Түрүүшын хонхо зэдэлбэ

Намарай эхин һарын нэгэндэ Ород гүрэндэ Эрдэм мэдэсын үдэр тэмдэглэгдэдэг. Энэ үдэр һуралсалай эмхи зургаануудта түрүүшын хонхо жэнгиржэ, һуралсалай шэнэ жэл эхилдэг гээшэ.

Мүнөө жэлдэ Улаан- Үдэдэ 7 мянга 500 һурагшад һургуулиин богоһо түрүүшынхиеэ алхажа, һурагшадай тоо олошоруулба. Бүхыдөө Улаан-Үдын һургуулинуудта 58 мянган хүүгэд һуралсалаа эхилбэ. Хотын Болбосоролой хорооной түрүүлэгшэ Ульяна Афанасьевагай тэмдэглэһээр, жэл бүри һурагшадай тоо олон болоно. Урда жэлнүүдтэ хүүгэдэй тоо 2 мянгаар дээшэлжэ байгаа һаа, 2017 ондо һурагшад 3 мянгаар олон болобо.

Һэльбэн шэнэлэгдэһэн 2-дохи һургуули

Буряад ороной эгээл үнинэй һургуулинуудай нэгэн болохо 2-дохи дунда һургуулиин байшан һэльбэн шэнэлэгдэжэ, одоол ашаглалгада тушаагдаба. Тус һургуули 879 һурагшадые угтан абаба.

- Энэ һургуулида оройдоол 500-гаад һурагшад һурахаар түсэблэгдэнхэй һэн. Һурагшадай олошорһон, мүн анхан эндэ һуража байһан һурагшадай һөөргөө бусаһан ушарһаа һургуули хоёр халаанда хүдэлхэ баатай болобо, - гэжэ Ульяна Афанасьева мэдээсээ.

Табан жэлэй туршада ондоо һургуулинуудта тараагдажа һураһан һурагшад һэльбэгдэжэ, гоё болоһон һургуулидаа бусаһандаа тон баяртай. Һурагшадые, багшанарые, түрэлхидые амаршалхаяа Ородой Холбоото Уласай Барилгын яаманай сайдай орлогшо Елена Сиерра зорижо ерээ. Мүн лэ Буряад Уласай Толгойлогшын уялга дүүргэгшэ Алексей Цыденов сугларагшадые һайндэрөөр амаршалба.

1937 ондо баригдаһан һургуулиин байшан 5 жэлэй саана заһабарилгада хаагдаа бэлэй. Мүнгэ зөөриин хомор ушарһаа барилгын болзор хойшолуулагдажал байгаа. 2016 оной зун энэ һургуулиин заһабарилга дүүргэхэ зорилготойгоор Буряад Уласай һан жасада тусхай программаар мүнгэ зөөри шэглүүлхэ тухай шиидхэбэри Ородой Холбоото Уласай Барилгын яаман гаргаһан юм. Тиигэжэ Улаан-Үдэ хотын захиргаан байгша оной эхиндэ һургуулиин байшан һуралсалай шэнэ жэлдэ бэлэн болохо гэжэ мэдээсээ һэн.

Эндэ һуралсалай мүнөө үеын хэрэгсэлнүүд: компьютернууд, интерактивна самбар гэхэ болон бусад түхеэрэлгэнүүд гүйсэд абтанхай. Һургуулиин байшанда залгалаа баригдажа, спортын танхим, хоол бариха газар уужам болгогдоо. Эрэмдэг бэетэй үхибүүдэй тэргээр ябаха түхеэрэлгэнүүд тодхогдоо.

35-дахи һургуулида самбо барилдаанда һургаха

Улаан-Үдын 35-дахи һургуулида энэ һуралсалай жэлдэ шэнэ программа нэбтэрүүлэгдэхэ – самбо барилдаанда һургаха талмай болохо юм. Ганса Буряад Уласай бэшэ, харин бүхы Ородой Холбоото Уласай самбо барилдаагаар һорилгын гүрэнэй туршалгын талмай болохо түсэбтэй. Эдэ туршалгануудта тусхай анхарал хандуулагдана. Тиимэһээ 35-дахи һургуулиин һурагшадай оролдосоһоо шэнэ программын саашанхи хүгжэлтэ дулдыдаха гэжэ Буряад Уласай Толгойлогшын уялга дүүргэгшэ Алексей Цыденов Эрдэм мэдэсын һайндэрэй үедэ тэмдэглээ.

Ородой Холбоото Уласай самбо барилдаанай федерациин президент Сергей Елисеев энэ һургуулида һорилгын хибэс бэлэглээ. Энэ үдэр һурагшад спортын танхим соо түрүүшынгээ хэшээл нэрэ солотой самбо барилдаашадтай үнгэргэбэ.

Буряад хэлэндэ – гол анхарал

Буряадай Үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-һургуули ехэ амжалтануудаар һуралсалай шэнэ жэл угтаба. Һургуулиин богоһо түрүүшынхиеэ алхажа ороһон жаахан хөөрхэн үхибүүдэй тоо мүнөө жэл баһал дээшэлээ. Мүнөө жэлдэ нэгэдэхи ангида 60 хүүгэд һураха юм. Энэ жэлдэ һургуулияа дүүргэгшэд булта дээдэ һургуулинуудта ороо гэжэ һайндэрэй үедэ тэмдэглэгдэбэ. Энэ һургуулиин багшанар болон һурагшад гүрэнэй хэмжээнэй урилдаан, харалгануудта олон амжалтануудые туйлаа. Тус һургуулиин гол шэглэл – буряад хэлэ хүгжөөлгэ болоно. Нёдондо жэлдэ эндэ 642 хүн һурадаг байгаа һаа, мүнөө 672 һурагша һуралсалай шэнэ жэл эхилбэ.

