736
Декабриин 3-да, Эрэмдэг бэетэй хүнүүдэй уласхоорондын үдэртэ, Буряадай гүрэнэй филармони соо “Хизааргүй уран бэлиг” гэһэн заншалта харалган-мүрысөөнэй илагшадай ехэ тоглолто үнгэргэгдөө.
Буряад Уласай Соёлой яаманай эмхидхэн байгуулһан, Арадай уран бүтээлэй түбэй үнгэргэдэг энэ хэмжээ ябуулгада бэеын элүүрэй талаар хизаарлагдамал арга боломжонуудтай багашуулһаа эхилээд, үндэр наһатай зон хүрэтэр хабаададаг юм.
Энээнһээ урид мүрысөөн бэшэ, юрэ фестиваль шэнгеэр үнгэргэгдэдэг һааб даа. Харин хабаадагшадай өөһэдынь дурадхалаар мүнөө жэлдэ хубилгагдажа, мүрысөөнэй эхин шатада уласаймнай бүхы шахуу аймагуудһаа болон ниислэл хотоһоо 80 гаран хабаадагша тоологдоһон һаа, түгэсхэлэй шатада 24-иинь үлөө юм.
“Пробуждение XXI век” гэһэн эрэмдэг бэетэй зоной уласай олониитын эмхиин “Сибиряночка”, нюдэ муутайшуулай Бүхэросиин бүлгэмэй нютагай эмхиин “Славь”, коляскаар ябадаг эрэмдэг бэетэй зоной байшангай “Сагаан дали” хамталигууд, Мухар-Шэбэр аймагай “Новая надежда” олониитын эмхиин түрүүлэгшэ Наталья Филиппова, Шэхэ хатуушуулай Бүхэроссиин бүлгэмэй Буряадай таһагай түлөөлэгшэ Ирина Хандашкеева болон бусад хабаадагшад үнэн дээрээ хүнэй арга боломжонууд гээшэ хизааргүй юм гэжэ гэршэлээ. Тон ехээр оролдобол, мүн дүнгэхэ хүтэй байбал, гаталшагүй гэжэ һанахаар бэрхэшээлнүүд дабагдадаг лэ байна даа. Нюдэ муутай аад, хүгжэмэй хэрэгсэл дээрэ наадажа һураһан, шэхээр хатуу аад, хатаржа шадаха болоһон үхибүүдэй иимэ оролдосотойгоор “ажаллахыень” харахадаа, элүүр энхэ бэетэй аад, залхуудаа диилдэшэһэн заримашуулда, хөөрүү хүнэй хэлээр, одоол альган тараг эдюулхэеэ яанаб гэжэ һанахаар.
Тоглолтодо олон хүүгэд хабаадаа. Илангаяа Тусхай заһаруулгын юрэнхы һуралсалай I-II түхэлэй интернат һургуулиин һурагшад аяар 7 номер харуулаа юм. Тус һургуулиин захиралай хүмүүжүүлгын хүдэлмэриин талаар орлогшо Сэсэгма Очировагай хэлэһээр, хүүгэд энэ харалган мүрысөөндэ хабаадаха ехэ дуратай.
- Манай һурагшад гансашье уран бэлигэй шэглэлээр бэшэ, мүн тамирай, һуралсалайнгаашье талаар ехэ эдэбхитэйнүүд, үндэр амжалтануудые туйладаг юм. Энээндэнь манай багшанар, һоригшод, хүмүүжүүлэгшэд бүхыгөөрөө туһалхые оролдодог, - гэжэ Сэсэгма Владимировна хэлээ. – Зүгөөр хүүгэдэй өөһэдынь оролдолго, түрэлхидэйнь дэмжэлгэ аргагүй шухала. Иигэжэ гурбан талаһаа хүсэеэ адлихан элсүүлжэ, эб хамта хүдэлөөгүй һаамнай, ямаршье үрэ дүн гарахагүй.
Теэд түрэлхид бүхэн хуу адли байдаггүй гүб даа, элдэбын зон дайралдадаг. Зүгөөр тоглолтодо нүхэд басагадаараа “Хуһаханууд” гэжэ хатар гүйсэдхэһэн 8-дахи ангиин һурагша Эльвира Олзобоевагай эхэ эсэгэ басаганайнгаа тала хаража, хамагаа хаяад, Шэтэ можоһоо зөөжэ ерэһэн байна.
