826
Хоридой Мэргэнэй таһардаһан, хурса һүбэлгэн ухаатай, хошон зугаатай, Хэжэнгэ һайхан тоонтотой, худай угаа түлөөлһэн Бальжинимын Валерын ууган хүбүүн Баирай Бадма гэдэг аглаг нэгэ үглөөгүүр алтан дэлхэйн сээжэ дээрэ эхэ эсэгынгээ нэрэ нэрлүүлхэ шамбай эрын шарай абажа, шанга бүһэтэн боложо мүндэлһэн түүхэтэй.
Бадма 1999 ондо түрэһэн юм. Дахуулжа ябаха Арюна Янжима гэжэ хоёр дангина дүүнэртэй. Багаһаа өөрэ, хурдан ухаатай, хурса бодолтой, хэлэниинь ходорхой, ульгам, һургуули һудартаа бэрхэ һэн. Ехэнхи сагтаа Сэсэгмаа Балдановнагай, хүгшэн эжынгээ, хажууда өөдөө үндыһэн байна. Наһатай болоһон хүгшэн эжыдээ туһалжа, нилээд үльгэр түүхэ шагнаа, үнэтэй һургаал заабарииень ухаандаа шэнгээгээ. Хара багаһаа өөрын хэхэ гэрэй ажалай уялгатай, хүдэлмэридэ дүршэнхэй хүбүүн болоо.
“Ажаллаха сагтаа ажалаа дүүргээд, наадаха сагтаа наадаад, ном һудараа һайнаар үзөөд, түбһэн юумэндэ дашуурангүй, нохойдо хусуулангүй, зондо хэлсүүлэнгүй, оройдоо хэмһээ үлүү тоомоо таһаржа ябангүй өөдөө болоһон хүбүүн даа”- гээд, хүршэнэрынь Бадма тухай хэлсэдэг байха юм.
Эхин ангида Хэжэнгынгээ дунда һургуулиин богоһо алхажа ороо. Һургуулиингаа “Зүрхэнэй дуунууд” (хүтэлбэрилэгшэнь Д.Д.Доржиева) гэһэн зохёохы уран бэлигтэнэй студиин гэшүүн ябаһан. 7-дохи ангиһаа багахан хөөрөөнүүдые, шүлэгүүдые бэшэжэ эхилээ. Зохёолнуудынь “Буряад үнэн”, “Хэжэнгэ” сонинуудта толилогдодог. “Бүм наһатай Болорые Дагда баатарай дараһан тухай” гэһэн ябаган үльгэр, “Шэнын нэгэн” гэжэ яамбаар бэшэһэн шүлэг, шог зугаатай хөөрөөнүүдээ олоной һонорто олохон дахин сээжээр уншажа, зониие хужарлуулһан байдаг.
Бадма һургуулиин алишье предмедээр тэгшэ һурадаг һэн. Буряад уран зохёолой таһагта зохёохы ажал дүүргэжэ, уласай олимпиадада түрүүшын һуури эзэлээ. Тиихэдэ тэрэ Буряад оронойнгоо болон уласхоорондын соёлой мүрысөөнүүдтэ олон удаа илажа гараһан: «Зархайн шэдитэ үльгэрнүүд» мүрысөөндэ Гран-при шанда хүртөө; «Эхэ хэлэн - манай баялиг» наадамда “Этигэлэй хамбын зальбарал” уншажа, 1-дэхи шатын дипломант болоо; “Алтаргана” наадамай ирагуу найруулагшадай түгэсхэлэй шатада хабаадаа.
Гадна «Дангина-Баатар», “Хүхюу буряад”, “Эдир Будамшуу” гэһэн ехэ ехэ харалгануудта шалгараа. Хамба ламын “Арбан эрдэниин үргэл” гэһэн фестиваль-мүрысөөндэ “Этигэлэй Хамбын магтаал үргэнэб” гэһэн өөрынгөө бэшэһэн зохёол уншажа, 3-дахи шатын дипломант болоо. Мэдээжэ ирагуу найрагша Амарсана Улзытуев зохёолыень һайшаажа, Москвагай уран зохёолой дээдэ һургуулида орохыень дурадхаһан байна. Энэл зохёолоо “Оюутадай хабар” гэһэн мүрысөөндэ уншажа, Тула хотодо бүхы гүрэнэйнгөө оюутадай харалганда хабаадаха эрхэдэ хүртэжэ, бэлиг шадабарияа холын газарта эрхим һайнаар харуулаа юм.
Бадма Бальжинимаевай Буряад ороной эрхим һурагшадай дунда үнгэргэгдэһэн һуралсалай, соёлой, ниитын, тамирай талаар “Эгээл эрхим һурагша” гэһэн шанга мүрысөөндэ Хэжэнгэ аймагаа түлөөлжэ, 1-дэхи һуури эзэлхэдэнь, нютагаархидынь тон омогорхоһон байнабди.
Бэлигтэй хүн алишье талаараа шалгараад байха. Тамирай һорилгодо яба ябаһаар, тэрэ боксын олон тоото мүрысөөнүүдтэ шалгаржа, 1-дэхи разрядтай болоһон юм. 11-дэхи ангида һураха үедөө «Бэлигтэй залуушуул-2015» гэһэн бүхэроссиин мүрысөөндэ шалгаржа, мүнгэн шанда хүртөө һэн.
Мүнөө Бадма Бальжинимаев Зүүн Сибириин технологическа ехэ һургуулиин 2-дохи курсын оюутан юм. Эхэ буряад хэлэндээ дуратай, түрэл нютагтаа туһатай ябаха гэһэн хүсэл эрмэлзэлээ орхёогүй. Тэрэ Улаан-Үдэ хотын Оюутадай зүблэлэй соёлой хорооной түрүүлэгшээр һунгагданхай ажаллана. Бүхэдэлхэйн сүлжээн соо “Бадаралга” гэһэн сайт нээнхэй, “Залуушуул, үетэмнай, үндэһэн хэлэндээ дуратай, эхэ нютагаа һэргээн мандуулхаа оролдогшод, ниитын ажалда дуратайшуул, бидэнтэй эб хамта ажаллая!” гэһэн уряа доро урагшаа шармайна.
Бадма эдэ туйлалтануудни энхэргэн эжы абым, түрэһэн дайдым үргэмжөөр, тиихэдэ ашата һайхан багшанарайм дэмжэлгээр, угайм ехэ бурхадай аша туһаар бууһан наһанайм эгээл ехэ аза гэжэ тоолодог. Хэдышье залуу хүн гэжэ һанахадаш, тон эдеэшэһэн бодолтой, жэнхэни һургаалитай, холын бодолтой, харюусалга ехэтэй, аха зониие хүндэлдэг залуу буряад хүн гэжэ анхарагшаб.
Оршолон энэ юртэмсэ соо өөрын нэгэтэ шэлэһэн харгынгаа залуур шанга барижа, урагшатай, һүр һүлдэеэ дээрэ намилзуулан, угайнгаа заншал сахин, сахюусад бурхадай хайра доро урагшаа урма зоригтой ябажа, һанаһан хүсэлөө бэелүүлыш даа гэжэ үреэхэ байнаб.
Дашама ДОРЖИЕВА
