1006
Буряад улад сооһоо Россиин эрдэмэй Академиин эгээн түрүүшын академик Евгений Лхамацыренович Чойнзонов 1952 ондо Сэлэнгэ аймагай Жаргаланта нютагта юрын буряад албан тушаалтанай гэр бүлэдэ түрэһэн юм.
1976 ондо Томск хотын медицинын дээдэ һургуулиин эмшэлэлгын факультет дүүргээд, 1984 ондо медицинын эрдэмэй кандидадай, 1995 ондо “онкологи” гэһэн мэргэжэлээр докторой диссертаци амжалтатай хамгаалаа, 2002 ондо профессор нэрэ зэргэтэй болоо.
Евгений Чойнзонов энэ мэргэжэлээрээ эрдэмэй эхин шатын хүдэлмэрилэгшэһөө Томскын онкологиин НИИ-гэй захирал (1979) болотор ургаа. Сибириин, бүхыдөө гүрэнэйнгөө эмшэлэлгын эрдэмэй хүгжэлтэдэ 35 гаран жэл соо хубитаяа оруулжа байһан хүн гээшэ.
2016 ондо тэрэ Томск хотодо Россиин эрдэмэй академиин Үндэһэтэнэй эмшэлэлгэ шэнжэлгын түбэй захирал боложо томилогдоо. Энэ ехэ түбэй бүридэлдэ бэеын элүүрые шэнжэлдэг хэдэн дээдэ һургуули ородог юм. Нэрлээ хада, онкологиин, зүрхэнэй үбшэнүүдэй, эм найруулгын, мүн Е.Д. Гольдбергын нэрэмжэтэ бэе махабад һэргээлгын (регенеративна), медицинскэ генетикын, сэдьхэлэй үбшэнүүдэй, акушер-гинекологиин, перинатологиин эрдэм шэнжэлгын институдууд ба Тюмениин зүрхэнэй үбшэнүүдэй түб болоно.
Томскын Үндэһэтэнэй эмшэлэлгэ шэнжэлгын түбтэ үндэр нэрэ зэргэнүүдтэй, дээдэ гарай мэргэжэлтэд ажаллана, тэрэ тоодо РАН-ай 7 академик, 4 гэшүүн-корреспондент, 4 профессор, 17 Россиин эрдэмэй габьяата ажал ябуулагша, 332 эрдэмэй кандидат, 159 эрдэмэй доктор. Тэдээн сооһоо хүдэлмэрилэгшэдэй 41,8 хубинь 39 наһа хүрөөдүй юм.
Академик Евгений Чойнзонов - нэрэ хүндэтэй эрдэмтэн, гайхамшагта ударидагша, бэрхэ хирург-клиницист. Тэрэнэй онкологиин шэглэлээр хэһэн эрдэм шэнжэлгын үрэ дүн олондо мэдээжэ. Хорото хабдартай (рак) үбшэнтэниие эмшэлхэ шэнэ аргануудые нэбтэрүүлһэн байна. Ажалайнь гол шэглэлнүүдэй нэгэн – онкологиин үбшэнтэнэй ажамидаралай шанарые доошонь унагаангүй байлгын асуудал. Операциин һүүлээр хүн эрэмдэг бэетэй болонгүй, ажамидарха арга шадалынь нилээд үндэр зандаа байг лэ гэһэн эрмэлзэл эрдэмтэниие 35 жэл соо эзэлнэ.
Нютагһаамнай гараһан бэлигтэй энэ хүн онкологиин хамагһаа ехэ эрилтэтэй нэгэ шэглэл толгойлоо. Энэнь юун бэ гэхэдэ, Томскын политехническэ дээдэ һургуулиин дэргэдэ онкологиин үбшэнтэниие аргалха тусхай эмүүдые (радиофармпрепарадуудые) бүтээхэ ажал болоно.
Е.Л. Чойнзонов 900 шахуу эрдэм ухаанай хүдэлмэри, тэрэ тоодо 24 монографи, 251 эрдэм шэнжэлгын статья хэблүүлээ, мүн 43 шэнэ бүтээлнүүдэйнгээ гэршэлгэтэй. Евгений Лхамацыренович эрдэм ухаанай талаар мэргэжэлтэдые бэлэдхэлгэдэ ехэхэн анхаралаа хандуулдаг. Эрдэмтын хүтэлбэри доро 10 докторой, 21 кандидадай диссертаци хамгаалагдаа. Багшын ажалынь СГМУ-гай (ТМИ анхандаа) онкологиин танхимда бэелүүлэгдэнэ, энэ танхим анхан өөрөө нээһэн, мүнөөшье ударидана.
Евгений Лхамацыренович - абьяас ехэтэй хүн, эдэбхитэйгээр ажалаа ябуулдаг дээдэ гарай хирург-онколог. Тэрэнэй хубиин дансада толгойн, хүзүүнэй хабдартай 2500 гаран үбшэнтэндэ хэһэн операци тоологдоно. Хамагһаа хүшэр операцинуудые өөр дээрээ даажа абадаг, хүндөөр үбдэнхэй зон энэ хүнэй ударидалга доро эмнэлгэ гарана. Энэ хугасаада хэдэн зуун үбшэнтэн юрын ажабайдалдаа бусаа.
Евгений Чойнзонов олоной түлөө ажал ябуулагша гээд баһа мэдээжэ. Тэрэ Томско можын Амбан захирагшын дэргэдэхи Олониитын танхимай (Общественная палата) хоёр дахин түрүүлэгшэнь болоо (2015, 2016), 2012 ондо Россиин Юрэнхылэгшын һунгалгада Томско можын һунгуулиин түб хүтэлбэрилөө, В.В. Путинай этигэмжэтэ түлөөлэгшэ байгаа.
Е.Л. Чойнзоновой үндэр амжалтанууд гүрэн түрын шагналнуудаар, хүндэлэлэй грамотануудаар, талархалгын бэшэгүүдээр тэмдэглэгдэһэн юм.
...«Нютаг хэлэн» сониной 2016 оной августын 4-эй 7-дохи дугаарта «Мэдээжэ хүнүүд» гэһэн гаршаг доро түрүүшын буряад академик тухай зураглал гараһан байна. Электронно хаягаар Томсктой холбоо барихадамнай, иимэ харюу ерээ: «Намайе һайхан үгэнүүдээр дэмжэжэ байһандатнай маша ехээр баярлааб. Даруухан өөрын хэһэн ажалнууд тухай нютаг зонһоо үндэр сэгнэлтэ абажа байхада, бэедэ һайн байна. Та бүгэдые хүндэлэгшэ, Чойнзонов Евгений Лхамацыренович, РАН-ай академик, профессор, Томскын онкологиин эрдэм шэнжэлгын институдай захирал».
Бидэ нютагайнгаа нэрэтэй солотой ехэ эрдэмтэнһээ иимэ бэшэг абаһандаа баярлаабди.
Цыренжаб ЧОЙРОПОВ
