​2017 оной эрхим бүтээлнүүд

"Россиин 100 эрхим бүтээлнүүд" урилдаанда илагшадые амаршалга

Жэлэй түгэсхэлдэ заншалта ёһоороо “Россиин 100 эрхим бүтээлнүүд” гэһэн урилдаанай дүнгүүдээр илагшадые шаг­налга мүнөө жэл Улаан-Үдын Соёлой “Савва” ордон соо баярай оршондо үнгэргэгдэбэ. Энэ ордон гоё һайханаар шэмэглэгдэ­жэ, элдэб зүйлэй эд бараанууд үргэнөөр табигдаһан байба.

Бүхэроссиин хэмжээнэй“Росси­ин 100 эрхим бүтээлнүүд” урилдаан мүнөө жэл 20-дохиёо Ородой Хол­боото Уласай Засагай хайхарамжа доро үнгэргэгдэбэ. Энэ урилдааеРосстандарт, шэнжэ шанарай Ака­деми, «Стандарты и качество» гэһэн хэблэлэй албан үнгэргэдэг заншал­тай.

Урилдаанда ехэ үйлэдбэринүүд, нэгэдэлнүүд болон хубиин хэрэг эрхилэгшэд хабаадана. Буряад Уласай Арадай Хуралай Газарай асуудалнуудай, аграрна бодолгын болон эд хэрэглэлгын дэлгүүрэй талаар хорооной түрүүлэгшын орлогшо Баир Гармаевай хэлэһээр, “Россиин 100 эрхим бүтээлнүүд” урилдаан эд ба­раагаа доторой болон гадаада най­манда һайнаар ябуулха хэрэгтэ ехэ һайн нүлөөтэй. Тиихэдэ дутуу дунда­нуудшье элирүүлэгдэнэ. Буряадайм­най эд бүтээгшэд, үйлэдбэринүүд, бага ехэ нэгэдэлнүүд жэл бүхэндэ энэ урилдаанда эдэбхитэйгээр хаба­адана. Мүнөөнэй дэлгүүртэ өөрын онсо һуури байратай байхын тула иимэ урилдаануудта хабаадажа, өөһэдынгөө эд бараае мэдүүлжэ, һайн шанартайень гэршэлнэ ха юм.

Үнгэрһэн хорёод жэлнүүдтэ энэ урилдаанда манай 200-гаад үйлэдбэри хабаадаһан байна. Тэдэ­нэй дунда мэдээжэ болоһон “Мо­локо Бурятии”, “Бурятхлебпром”, “Амта” (мүнөө “Каравай”), “Бурят­нефтепродукт”, “Улаан-Үдын шу­буунай фабрика”, “Оптика Сэсэг” гэжэ үйлэдбэринүүдэй бүтээлнүүд ороһон байна.

Мүнөө жэл 18 үйлэдбэриин 44 бүтээл эрхим шанартай гэжэ элирүүлэгдээ. Тэрэ тоодо хүн зондо туһа үзүүлдэг хангалгын 8 нэгэдэл оролсоно. Шухалань гэхэдэ, урилда­анда шалгарагшад эд бараагаа “Рос­сиин 100 эрхим бүтээлнүүд” гэһэн тэмдэгээр (логотип) тэмдэглэхэ эр­хэтэй болоно. Иимэ тэмдэгтэй эд ба­раа хүн зон тон дуратайгаар абадаг.

