​Шэнэхэн унаа – үхибүүдтэ

Шэнэ 2018 оной эхин һарын 10- да Буряад Ула­сай аймагуудай болон Улаан-Үдэ хотын һургуулинууд шэб шэнэхэн автобусуудые бэлэг абаба.

2006 ондо Ородой Хол­боото Уласай засаг түрэ “Һургуулиин автобус” гэһэн гүрэнэй программа баталһан юм. “2016-2020 онуудта эр­дэм һуралсалые хүгжөөлгын” программын хэмжээндэ энэ хэ­рэг бэелүүлэгдэбэ гээшэ. Тэрэ хуулиин ёһоор, һургуулиин эмхинүүдые Ород гүрэндэ үйлэдбэрилэгдэһэн автобу­суудаар хангаха гэһэн гол зорилго хараалагдана. Энэ хэрэгтэ 2017 ондо Ородой Холбоото Уласай засаг түрын нөөсэ жасаһаа 3 миллиард мүнгэн гаргашалагдажа, Буряад Улас руу 39 шэб шэнэхэн автобус хүрэжэ ерээ бшуу. Мүн лэ үнгэрһэн жэлдэ “Болбосо­ролой болон эрдэм ухаанай хүгжэлтын” гүрэнэй програм­ма бэелүүлхэ талаар үшөө 25 автобус худалдажа абтагдаа. Энэ хадаа 70 хубинь уласай, 30 хубинь аймагай өөһэдын хүтэлбэриин мүнгэн жасаһаа хубаарилан һомологдобо гээшэ. Тиигэжэ Буряад Уласай мүнгэн зөөриин жасаһаа 33 сая түхэриг гаргашалагдаа.

Шэнэ автобусуудай түлхюурнүүдые барюулалгын баяр ёһололой үедэ Буряад Уласай Толгойлогшо Алексей Цыденов бүгэдэниие амарша­лаа.

- Гүрэнэй һангай мүнгэн зөөриин ашаар һуралсалай эмхинүүдтэ тон олоор авто­бусуудые абаһан можо нюта­гуудай дунда манай Буряад Улас гурбадахи һуури эзэлнэ. 2017 оной дүнгүүдээр 64 ав­тобус худалдажа абабабди. Үхибүүднай дулаахан, аятай, аюулгүй унаагаар ябажа, эр­дэм шудалжа, түрэлхидшье урматай байха бшуу, - гэжэ Алексей Цыденов тэмдэглээ.

Хаа–хаанагүй - хүдөө эмхинүүдтэшье, һургуулинуудташье унаагай һалажа һандаржа байһан сагта шэнэ автобус абаха гээшэ ехэл ба­ясамаар даа. Һургуулинуудай унаа шэнэлэлгэ хадаа һайн шанартай эрдэм мэдэсэ абаха хэрэгэй шухала үйлэнүүдэй нэгэн болоно ха юм. Һургуулиин автопарк даншье ехээр хуушараа гэжэ мэдээ­жэ. Январиин 1-һээ хүсэндөө оруулагдаһан хуулиин ёһоор, 10 жэл гүйлгэһэн автобусууд “хүгшэрһэн” гэжэ тоологдоод, үхибүүдые шэрэхэ эрхэгүй бо­лоно. Бүхы байһан 243 автобус унаагай олонхинойнь болзор хүсэнхэй, шэнэлүүлэгдэхээр болонхой.

Старое Татаурово тосхо­ной дунда һургуулиин захи­рал Людмила Чукреевагай тэмдэглэһээр, мүнөө тэдээндэ үгтэһэн автобус амин шухала хэрэгтэй байгаа.

- Үдэр бүхэндэ манай һургуули руу Еловко тосхонһоо 38 хүүгэдые шэрэжэ асардагбди. Автобуснай 2002 ондо абтаһан. Тиигэбэшье бидэ тэрэнээ заһабарилан, ябуулжал байгаабди, - гэжэ тэрэ мэдээсэбэ.

Иимэл байдалда ороһон бусадшье һургуулинууд шэнэ автобустой болоһондоо ехэ баяртай.

- Ангыр тосхонһоо манай һургуулида үдэр бүхэндэ 17 һурагша асаруулагдадаг, ха­рин автобусоймнай ашаглаг­даха болзорынь үшөө хоёр жэлэй саана хүсөөд, шэнэ эрилтэдэ таарахагүй бай­гаа, - гэжэ Зырянскын дунда һургуулиин захирал Андрей Рожков хөөрэнэ.

Байгал шадархи тосхонуудай һургуулинууд бултал иимэшүү байдалда ороһон байгаа. Аймагай эрдэм һуралсалай хүтэлбэриин дарга Ан­дрей Ляхов иигэжэ онсолбо:

- Аймаг дотор һургуулиин үхибүүдые 10 автобус шэ­рэдэг юм. Тэдэмнай булта хуушаршанхай, гайтайл бай­гаа. Тиимэһээ 4 шэнэ автобус абаһандаа урматайбди. Энэм­най Буряад Уласай Засагай газарай, Арадай Хуралай дэм­жэлгээр, Буряад Уласай Тол­гойлогшын үүсхэлээр бүтэбэ гээшэл даа. Бүгэдэндэ баярые хүргэнэб! Автобусуудай шэнэ­лэлгые ехэл хүлеэгээбди, мүн лэ энэ программа саашадаа үргэлжэлүүлэгдэхэ бэзэ гэжэ найданабди. Юуб гэхэдэ, үшөө олон һургуулинуудта шэнэ унаанууд тон хэрэгтэй ха юм.

Буряад Уласай Болбосо­ролой болон эрдэм ухаа­най сайд Баир Жалсановай тэмдэглэһээр, 2018 оной хугасаада “Һургуулиин ав­тобус” гэһэн хэмжээн үргэлжэлүүлэгдэхэ. Энэ хэрэгтэ Бу­ряад Уласай бюджедтэ 22 сая түхэриг хараалагданхай, тэ­рээгээр 16 автобус абтаха юм. Арадай Хуралай Түрүүлэгшэ Цырен-Даша Доржиевай хэлэһээр, энэ мүнгэн гаргаша түсэблэгдэнхэй, байгша оной февраль һарада үнгэрхэ ээл­жээтэ сессиин хараа үзэмжэдэ табигдаха.

Тиигэжэ алтан шарахан бу­дагаар шэрдэгдэһэн шэб шэнэ­хэн автобусууд Буряад Уласай 17 аймагай болон Улаан-Үдэ хотын 3 һургуулида барюулагдаба гээшэ. Нэмэжэ хэлэхэдэ, эдэ автобусууд ямар нэгэ арал­жаа наймаанай эмхинүүдээр дамжуулагдаа бэшэ, харин үйлэдбэрилэгшэдһөө сэхэ аб­таба.

Автобус бүхэн мүнөө үеын эрилтээр табигдаһан ёһо жу­рамда тааруулагданхай. ГЛО­НАСС–түхеэрэлгын ашаар унаагаар ябаһан үхибүүд хаа­на ябанаб гэжэ тэмдэг үгтэжэ, үхибүүдэй аюулгүй ябадал са­хигдаха болоно.

Цырегма САМПИЛОВА