​​Яруунада гасуур жэл дахинаа тогтобо

Ярууна аймагта ган гасуур һалаха һандахаяа болибо гээшэ гү гэһэн мэдэрэл хүрьһэн дээрэ ургамал таридаг болон газар гэшхэжэ ногоо эдидэг мал үсхэдэг хүдөөгөөрхинэй эльгэ зүрхэнэй үбшэн болобо. Энэ жэлдэ аймагай таряашад зүрхэлжэ-зүрхэлжэ, орон тэнгэриингээ олон бурхадта зальбаржа-зальбаржа ерээд, 920 гектарта орооһо, 1487 гектарта малай тэжээл болохо үрэһэ хаяһаниинь, тэрэнэй тэн хахадынь улаан наранда шатаба.

Августын нэгэндэ Ярууна аймагай захиргаанда ехэ хуралдаан зарлагдажа, ган гасуурай талаар онсо байдал зарлая гэһэн шиидхэбэридэ эсэргүүсэхэ нэгэшье хүн байбагүй.

Хүрьһэн үндэһөөрөө хатаа 

Нарһата һууринда оршодог Озёрно гидрометеостанциин дарга Татьяна Чимитова иигэжэ мэдээсэбэ:

- Байгша оной июнь һарада наран шангаар шараа, агаар хуурай, газарай хүрьһэн халуун байгаа. Бороон ороогүй. Хажуугаарнь хуурайгаар һалхилжа, хүрьһэндэ шэнгэһэн шиигые ходо үлеэжэ, газар зада хатаагаа. 

Тиин июниин найманда ябуулагдаһан газарай хүрьһэн шэнжэлэлгын дүн иимэ: 20 сантиметр зузаан хүрьһэнэй доодо захын оройдоол 6 миллиметрынь бага сага шиигтэй. Шиигтэй хүрьһэнэй арбан миллиметртэ хүрэхэгүйдэ, тэрээн дээрэ юуншье ургажа шадахагүй. Июниин 28-да дахин шалгахадань, 20 сантиметрэй гүнзэгыдэ газар гээшэ таһа хаташаһан байбал даа. Иигэхэдэнь таряашад энэ газарта хаяһан үрэһэмнай хосорбо гэжэ ойлгохо болоно. 20 сантиметр зузаан газарай хаташахадань, дээгүүрнь хүнэг баряад лэ, үдэрөөр дүүрэн уһалжа байгаад гүй, боли - таряалан абархагүйш. Иимэ ушарта орон тэнгэриин олон бурхадай заяагаар һуужа орохо бороол талха таряа абаржа болохо.

Теэд саг агаарай шэнжэ тодоруулдаг түбэй мэдээсэһэнэй ёһоор, һая наашадаашье тиимэ бороон Ярууна аймагта орохо хэбэргүй. Үдэрнүүд голтүлэб дулаан. Эндэ-тэндэ, хаагуур-яагуур ехэдээл һаа, гуран шээрэн дуһаалаад лэ дүүрэхэ. Заримдаа сахилгаалаад, тэнгэри дуугараашье һаа, хүнэй яһандань хүрэтэр нэбтэ сохихо аадар ороод орхихогүй. Намарай шэнжэ орожо байһан тула хубхай һалхилха.

- Ган гасуур олохон газарта таряалан, сабшалан һалгажа байна, - гэжэ Ярууна аймагай захиргаанай хүдөө ажахын таһаг мэдээсэһээр үнинэй. Үндэһөөрөө хатаһан шэниисэ хайрлаадшье яахамнайб. Теэд ургаа болоһон ургамалнууд өөдэгүй набтар, комбайнаар сабшахын аргагүй, обор-тобор. Доодо захада ургагша набшаһадынь шарланги. Шэниисэ голоороо хаташана. Ургаа болоһон ногоон наранда шатаад, малай эдихэ шэмэ шүүһэеэ алдана. Хүнэй хүлөөрөө гэшхэхэдэнь, шаршаганана.

Бороогой нэрэ зүүгээ 

Июлиин 21-дэ Ярууна аймагай олонхи нютагуудта бороо ороо болоһон аад, тэрэнь нэрэ зүүһэн удхатай болоо. Ушар юуб гэхэдэ, ангашаһан газар дуһал бүхэнииень бэедээ шэнгээхэ гэһэниинь, дээгүүрээл шиигтээд, дүүрээ. Удаань наранай гарахатай адли, тэнгэриһээ бууһан шииг уурал һаарал болоод лэ дүүрээ.

Ган гасуур Ярууна аймаг таряан ажалшадые, мал үсхэбэрилэгшэдые гурбадахи жэлээ зобоожо байна. Тэрэнэй мүнөө жэлдэ үүдхэһэн тодхорой дүн иимэ: орооһото ургамалнууд 920 гектарта тариһаниинь, тэрэнэйнь 418-ниинь үхөө. Малаа тэжээхэбди гэжэ 1487 гектарта үри һаарида орожо байгаад, мал адууһаяа үсөөлжэ байжа, гал түлишэ гаргашалһаниинь, аяар 866 гектарта ургаһан шэмэтэ тэжээл болохо ургамал наранда һобшышобо ха юм.

Ажалша малша «Үльдэргэ» ажахыда энэ жэлдэ тариһан 689 гектарта ургаха таряан хосорбо. Хаамал түхэлэй акционернэ «Комсомольско» бүлгэмэйхид энэ жэлэй гарзануудаа толгойнгоо үбдэтэр тооложо байнхай. Мүнөө дээрээ 595 гектарта тариһан ургамалнуудынь хумхиин тооһон болоо гэжэ элирэнги.

Таряан ажахы, мал эрхилдэг ажалшадай заргануудые Ярууна аймагай захиргаанай даргын нэгэдэхи орлогшо Цокто Батомункоевич Жамсуев тон анхаралтайгаар шагнажа абаба. Аймагай таряалан, сабшалангууд, ямар ажахынууд гасуур жэлһээ хэр хохидобоб гэжэ шалгаха комисси унаһан малгайгаа абаха сүлөөгүй үргэн дайдаар гүйлгэлдэжэ, шалгалта хэнэ гээшэ. Хохидогшодой гарзануудые тодоруулаад, хэрэгтэй саарһа дансануудые бүтээһэн бэеэрээ Буряад Уласай Хүдөө ажахын болон эдеэ хоолой яаманда тэдэнэр тушааха юм.