994
Буряад хэлээр сахим-учебник гүрэнэй федеральна стандартда оруулмаар гү гэжэ шалгалта эдэ үдэрнүүдтэ Москва хотодо боложо байна. Түрэлхи хэлэеэ шудалалгын электрон түхэлэй энэ түрүүшын номые Буряадай мэдээжэ эрдэмтэн, багша Ринчин Сандановна Дылыкова Буряадай Үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернадай эхин классай багша Ольга Викторовна Ринчиноватай хамта бүтээгээ.
- Һургуулида үзэхэ предмет бүхэниие электрон аргаар шудалха арга боломжо олгуулагдажа байнхай. Бусадһаа бидэ юугээрээ дутаабибди гээд, буряад хэлэнэй учебнигые электрон түхэлэй болгохо гэжэ ажал ябуулаабди, - гэжэ Ольга Викторовна хэлэнэ.
Үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернат һургуулида ажалда ороод, Ольга Викторовнатай танилсаһан байнаб. Урихан налгай зантай энэ эхэнэр аргагүй ехэ ажал хэжэ, буряад угсаатанайнгаа түлөө ходо шармайн оролдожо ябадаг гэжэ удангүй ойлгооб.
Харин Ринчин Сандановна дээдэ һургуулида намда зааһан юм. Тиимэһээ Ольга Викторовнае “минии эдир найза нүхэр” гэхэдэнь, ехээршье гайхаагүйб. Эдэ хоёр тааража, ехэ үрэ дүнтэйгөөр хүдэлнэ.
- Ринчин Сандановна Захаамин аймагай Бүргэ һууринһаа гарбалтай. Минии түрэл Хамниин һургуули түгэсхэһэн. Тиибэшье Буряадай дээдэ һургуулиин оюутан болоод лэ танилсаһанби, - гэжэ багша тухайгаа Ольга Викторовна дурсана. – Танилсахатаяа сасуу хоюулаа тон адли һанаа бодолтойбди гэжэ ойлгооб. Хэлэһэн юумыень дары түргөөр ойлгожо, саашань дамжуулхадамни ехэ баярлаа.
Заха холын Захааминай басаган Ольга Викторовна Гусиноозёрск хотын 4-дэхи һургуулида табан жэлэй туршада амжалтатайгаар хүдэлөө.
- Тэндэ һайнаар хүдэлхэдэмни, Үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернадта гүрэнэй шалгалтада һуухыемни уриһан юм. Тэрэ үедэ һургуулиин захирал байһан Баяр Баторович Жалсанов намайе шалгалтын үедэ хараад, лицейдээ хүдэлхыемни уриһан, - гэжэ Ольга Викторовна хөөрэнэ.
Буряад хэлэнэй номуудые бэлдэхэдэмни, үдэр бүри хэгдэдэг ажални һаалта болоногүй. Юундэб гэхэдэ, һургуулида олгогдоһон дүй дүршэлөөрөө бусадтай номойнгоол ашаар хубаалдана бшууб.
2-4 дэхи классуудта буряад хэлээр шалгалтын хүдэлмэринүүдэй ном, Буряад хэлээр 4-дэхи классай учебник (Т.Б.Базаргуруева, Д.Б.Дугарова – үшөө хоёр автор) болон бусад һурагшадта хэрэгтэй номуудые Ольга Викторовна багшатаяа хамта хэблүүлээ.
Хэды сүлөөгүй хүдэлжэ байбашье, Ольга Викторовна Буряад Уласаараа, Эрхүү можоор ябажа, һургалгын семинарнуудые үнгэргэнэ. Тэндэ сугларһан багшанарай урда жэшээтэ хэшээлнүүдые үнгэргэжэ, дүй дүршэлөөрөө хубаалдана. Һаяхана Ольга Викторовна түрэл Хамниингаа һургуулиин байгуулагдаһаар 110 жэлэй ойдо зорюулжа, бүхы Захаамин аймагай 50 гаран багшанарые суглуулжа, семинар түлөөһэгүйгөөр үнгэргэжэ, нютагаархинаа баярлуулаа. “Түрэһэн нютагтаа хэрэгтэй болохо” гэжэ дэмы хэлсэдэггүй гээшые гэршэлээ.
Ольга Викторовна Хамниин һургуулида 9 класс түгэсхөөд, Буряадай багшанарай училищида һуралсалаа үргэлжэлүүлһэн.
- Багша болохо хубитай байгааб. Юундэб гэхэдэ, Эльвира Жигжитовна Ринчинова гэжэ эжымни эхин классай багшаар Хамнидаа 30 гаран жэлдэ хүдэлөө. Үшөө тиихэдэ хоёр абгаймни (абын дүүнэр) физикын болон физкультурын багшанар юм. Баһа 30-аад жэл ажаллажа байдаг. Үшөө тиихэдэ абгайн наһанайнь нүхэр тоо бодолгын багша юм. Хамнида ошоод хүдэлхэдэмни, һургуулида аяар табан Ринчиновтэн багшалжа байхадань, һонирхолтой байгаа бэлэй, - гэжэ Ольга Викторовна хөөрэнэ.
Эгээл Хамниин һургуулида хүдэлжэ байгаад, анха түрүүшынгээ шанда хүртөө. Аймаг дотороо “Эрхим багша” гэһэн урилдаанда 1-дэхи шангай һуури эзэлһэн.
Хамниин һургуулиин захиралаар Маргарита Очировна Цыбикова хүдэлхэдөө, залуу багшанарые ходо дэмжэжэ, һүр һүлдыень үргэдэг байгаа. Иимэ урагшаа һанаатай бэрхэ хүтэлбэрилэгшын ашаар залуу ябаад, эрхим багшанарай тоодо оролсоһон.
- Тус урилдаанда ганса захирал бэшэ, мүн һургуулиин бүхы багшанар намда туһалһан. Энэ урилдаанай һүүлдэнь “дали” ургажа, ехэ дүй дүршэлгүйшье һаа, бэедээ найданги болооб - гэжэ Ольга Викторовна тэмдэглэнэ.
Эгсэ арбан жэл үнгэрһэнэй удаа, 2015 ондо, Ольга Викторовна уласай “Эрхим багша” урилдаанда илалта туйлаһан. 2017 ондо Буряад Уласай эрхим багшанарай тоодо оролсожо, 50 мянган түхэригөөр урмашуулагдаа.
Өөрынгөө һургуулиин наһа һанаад, мүнөөнэй үхибүүдтэй зэргэсүүлхэдээ, ургажа ябаа залуу халаан бүри түргэн ухаатай болонхой гэжэ тэмдэглэнэ.
- Хэшээлдээ нэгэл харуулаад үгэхэдэ, үхибүүд түргөөр ойлгоод абана. Онлайн тестнүүдэй даабаринуудые шадамар бэрхээр дүүргэжэрхинэ. “Энээниие би мэдэнэгүйб, өөһэдөө хөөрөөд үгыт” гэжэ хүүгэдтэ хэлэхэдэш, тэдэ шамһаа холо үлүүгээр хөөрөөд үгэжэрхинэ, - гэжэ Ольга Викторовна тэмдэглэхэдээ, заажа байһан 4-дэхи “Б” классайнгаа шабинараа һанаадхина аабза.
Манай үхибүүд, тэдэнэй түрэлхид, хүмүүжүүлэгшэд иимэ бэрхэ багшатай байһандаа ехэ омогорхоно.
Сэлмэг ГЕРГЕНОВА, Буряад Үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернат һургуулиин хүмүүжүүлэгшэ