Ми-171

Манай вертолёдууд

Улаан-Үдын авиазавод Ми-171 түхэлэй вертолет бүтээдэг гэжэ бултанда мэдээжэ. Зүблэлтэ засагай үеһөө сууда гараһан Ми-8 вертолёдые хэдэн дахин шэнэдхэн зохёогдоһон энэ вертолёт мүнөө хэдэн янзаар бүтээгдэнэ. Агаарай энэ онгосо ба­гаханшье һаа, 26 хүниие хаанашье абаашажа буулгаха шадалтай. Ти­ихэдэ хамтадхамал һуудалтайдаа 37 хүниие абажа шадаха юм. Гэхэ зуура шухала ажал бүтээдэг зоной ажалаа таһалгаряагүй хэжэ ябахаар VIP-салонтойгоор бүтээгдэнэ. Харин аюулай болоһон газарһаа тэлүүртэ хэбтэһэн 12 хүниие абажа гараха шадалтай. Хажуугаарнь гэмэлтэһэн зондо түргэн туһаламжа үзүүлхэ бүхы эд хэрэгсэлээр дүүрэн хангаг­данхай хадаа, эмшэндэшье, гэмтэһэн хүнүүдтэшье ехэ тааруу, аятай.

Ашаанай вертолёт ута болон ехэ хэмжээнэй 4 тонно ашаа шэрэ­дэг, бага хэмжээнэй ашаа досоогоо абажа ниидэхэдээ, хамта дээрээ 13 тонно даажа шадаха байна. Ямар­шье хэмжүүртэй, ямаршье хэмжэ­энэй ашаа тээхэ өөрын лебёдко­нуудтай. Тиихэдээ жэлэй дүрбэн сагта илгаагүй, -50 градусһаа +50 градус халуун болотор тэсэхэ юм. Мүн һүни үдэр гэжэ илгаагүй нии­дэдэг. Шэб харанхыда юумэ бэдэрхэ ИК-фильтртэй прожекторнүүдтэй. Түлишын нэмэлтэ баагуудтаяа 1065 модо зай буултагүйгөөр гаталха ша­далтай.

Ниидэхэдээ 6 000 метр үндэртэ гараха хадаа, ямаршье хада хабсагай­тай газарнуудаар гү, али зуу гаран дабхар байшангуудтай ехэ хотонууд­та ажал ябуулха аргатай. Харин гай боложо, уһанай нюруу дээрэ бууша­бал гү, али далайда шэнгэжэ байһан зониие абаралгын ажалда ябаха­даа, хахад часай туршада уһанай нюруу дээрэ тамарха аргатай. Ехэ түймэрнүүдэй үедэ нэгэ мүһэн 4 мянган литр уһа асаржа шадаха юм. Вертолёдой буужа шадахагүй хадын эрмэг мэтын газарта элдэб мэргэ­жэлтэй дүрбэн бэрхэшүүл аргам­жаар нэгэ доро доошоо буужа, туһа хүргэхэ аргатай. Аргамжаар бууха аргын үгы байдалай ушарбал, пара­шюдаар абарагшадые буулгаха зэр­гэтэй.

Бултанда мэдээжэ «Бурят­мяспром» нэгэдэлэй мяхан консервнүүд үндэр сэгнэлтэдэ хүртөө: “Консервы мясные”, “Мясо тушеное”, «Говядина тушеная высший сорт», «Улан-Удэнская из говядины» болон сонгооһон гахайн мяхаар хэгдэһэн «Домашняя», «Улан-Удэнская», «Фер­мерская» хоолнууд эрхим гэжэ то­доруулагдаа.

«Буряадай мяха болбосору­улдаг «Катюша» гэжэ нэгэдэлэй «Улан-Удэнские» буузанууд, «Саран» котледүүд, гурилда орёогдоһон мя­хан, «Неженка» голубцы баһал эр­химлээ.

«Дары Сибири» нэгэдэлэй дурадхаһан хушын хальһагүй һамар: 70 гр., 100 гр., 200 гр., 300 гр., 500 гр., 1000 гр., 5000 грамм хэмжүүртэйгээр наймаанда табиг­дажа, баһал олоной дура татадаг юм байна.