- Эльвирын түрэлхид ехэ эдэбхитэй зон. Светлана Казановна Даба Самбу Хэшэгтуевич хоёр басагандаа үнэхөөр түшэг тулгууринь болонхойнууд. Тиимэһээл үхибүүниинь амжалтатай ябана ха юм даа, - гэжэ Сэсэгма Владимировна онсолон тэмдэглээ.
Эльвира 5-дахи ангиһаа хатарта ябана. Саашадаа хатаршан болоошьегүй һаа, сэдьхэлээ ханаахын тула хатаржа байхаб гэжэ хэлээ. Басаган эшэжэ, хитэжэ байхагүй, хэнтэйшье харилсахаар уужам дэлгэр сэдьхэлтэй гэжэ абаһаар ойлгооб. Эндэл һургуулиин хүдэлмэрилэгшэдэй, түрэлхидэй тон зүб хүмүүжүүлгэ харагдана: хэншье хадаа бусадһаа үлүүшье, дутуушье бэшэ. Гадна Эльвира бэрхэ һурадаг юм. Дуратай предмедүүдынь – физикэ, алгебра, ород хэлэн.
Харалган-мүрысөөндэ баһал хатарһан 2-дохи ангиин һурагша Оксана Данчиновагай эжы Анна басаганайнгаа түрүүшынгээ “ехэ” тайзан дээрэ гараһандань баярлажа, омогорхожо байһанаа мэдүүлээд, бэеын элүүрэй талаар хизаарлагдамал арга боломжонуудтай хүнүүдтэ, илангаяа хүүгэдтэ тон туһатай, хэрэгтэй энэ мүрысөө эмхидхэн үнгэргэһэн Улас түрын арадай уран бэлигэй түбэй хүдэлмэрилэгшэдтэ, түрэл болоһон һургуулидаа баярай үгэнүүдые дамжуулаа һэн.
- Басагамни багшанартаа, суг һурадаг нүхэдтөө ехэ дадашанхай. Амаралтада гэртээ ерэхэдээ, понедельник болохыень тэсэжэ ядан хүлеэдэг юм, - гэжэ Оксанын эжы хэлээ. - Минии хүбүүн 11-тэй, юрын һургуулида һурадаг. Тиимэһээ би минии басаган шэнги хүүгэдтэй түрэлхидтэ ямархан бэ гэжэ һайса мэдэнэб, бултандань эгээлэй ехэ тэсэбэри хүсэхэ байнаб.
Анна Данчинова багшын мэргэжэлтэйшье һаа, мүнөө үшөө бишыхан байһан басагандаа туһалхын тула ажалаа орхёод, бүхы сүлөө сагаа, хүсэ шадалаа басагандаа зорюуланхай. Оксанадаа, мүн бусадшье хүүгэдтэ саашадаа туһатай байхын тула һаяхана логопедэй мэргэжэл шудалжа эхилэнхэй.
Энэ тоглолтодо хабаадаһан бүхы зон лауреадууд болоо. Тэдэндэ бултандань дипломууд, үнэтэ гарай бэлэгүүд барюулагдаа юм.
Арадай уран бэлигэй түбэй таһагые даагша, тус хэмжээ ябуулгын залан хүтэлбэрилэгшэ Елена Бадмаевагай тэмдэглэһээр, хүн зон ниигэмэй удха шанартай хэмжээ ябуулгада туһалха, хамһалсахаяа арсадаггүй һайтай. Баһа буян үйлэдэхэ хэрэгтэй гэжэ булта ойлгоно ха юмбибди. Энэ удаашье олон эмхинүүд эбээн тэдхэгшэд болоо: «Түбэй дэлгүүр» бүлгэм, «Оптика Сэсэг» компани, «Бурятия» зошод буудал, «Оранж хаус» гэһэн амаралгын түб, «Серебряная мода» гэһэн гоёолтонуудай дэлгүүр, «Абсолют» худалдаа наймаанай бүлгэм...
- Жэлһээ жэлдэ мүрысөөндэмнай хабаадагшадай олошоржо байһаниинь һайшаалтай. Мүнөөшье бүхы аймагууднай эдэбхитэйгээр хабаадаа. Бултандань һайниие хүргэнэбди, - гэжэ Елена Аркадьевна хэлээ һэн.
Үнэхөөрөөшье, бэеын элүүрэй талаар хизаарлагдамал арга боломжотой хүнүүдые бүхы улас доторһоо суглуулжа, иимэ хэмжээ ябуулгада хабаадуулха гээшэ нилээд орёо ёһотой. Тиимэһээ энэ мүрысөөн “Хизааргүй уран бэлиг” гэһэн нэрэеэ үнэхөөр даагаал даа.
Дыжид МАРХАДАЕВА
