойлгосотойгоор хэшээлнүүдээ үнгэргэдэг гээшэ һэм! Бүмбэрсэг дэлхэйн хубинууд, хада ууланууд, уһан мүрэнүүд тухай, бүхы дэлхэй дээрэхи орон нютагууд болон гүрэн түрэнүүд тухай таб-яб гэмээр, богонихон мэдүүлэлнүүдээр тэрэнэй хөөрэхэдэнь, хэшээлнүүдынь 45 минута соо даншье түргэнөөр үнгэршэдэг бэлэй даа! Аргата нютагай нэгэ сэбэрхэн хүбүүндэ тэрэ хадамда гараад, зол жаргалаа һайханаар эдлэжэ һуудаг юм. Мүнөө 90 наһандаа дүтэлжэ ябанал ха. 

Наһажаал багшатаяа нэгэ класс соо хөөрэлдэжэ байтараа, Владимир Дармаевич Цыренов – хүдөө ажахын сайдай орлогшо болотороо яһала үндэр тушаалнуудта ябаһан хүн – бууралтаһан багшынгаа духыень түрэһэн эхэеэ таалаһан шэнгеэр гэнтэ шоб байса үнэсөө һэн. Удаань шабиинь гүнзэгы дуран багшын баяр хоёр нэгэдээд, барагдашагүй элбэг нулимсань багшымнай нюдэдһөө урдажал байгаа бэлэй. 

Энэ үзэгдэл хаража байхадаа, улаан зүрхэеэ уяруулангүй, үнэн сэдьхэлһээ баярлангүй байхын арга үгы байгаал даа! 

Һайхан дууниинь зүрхэн соомни зэдэлнэ 

Аргатын соёлой байшан соо багтахаяа болитороо сугларһан хүн зондоо һургуулиимнай уран һайханай бүлгэм яһала һайхан концерт харуулаа. 

Тэрэнэй хажуугаар түрэл һургуулияа дүүргэгшэд Баясхалан Цыдыпов, Владимир Ламуев болон бэшэшье зон хойно хойноһоо өөрынгөө дураар тайзан дээрэ гаража, гоё һайхан дуунуудые хангюурдаа. 

Владимир Ламуевай Антон ахатайнь интернат соо хамта байжа һурадаг бэлэйбди. Үшөө баһа маанадаар сугтаа һураһан дууша хүбүүд Чингис Мутуев, Даша-Нима Гармаев, Бушу Раднаев, Аюша Санжиев гэгшэд һэн. Тэдээн сооһоо Антон нүхэрэймни хонгёо хоолой, һайхан дуунуудынь мүнөөшье болотор зүрхэн соомни зэдэлһэн зандаа. Гансал эдэ нүхэдэймни мүнөө болотор амиды мэндэ алтан дэлхэй дээрээ ябаагүйнь халагламаар даа! 

Мүн баһа концерт табигшадай дунда аяар холын Санкт-Петербург хотодо ажаһуудаг нютагаймнай басаган Сэсэгмаа Надмитцыреновна Храмцова (Раднаева) өөрынгөө зохёоһон шүлэгүүдые уран гоёор уншажа, олон зониие гайхуулаа, баярлуулаа. Иимэ һайхан концертые ямаршье эстрадын артистнуудһаа дутуугүйгөөр нютагаймнай эрдэмтэй басаган, БГУ-ай доцент Светлана Алексеевна Ошорова эрхим бэрхээр хүтэлбэрилжэ, зүрхэ сэдьхэлыемнай баярлуулаа, хужарлуулаа. 

Үдэшын наадан 

Үдэшын сагай ойртохо багаар Аргатымнай стадион дээрэ гоё һайхан шоу-концерт болоо. Тэрэниие нютагаймнай хүбүүн, мэдээжэ артист Чингис Раднаев Валико Гаспарян нүхэртэеэ алдар суута “Байгал” театрай артистнарые урижа асараад, уран дуу, хатараа бэлэглэжэ, түрэл нютагаархидаа туйлай ехээр баясуулаа. Илангаяа залуу үетэндэ харагдаа, дуулдаагүй, гайхамаар үзэгдэлнүүдые харуулжа, бурьялжа байһан залуу хаһадань шэнэ хүсэл, зориг болон эрмэлзэл нэмээгээ бэзэ гэжэ һанагдана. 

Аргатынхид һургуулиинга ойн баяр үргэн дэлисэтэйгээр тэмдэглээ 

Түрэл һургуулидаа ерээд байхада, хэды гоёб даа!

 Бато Гармын гэрэл зурагууд