Багшанарай колледж

Буряадай багшанарай колледж энэ урилдаанда 3-дахияа хабаада­жа, жэл бүхэндэ эрхимлэнэ гэжэ тэмдэглэе. Энэ үдэр “Савва” ор­дондо ерэһэн зон колледжын ою­утадай ирагуу хүгжэм шагнажа, уран зурагһаа эхилээд, олон ондоо һонирхолтой зүйлнүүдэй үзэмжые, хатар наадые хаража хужарлаа. Колледж “Хүгжэмэй эрдэм” гэһэн шэглэлээр мэргэжэлтэдые бэлдэл­гээрээ эрхим байһанаа гэршэлээ. Энэл һургуулиин “Мүнгэн годли­нууд” гэһэн арадай ансамбль урил­даанда илагшадые солбон солгёон хатарнуудаараа баярлуулаа. Мүн баһа «Командная олимпиада млад­ших школьников «Байкальчонок» гэжэ түсэлөөр болон эхин ангинууд­та зааха багшанарые бэлдэлгээрээ шалгарһан байна.

Багшанарай колледжын оюутад

Эмнэлгын «Диамед» нэгэдэл «Операция HAL-RAR. Лигирование геморроидальных артерий, пласти­ка слизистой прямой кишки под доплер-контролем» болон хээлитэй эхэнэрнүүые хараха түсэлөөр шалга­раа.

Наймаанай “Титан” нэгэдэл зо­ниие һайнаар хангана гэжэ тэмдэглэгдээ.

“Россиин 1ОО эрхим бүтээлнүүд” урилдаанай дипломантнууд

«Разрез Тугнуйский» нэгэдэ­лэй малтадаг дээдын “Д” шанарай шулуун нүүрһэн ехэ дээгүүр сэг­нэгдээ. «Буржелезобетон» нэгэдэ­лэй бүтээдэг 12, 15 и 18 метр ута­тай автомобилиин болон бэшэшье хүүргэнүүдэй хэрэгсэлнүүд бүхы орондоо хэрэгтэй юм байна.

«Бурятмяспром» нэгэдэл бүтээһэн консервнүүдээ, паштедүүдээ бо­лон буйлуулһан мяхаяа табижа шал­гараа. ”Конская” болон «Шашлыч­ные» колбасанууд, «Тюрингские” гриль, «По-сибирски» мяханай паш­тет эрхим һайн шанартай байгаа.

«Буряадай мяха болбосору­улдаг «Катюша» нэгэдэлэй «От Катюши» ээзгэйтэй, хартаабха­тай «Хуторок», хартаабхатай бо­лон һархяагтай «Хлопцы» гэһэн хүргэгдэһэн варенигүүд эрхимлээ.

ИП Петинов Олег Александро­вичай «Сибирские» п ельмеэнгүүд һайн байгаа. Шэнэһэнэй «ЛАРИКС» гэжэ мохин магтуулаа.

«Хоол+» нэгэдэлэй «Российские» болон «Капитошка» пельменгүүд, «Сочные» голубцы, «Монгол-Хаан» бууза эрхимлээ.

Хүргэгдэһэн олон янзын загаһан, сурхайн котледүүд; хүйтөөр сонгоогдоһон олон янзын загаһан ИП Швырков Андрей Анатольевич дурадхана.

21 дүгээр юрэнхы эрдэмэй дунда интернат-һургуули “Бай­кальская международная школа” түсэлөөрөө шалгараа.

21 дүгээр интернат-һургуули

Хубиин харуул эмхидхэдэг «Дель­та» бүлгэм эрхимлээ.

«МРТ-РИТМ» нэгэдэл шалгараа.

«ВЕЛЛ» гэһэн аяншалгын эмхи эрхимдэ тоологдоо.

“Россиин 100 эрхим бүтээлнүүд” гэһэн урилдаанай дүнгөөр “Жэлэй шэнэ эд” гэһэн хүндэтэ нэрэ зэргэдэ хүртэбэ гэбэл:

«Буряадай мяха болбосоруулдаг «Катюша» нэгэдэлэй «Улан-Удэнские» бууза, «Саран» котледүүд, «Не­женка» голубцы; ээзгээтэй «От Катюши», хартаабхатай «Хуторок», хар­таабхатай болон һархяагтай «Хлопцы» гэһэн хүргэгдэһэн варенигүүд.

Сэнгэ РИНЧИНОВ

Сэнгэ Ринчиновэй гэрэл зурагууд.