​Үндэр наһан эхэнэрэй шарайтай

Буряад Уласта ажаһуудаг бүхы зоной зуунай 16 хубинь гэхэ гү, али 156 мянга гаран наһатайшуул тоологдодог юм.

Хүгшэд гансаардана 

Үнгэрһэн амаралтада орон дотор Наһажаал зоной үдэр тэмдэглэгдэбэ. Ородой Холбоото Уласай Тоо баримтануудай (статистикын) гүрэнэй албанай Буряад Уластахи эмхи зургаанай мэдээсэһээр, 2017 оной эхинэй байдалаар жаранһаа дээшэ наһатай зоной зуунай 67 шахуу хубинь эхэнэрнүүд, 36-һаа тээ үлүү хубинь – эрэшүүл. Наһанай үндэр болохо бүри эхэнэрнүүдэй тоо олон, харин эрэшүүлэй тоо үсөөн болоно бшуу. 65-69 наһатай 100 бүһэтэйшүүлэй хажууда 155 эмэгтэйшүүл, 80-84 наһатайшуулай дунда- 281 төөдэйнэр, 85-һаа дээшэ наһатай зоной дунда 341 хүгшэд тоологдоно гэжэ тэмдэглэхэ хэрэгтэй. Үндэр наһан уластамнай эхэнэрэй шарайтай байна гээд эдэ тоо баримтанууд гэршэлнэ. 

Хүгшэрхын дабаан дээрэ гансаардаха гээшэ – эхэнэрнүүдэй гашуудалтай хуби. Үдэр бүриин ажабайдалда энэ үзэгдэлэй олошорhондо голхормоор. Эрэшүүлэй эртэ наһа барадаг ушарһаа жаранай хорёо соо ороhон эхэнэрнүүд наһанай нүхэргүй үлэдэг байна. Жара гараһан эмэгтэйшүүл сасуутан бүһэтэйшүүлһээн хоёр дахин шахуу олон юм. Гэхэтэй хамта, айл болоходо үндэр наһан һаалта болоногүй. Хүн зониие жэл бүри бүридхэн тоолоһоной дүнгүүдээр, 2016 ондо жара гараһан 67 эхэнэрнүүд, 125 эрэшүүл гэр бүлэнүүдые зохёоһон байна. 

Хото хүдөөгэй наһатайшуул 

Наһажаал хүнүүдэй диилэнхи хубинь – хотын ажаһуугшад. Үнгэрһэн жэлэй дүнгүүдые хаража үзэхэдэ, гүрэнэй тэдхэмжэ абадаг болоһон 110 мянга гаран хүн хото городто ажаһууна. Харин тиихэдэ оройдоол 81 мянга шахуу пенсионернүүд хүдөө нютагуудта байдаг. Энэнь, манай бодоходо, мүн лэ өөрын шалтагаантай. Ушар юуб гэхэдэ, хүдөөгэй залуушуул ажалгүйһөө боложо, олоороо хото город руу зөөжэ ошохо баатай. Харин үндэр наһатай үбгэд, хүгшэд нютагтаа, элинсэг хулинсагайнгаа бууса дээрэ үлэнэ гээшэ бэзэ.

Ородой Холбоото Уласай Тоо баримтануудай гүрэнэй албанай багсаамжалгаар, 2030 ондо манай уласта наһатай зоной тоо 225,7 мянганда хүрэжэ, нёдондонойхиһоо аяар 16,5 хубяар олон болохо юм. Буряадай бүхы арад зоной дунда наһажаал хүнүүдэй тоо зуунай 21,7 хубида хүрэжэ, уластамнай табанай нэгэ хүниинь үндэр наһатай гээд тоологдодог болохо. 

Тэдхэмжэ абагшад олошорно

Хүн зоной наһанай ута, богонинь тэдэнэй ажабайдалай хэмжээнэй гэршэ мүн. Үнгэрэгшэ жэлдэ манай уласта наһанай дунда зэргын хэмжүүр 69,6 жэл гээд тоологдоо: эхэнэрнүүдэй наһан 75, эрэшүүлэй – 64,2 жэл. Ородой Холбооной Тэдхэмжын жасын Буряад Уластахи таһагай мэдээгээр, байгша оной хоёрдохи кварталда тэдхэмжэ абадаг 263,7 мянган хүн тоологдоно. Нёдондо жэлэй энэл хугасаатай сасуулхада, пенсионернүүдэй тоо 1,3 хубяар олошороо. 

Наһатайшуулай диилэнхи хубиин гол олзо оршонь – гүрэнэй түлэдэг тэдхэмжэ. 2017 ондо тогтоогдоһон тэдхэмжэнүүдэй дунда зэргын хэмжээн 12100 түхэригтэ хүрэдэг юм. Наһанайнгаа амаралтада гарабашье, олонхи пенсионернүүд ажаллаһан зандаа. Энэ жэлэй эхинэй мэдээгээр, тэдхэмжэ абадаг 48,7 мянган хүн хүдэлмэрилһөөр. Тиихэдээ табан пенсионерэй нэгэниинь ажал хэдэг хүн болоно бшуу.