​Уураг тархиин шуһа харбадаг үбшэн

Ресторатор, арт-директорэй залуу түлэг наһандаа, оройдоол 37-тойдоо, гэнтэ наһа бараһан ушар үргэн олониитэ үнгэрһэн долоон хоногто хэлсэбэ.

Олоной ябадаг фитнес-клубай урилдаанай харгы дээрэ тэрэнэй зүрхэн тогтошоо. Тэрэниие тромб-шуһанай бүлиндэ хаагдаа гэдэг. Һүүлдэ эм­шэдэй ондоогооршье шалтагынь элирүүлбэл, энэ гэнтын ушар хүн бүхэндэ шэрүүн һануулга болон үлэг. Бэе махабаднай нэгэл ха юм. Тэрэнэй хайрла­жа, хамгаалжа ябаха хэрэгтэй!

Октябриин 29-дэ уураг тархиин харбалгатай Уласхоорондын тэмсэлгын үдэр тэмдэглэгдэ­дэг. Урдандаа уураг тархиин шуһанай гүйдэлэй һааталга 50-60-аад наһатайшуулда үзэгдэдэг һаа, мүнөө 25-40-өөд наһатайшуулдашье үзэгдэдэг болонхой. БСМП-эйн һудаһанай үбшэнүүдые элирүүлдэг түб Зүүн Сибириин эгээл эрхимүүдэй нэгэниинь болонхой юм. Эндэ зүрхэнэй али нэгэ үбшэндэ дайрагдаһан хүнүүдтэ онсо яаралтай туһаламжа саг дары хүргэдэг. Сагаан тархиин ком­пьютерна томографи, магнитно-резонансна томо­графи, шуһанай гүйлтын сканировани, ЭХО-карди­ографи түргэн дундань хэдэг.

Энэ түбэй эмшэ-неврологууд, медицинскэ се­странууд хэдышье хүндэ ушарнуудта үбшэнтэн бүхэндэ дулаанаар хандажа, энхэргэн байдалай оршондо эмшэлдэг. Залуу эмшэдтэ жэшээ болодог, дүй дүршэлөөрөө хубаалдадаг аха захатайшуул олон. БСМП-эйн неврологиин таһагые даагша Бо­рис Цыренов, Буряадай габьяата эмшэн, реанима­циин 1-дэхи таһагые даагша Олег Сергеев, Россиин элүүрые хамгаалгын отличник. Һэргээн аргалал­гын таһагые даагша Людмила Яковлева эмшэд арад зонтоёо нягта холбоотойгоор ажалладаг. Уул­залгануудай үедэ яажа үбшэниие һэргылхэб гэһэн гол асуудалда дэлгэрэнгы харюу үгэдэг, яажа бэеэ абажа ябахые заахадаа, эдеэ унданһаань эхилээд, бүхыдэнь ойлгуулхые оролдодог.

БСМП-гэй эмшэдэй гурбан заабари

1. Обёосой зүйлнүүд, бүйлсын һамар (миндаль), шара буурсагай (соевые) зүйлнүүд эмүүдтэл ад­ляар холестерин гээшые 40 хубяар бага болгоно. Үдэртөө гурбан банан болон бага зэргэ чернослива хүрэхэ. Баһал хара фасоль ба шпинат туһатай.

2. Дабһан болон дабһалһан зүйлнүүд - танай бэе махабадай дайсад! Өөрыгөө баалажа, миил амта оруулдаг ургамалай зүйлнүүдые хэрэглэжэ һураха шухала.

3. Урдын сэсэ мэргэшүүлэй хэлэһэн: «Хүн гээшэ шүдөөрөө (амаараа) өөрынгөө хүүр мал­тадаг» гэһэн мэргэн үгые мартажа болохогүй. Эндэһээ үндэһэлжэ, элүүр энхэеэ сахидаг хүн 40-50 наһандаа 25-тайдаа хэды шэгнүүртэй байгааб, тии­мэл байха ёһотой гэжэ БСМП-эйн эмшэд заадаг.

Тоо баримтанууд

Дэлхэй дээрэ уураг тархиин шуһа харбалга – ин­сульт 2 секунда болоод лэ үзэгдэнэ,

10 секунда бүхэндэ нэгэ хүн үхэнэ. Инсульт – уу­раг тархиин шуһа харбалга хадаа 60 наһатайшуулай дунда наһа барагшадай хоёрдохи шалтагынь, 15- һаа 59 хүрэтэр наһатайшуулай табадахи шалта­гынь болоно. Энэ үбшэ дабажа гарагшадай 70 ху­бинь эрэмдэг болоно – һалхи дайрана.

Хүн зоной 80 хубинь уураг тархиин шуһа хар­балгада нэрбэгдэхэдээ болохо. Шуһанай даралтын өөдөө хөөрэлгэ, зүрхэнэй сохисын түргэдэлгэ, хо­лестеринэй ехэ бололго, тамхи таталга, һанаагаа зоболго, сахарна диабет, үлүү ехээр таргалалга – эдэл даа, һэргылхэ зүйлнүүд.

Ажаһуудаг газартаа хэзээ диспансеризаци гараа һэмта? Уураг тархиин шуһа харбалга уридшалан мэдэжэ һэргылхэ шухала.

Үлүүтэ һанаагаа зоболготой тэмсэхэ табан арга

1. Ажабайдалдаа аятайгаар хандажа, энеэдэ наадаар, шог зугаагаар һанаагаа амаруулхада, ажабайдалай шэрүүн хойшолоншье барагтайханаар үзэгдэхэ.

2. Бүхы юумые хамха сохихоор оролдохогүй. До­соохи уйдхараа тараахые дан оролдожо, сагаа ехээр гээлтэгүй.

3. Юумэн бүхэниие хажуу тээһээнь харахые оролдохо, тиихэдээ хүн бэеэ барижа шададаг.

4. Болоһон үйлые дотороо һаналтагүй – үйлын үреэр болоол гээшэ.

5. Аятайгаар амаржа һураха: тэрэ тоодо ажал багаханааршье һаань, хэжэ байхада, зүрхэнэйнгөө сохилтотой тааруулан ябагаар ябалга – һанаае ама­руулдаг, сэдьхэл тэниилгэдэг. Уураг тархитнайшье һайнаар амарха.

Уураг тархиин харбалгатай Уласхоорондын тэмсэлгын үдэрэй үмэнэ БСМП-эйн эмшэд бэе ма­хабадтаа тон наринаар хандажа, элүүр энхэ ябахые уряална. Энэ үдэр Ниигэмэй бодолгын яаманай “Этигэл” («Доверие») түбтэ уулзалга үнгэргэхэ.

Элүүр энхые, амгалан байдалые хүсэнэбди!