​Дүшэнэй дүүрэн жаргал

Дүшэн жэлэй саанахана Баргажан дайдын дээдэ голой Элһэн нютагай Номол Һэнгэлдэр уг гарбалтай Вла­димир Очирович Бухаев, Ивалга аймагай Доодо-Ивалга һууринай Улаахан Олзон омогтой Валентина Дымчиковна Бадмаева хоёр хуби заяагаа ниилүүлжэ, айл бүлэ болон түбхинөө бэлэй.

Энэ сагай хугасаа соо Бухаевтанай гэр бүлэ ажал жаргал хоёрые адли тэгшээр хубаалдан эдлэжэ, хоёр хүбүү, нэгэ басага хүмүүжүүлжэ, табан аша зээнэртэйгээ амгалан тайбан, баян бардам ажаһуунал даа.

Владимир Валентина хоёр Хоца Намсара­евай нэрэмжэтэ Улаан-Үдын багшанарай нэ­гэдэхи училищида 4 жэлэй туршада багшын мэргэжэл хамта шудалжа гараад, Хурамхаан аймагай Аргатын дунда һургуулида ажалла­хаяа ерэһэн байна.

Үхибүүдые бэлигтэй, бэрхэ, эрхим хүнүүд болгохо гэжэ Владимир Очирович Вален­тина Дымчиковна хоёр һуралсалай элдэб онол арга оролдожо хэрэглэдэг һэн. Тус һургуулида багшалха үе соогоо гол ажал­даа тон харюусалгатайгаар хандадаг, бодото зохёохы үндэр шадабаритайгаар бүхы хэшээлнүүдээ үнгэргэдэг байһан. Эдэнэр­най хэшээлнүүдэйшье жэншэдгүй һайнаар үнгэргэдэг бэшэ, харин бүхы хамтын хэм­жээ ябуулгануудта тон эдэбхитэйгээр хабаа- далсадаг, холо ойрын гүүртэнүүдтэ тоглол­то наада харуулаад, элидхэлнүүдые баһал һонирхолтойгоор уншадаг һэн.

Хоёр ехэ үринэрынь эхэ эсэгынгээ хар­гыгаар дамжан, багшын дээдэ һургуули дүүргэнхэй. Бага хүбүүниинь баһал дээдэ һургуули дүүргэжэ, эрхим мэргэжэлтэн боло­жо, оролдосотойгоор хүдэлнэ. Үхибүүдынь өөһэдөө аба эжынэр боложо, хүбүүдээ хүмүүжүүлжэ байна. Одхон хүбүүниинь аглаг һайхан Агаһаа һамга абажа, хоёр баатар хүбүүдые түрэнхэй. Тэдэнэй бага хүбүүниинь 2017 оной январиин 1-дэ алтан дэлхэй­дэ мүндэлэн түрэжэ, «Хотын түрүүшын үхибүүн» гэгдэжэ, хүгшэн аба эжынэрээ хэлэшэгүй ехээр баярлуулаа.

Мүнөө наһанайнгаа амаралтада гараһан Бухаевтанай гэр бүлын хүмүүжүүлгын гол зорилгонь – буряад арадайнгаа соёл, түрэл буряад хэлэеэ, уг гарбалаа, ёһо заншалаа дээшэнь үргэжэ ябаха гэһэн нангин уялга болоно. Тиимэһээ Владимир Очирович Бу­хаев Соёлой «Авиатор» байшан соо өөрөө эмхидхэһэн буряад дуу хүгжэмэй «Амар Сайн» бүлгэмые эмхидхэн хүтэлбэрилнэ. Харин Валентина Дымчиковна сайгаараа, сэдьхэлэйнгээ ульһаар нүхэртөө туһалхаһаа гадна, 2012 онһоо «Амар Сайн» ансамбльтаяа элдэб янзын фестивальнуудта, урилдаанууд­та эдэбхитэйгээр хабаадалсана.

Валентина Бухаева мүнөө зундаа жаб­халанта жаран наһанайнгаа дабаа дабаба. Дүшөөд жэлэй туршада Хурамхаан айма­гай Аргатын, Хурамхаанай, Барханай дунда һургуулинуудта хүдэлһэн Валентина Дым­чиковна ВЦСПС-эй, Буряад Уласай Арадай Хуралай, Хурамхаан аймагай нютагай заса­гай байгууламжын олон тоото Хүндэлэлэй грамотануудаар, Баярай бэшэгүүдээр шагнагдаһан юм. «Огни Курумкана» сониной хуудаһануудта ажалайнь амжалта тухай оло­хон тэмдэглэлнүүд бэшэгдэһэн байха.

Владимир Очирович Бухаев Аргата, Ху­рамхаан, Барханай һургуулинуудта багша­лаад, мүн хажуугаарнь Барханай хүүгэдэй сэсэрлигтэ хүгжэмэй багшаар хорёод жэлэй туршада ажаллаа. Дүршэл ехэтэй багша ганса үхибүүдые хүмүүжүүлхэ, хүгжэмдэ, түүхэдэ һургаха бэшэ, мүн мастер-классуудые үнгэргэжэ, залуу багшанартай дүршэлөөрөө хубаалдадаг байгаа. «Буряад Уласай жэлэй багша – 1991» гэһэн харалганда амжалта­тайгаар хабаадаһан юм. Владимир Очирович нютагайнгаа, аймагай, уласай ажаябуулганууд­та эдэбхитэй хабаадалсадаг, соёлой элдэб һонин хэмжээ ябуулгануудые эмхидхэдэг. Тэрэнэй үүсхэлээр Хурамхаанай һургуулида уран һайханай «Булаг» бүлгэм байгуулагдаһан. Тиигэжэ багшанар һурагшадаараа хүдөө ню­тагуудаар, малшадай, хонишодой буусануу­даар тоглолто наадаяа, зүжэгүүдээ харуул­жа, хүдөө зоной магтаал һайшаалда яһала хүртөө.