27-дохи лицейдэ - хүлеэгдэһэн бэлэг

Һуралсалай шэнэ жэлдэ 27-дохи лицей һургуулиинхид баһал баяртай. Эндэхи һурагшад тамирай шэнэ талмайтай болобо. Шэнэ стадион эдир тамиршадай саашанхи үндэр амжалтануудай эхин гэжэ булта найдана. Тус һургуули тамирай алишье шэглэлээр гүйсэд амжалта туйлажа, холо ойрын урилдаануудта түрэл һургуулияа, Буряад ороноо суурхуулжал байдаг юм. Тиимэһээ иимэ стадиондо булта урматай. Тус һургуулиин эбээн тэдхэгшэд болохо авиазавод һургуулиин стадион барилгада 6 сая түхэриг һомолоо, харин Буряад Уласай Арадай Хуралай һунгамал Игорь Марковец 3 сая түхэриг мүнгэ бэлэг бариһан байна.

Буряадай гимнази

29-дэхи Буряадай гимназида һуралсалай шэнэ жэлдэ зорюулагдаһан һайндэр мүн лэ баярай оршон байдалда үнгэрөө. Эрхим багшанар болон хүдэлмэрилэгшэдтэ Буряад Уласай Засагай газарай, Улаан-Үдэ хотын захиргаанай зүгһөө хүндэлэлэй тэмдэгүүд болон Баярай бэшэгүүд барюулагдаа. Мүнөө жэлдэ тус гимназиин һурагшадай тоо баһал олошороо. Хэрбээ нёдондо эндэ 820 һурагшад һураһан һаа, мүнөө жэлдэ 950 һурагшад һуралсалаа эхилбэ гээшэ. 130 шэнэ һурагшад ерээ, тэдэнэй 102–ынь нэгэдэхи ангиин һурагша.

- Үнгэрһэн һуралсалай жэлдэ 54 һурагша һургуули дүүргээд, булта дээдэ һургуулинуудта орожо, эрдэм мэдэсэеэ үргэлжэлүүлхэ юм. Тон ехэ омогорхол гэхэдэ, манай һурагша Дугар Санжиев Буряад Уласай олимпиадада түрүүшын һуури эзэлээ, ЕГЭ-гэй шалгалтын дүнгөөр тэрэ 5-6 дээдэ һургуулинуудта ороо. Тиин Москва хотын Бауманай нэрэмжэтэ техническэ дээдэ һургуули шэлээ. Энэ бэрхэ хүбүүн бүгэдэндэ жэшээ болохо бшуу, - гэжэ 29-дэхи гимназиин захирал Баир Ширапов онсолон тэмдэглэбэ.

Буряад Уласай Болбосоролой болон эрдэм ухаанай яаман болон Улаан-Үдэ хотын захиргаан тус гимназиин байшан һэльбэн заһабарилха хэрэгтэ 10 сая түхэриг мүнгэ һомолоо. Һургуулиин байшанда заһабарилгын ажал үргэлжэлһөөр.

Һуралсалай эмхи зургаануудта һурагшадай тоогой олон болоһон ушарһаа энэ һургуулидашье 2-дохи болон 4-дэхи ангинуудай һурагшад үдэһөө хойшо хоёрдохи халаанда һураха юм. Һургуули заһабарилжа байһан ажахы ажалаа дүүргэжэ үрдеэгүй, үшөө гурбан долоон хоногой туршада хүдэлмэриеэ үргэлжэлүүлхэ тухайгаа мэдүүлээ. Тиимэһээ энэ хугасаада гимназиин 3-дахи, 4-дэхи ангинуудай һурагшад долоон хоногой хоёр удаа һургуулидаа ерэхэ, бэшэ үдэрнүүдтэнь интернет-холбоогоор хэшээлнүүдээ үнгэргэхэ юм. Захиралай тайлбарилһаар, һуралсалай шанар хохидохо ёһогүй.

Мүнөө жэлдэ энэ һургуулида шэнэ 4 багша ерээ. Буряад гимназида анханһаа тогтоһон заншал мүнөө болотороо сахигдадаг юм. Юун бэ гэхэдэ, һургуули багшанарые шэлэн абахадаа, ганса залуушуулые абадаггүй, мүн дүй дүршэлтэй багшанарые уридаг байна. Тиигэжэ залуу багшанар тэдээнтэй сугтаа ажаллажа, дүй дүршэлыень халан абаха, мэргэжэлэй талаар шадабарияа дээшэлүүлхэ аргатай.

Эхин шатын анги түгэсэһэн 4-дэхи “а”, “б” гэһэн ангинуудай һурагшад май һара соо шанга шалгалтануудые барижа, тоо бодолгын болон гуманитарна шэглэлнүүдээр хубаараа. Гадна шэнэ һурагшад абтажа, үшөө нэгэ “в” анги бии болоо. Тэрээндэ тоо бодолгоор бэрхэ 34 һурагша абтаа, тэдэнэйнь 29–иинь хүбүүд, оройдоол 5-иинь – басагад. Иимэ һонин 5 ”в” ангиие хүтэлбэрилэгшөөр шэнэ багша Светлана Намжиловна Цыренжапова томилогдоо. Информатикын, тоо бодолгын багша арба гаран жэлэй туршада Хориин дунда һургуулида эрхимээр багшалһан байха юм.

29-дэхи буряад гимназиин захирал Баяр Ширапов амаршалгын үгэ хэлэжэ байна