2395
Хүн түрэлтэнэй яhатан бүхэн соо түрэл арадтаа hаналаа табиха, соёлоо үргэхэ, зондоо туhалха, арадайнгаа түшэг тулгууринь боложо ябаха түрүү хүнүүд саанаhаа түрэдэг гээшэл ха. Манай Буряадта эдэ хүнүүдэй тоодо шэмхэхэhээ нэгэ мяхатай, шэбэнэхэhээ нэгэ үгэтэй Иринчей Эдуардович, Дарима Геннадьевна Матхановтан орохол ёhоороо ороно.
СССР гүрэндэ үндыhэн эдэ хоёр Улаан-Үдын юрын дунда hургуули түгэсөөд, Иринчей Эдуардович ниислэл хото Москвагай гүрэнэй медицинскэ дээдэ hургуулида «эмшэн-биохимик» гэhэн мэргэжэл абажа, удаань бадаган үбшэ усадхалгын эмүүдээр эрдэм шэнжэлэлгын ажал шэнжэлжэ, дид эрдэмтын нэрэ зэргэдэ хүртэhэн юм. Дарима Геннадьевна мүн лэ Москвагай Текстильнэ академи дүүргэжэ, инженер-системотехник гэhэн мэргэжэл абажа, нютагаа бусаад, Зүүн зүгэй технологическа дээдэ hургуулида багшаар ажалайнгаа намтар эхилээ.
2002 ондо Иринчей Эдуардович Москвадахи РАГС дүүргээд, 1991 онhоо эсэгынгээ эрхилжэ ябаhан «Сагаан Нуга» гэhэн үйлэдбэридэ хүдэлжэ эхилээд, удаань энэнь «Байкалфарм» гэhэн нээмэл акционернэ бүлгэм болгогдоо hэн. Һүүлдэнь өөрөө энэ бүлгэмөө эрхилжэ ябахадаа, нэгэнтэ бэшэ энэнь «Россиин 100 эрхим эд бараан» гэhэн мүрысөөндэ илажа гараhан, уласхоорондын, бүхэроссиин конкурснуудта түрүүлhэн юм.
1998, 2002, 2007 онуудта Буряад Уласай Арадай Хуралай hунгамалаар ябаа. Энэ харюусалгата тушаалда ябахадаа, уласай хуулиин асуудалнуудай, түсэлнүүдэй авторнуудай нэгэн байhан, мүн тиихэдэ олон тоото эрдэмтэдтэй, гүрэнэй ажаябуулагшадтай Буряадайнгаа зониие сэбэр уhаар хангаха, олон хүүгэдтэй гэр бүлэнүүдтэ гүрэнhөө тэдхэмжэ үзүүлхэ, хүүгэдэй пособиин түлбэри дээшэлүүлхэ гэхэ мэтын социальна талаар олон «үбшэнтэй» асуудалнуудые бүтэхэ тээшэнь шиидхэлсэhэн юм.
2013 ондо Гүрэнэй Дүүмын Федеральна Суглаанай hунгамалаар баталагдажа, бэе элүүржүүлгын асуудалай хороондо эдэбхитэйгээр хүдэлөө. Ородой Холбоото Уласай Гүрэнэй Дүүмын үндэhэтэнэй албанай саг үргэлжэ адаглаха шалгалтаар «20 эрхим hунгамал» дотор орожо эрхимлэhэн байна.
Үшөө тиихэдэ БГУ-гай Зүүн зүгэй дээдэ hургуулида эрхим hайнаар hурахынгаа хажуугаар үндэhэн соёлойнгоо түлөө оролдодог оюутадые дүрбэн жэл таhалгаряагүй жэл бүхэндэ өөрынгөө нэрэмжэтэ стипендеэр урмашуулдаг. Энээнhээ гадна Матхановтанай гэр бүлэ буян үйлэдэжэ, хэды олон дасан дугангуудай нээлгын баяр ёhололдо горитой хандиб оруулдаг гээшэб!
10-аад гаран жэлэй туршада «Бурятия», «Байкал плаза» гэhэн айлшадай байшангай нэгэдэлнүүдэй захиралаар урин налгай, нюдэндөө галтай Дарима Геннадьевна хүтэлбэрилдэг. Захиралаар хүдэлхэ сагтаа ямар гүрэнүүдhээ хэды олон элитэ хүнүүдые халуунаар угтан абаагүйб даа?! Тооложо барахаар бэшэ… Россиин Юрэнхылэгшэ ябаhан Дмитрий Медведев, үнгэржэ байhан жэлэй зун Владимир Путиншье хүндэлүүлээд гараhан байха. Энээнhээ гадна «Тэнгис», «Бурятия» ресторануудые, «Оранж Хаус» амаралтын болон эдеэ хоолой түб ударидажа, түмэн зоной hайшаалда хүртэжэ ябадаг. Хэды олон инаг дураяа ниилүүлhэн залуушуулай түрэ хурим, олон тоото ойн баярай үдэшэнүүд эдэ байшангууд соо үнгэрөөб даа!
2017 оной январь hарада энэл «Байкал плаза» байшан дотор «Амар мэндэ» гэhэн соёл ба hуралсалай түб нээжэ, бага, дунда, ахамад наhанай үхибүүдтэ, мүн ехэшүүлдэшье буряад хэлэ зааха арга оложо, Улаан-Үдынгөө түрүү багшанарые урижа, хэшээлнүүдые үнгэргэжэ эхилээ бэлэй. Энээнhээ гадуур дуунай, хатарай, hургуулиин наhа гүйсөөгүйшүүлэй дууладаг, хатардаг, наададаг hалбаринууд таhалгаряагүй ажалаа ябуулжа байдаг.
Наhанай хани нүхэр, энэрхы сэдьхэлтэй эжы болохо Дарима Геннадьевна 2 hайхан дангина басагадай, 2 баатар хүбүүдэй нүхэртэеэ суг гарыень ганзагада, хүлыень дүрөөдэ хүргэжэ ябана.
Гансашье түрэл Буряадтаа бэшэ, холо ойгуур суурхаhан Буряадайнгаа байдалые үшөө улам hайжаруулха, буряад соёлоо, үндэhэн хэлэеэ үндэр дээрэ үргэхэ түсэбтэй Иринчей Эдуардович, Дарима Геннадьевна Матхановтанда юртэмсын бүхы hайханиие хүсөөд, Буряадайнгаа түлөө бүхы шадалаараа оролдожо ябаhан буянта хэрэгтэнь үшөө үндэр амжалта хүсэе!
Цырендолгор БАДМАЦЫРЕНОВА, багша