Владимир Бухаев үхибүүдые түрэл һайхан Буряад орондоо дурлан хүмүүжүүлгын, хи­заар ороноо шэнжэлэлгын ажалнуудые ам­жалта ехэтэйгээр ябуулаа. 1988 ондо Мо­сквада хизаар ороноо шэнжэлгэ-аяншалгын харалганда амжалтатайгаар Буряад ороноо түлөөлһэн юм. Дууша, хүгжэмшэ, уран зо­хёолшо Владимир Бухаев соёлой хүгжэлтэдэ горитой хубитаяа оруулһан гээшэ. Барханай арадай театрай олохон зүжэгүүдтэ амжал­татайгаар наадажа, 1998 ондо Баир Эрдыне­евэй «Үүрэй зүүдэн» гэжэ зүжэгтэ Үндэрэй роль гүйсэдхэжэ, «Эрэшүүлэй эрхим роль» гэһэн шагналда хүртэһэн юм.

1998 – 2001 онуудта «Жэлэй эгээл эрхим дуун» гэһэн композиторнуудай харалганда эрхимээр хабаадаа. 2006 ондо «Алтарганын» Дипломдо хүртөө. 2012 ондо «Алтан гургал­дай», «Песня Булата на Байкале» гэһэн ре­гион хоорондын фестивальда амжалтатай хабаадаа һэн. 2013 ондо «Баргажан голой эрхим хүнүүд» гэһэн харалганда лауреадай нэрэ зэргэдэ хүртэһэн байха юм.

«Эрхим диктант - 2014» гэһэн мүрысөөндэ шалгаржа, II шатын Дипломоор шагнагдаа. XII Бандида Хамба лама Даша-Доржо Эти­гэловтэ зорюулагдаһан «Арбан эрдэниин үргэл» нааданай «Этигэлэй Хамба лама ми­нии ажабайдалда» гэһэн мүрысөөндэ II ша­тын лауреадай Дипломдо хүртөө.

Владимир Очирович «Россия 24» гэһэн сэнхир экранай «Хөөрэлдөөн» дамжуулгада буряад хэлэнэй, соёлой хүгжэлтэ саашадаа яажа, ямар харгыгаар ябахаб гэһэн асуудал­нуудта харюусаһан байна.

Аюулгүйе сахилгын ажаябуулгада ам­жалтатай эрхимээр хүдэлһэнэйнгөө түлөө Улаан-Үдын арадай дружинын гэшүүн Вла­димир Бухаев Улаан-Үдын захиргаанай мүн Буряад Уласай Толгойлогшын зүгһөө Баярай бэшэгүүдээр шагнагдаа.

Владимир Бухаев 2002 ондо «Бархан» гэһэн мэргэжэлтэ болон һайн дуранай ав­торнуудай шүлэгүүдээр хүгжэм зохёожо, дуу­най согсолбори хэблээ. 2011 ондо «Барханай арадай театр» гэһэн ном хэблэлдэ бэлдэжэ гаргаа. «Дуулыт, нүхэдни, дуугаа» гэһэн өөрынгөө зохёоһон дуунуудай согсолбори 2013 ондо хэблүүлээ. 2014 ондо түрэһэн эсэ­гэ Очир Мухтарович Бухаевай бэшэһэн «Но­мол Һэнгэлдэр эсэгын түүхэ домогһоо» гэжэ ном нара харуулһан юм.

2011 ондо Буряадай Уран зохёолшодой холбооной гэшүүнээр абтаа. 2015 ондо «Эдэ хүнүүдээр Барханай дайда омогорхоно» («Ими гордится Барагханская земля») гэһэн номойнь нэгэдэхи хуби хэблэлдэ гараа. Тэрэ­нэй хэдэн үгүүлэлнүүд, найруулганууд «Бу­ряад үнэндэ”, «Байгалда» толилогдоо.

2004 ондо ургажа ябаһан залуушуулые һургажа, хүмүүжүүлгын хэрэгтэ ехэ амжал­тануудые туйлаһанайнь түлөө Владимир Бухаевта «Буряад Уласай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ» гэһэн үндэр нэрэ зэр­гэ олгогдоо. 2015 ондо Ородой Холбооной Болбосоролой болон эрдэм ухаанай яама­най Хүндэлэлэй грамотаар шагнагдаһан байна.

Бурханһаа хүртэһэн бэлиг шадабари­яа зүб мүрөөр эдлэжэ, түрэл нютагтаа туһа боложо, арад зоноо ирагуу һайхан дуу хүгжэмөөр, уран зохёолой бүтээлнүүдээр баясуулха дээдын ехэ үүргэтэй Владимир Очирович, Валентина Дымчиковна Буха­евтан энэ нангин үүргэеэ һайнаар ойлго­жо, аһан шадалаараа оролдожо, түрэлхи хэлэеэ, түрэл соёлоо дээрэ үргэн, урматай урагшаа дабшанад.