​ТАИЛАНД ОРОНТОЙ ТАНИЛСАЛГА

Үбэлэй амаралтанууд, ура-аа. Тэсэн ядажа хүлеэһэн сүлөө сагаа үнөөхил 105-дахи микрорайондоо үйлсэ хэмжэжэ үнгэргэхэмни хаяа гээд, наада­ха түлэг наһандаа ябаһан Намсарайн баярлажа байтар, Таиланд ошожо, дулаан газар хараад ерэе гэжэ эжынь дурадхаба.

Тиигэхэдэнь Намсарайн түрүүшын асуудал:

- Самолёдоор ниидэхэ гүбди?

- Тиигэнгүй яахабиб­ди. Үшөө поездоор Эрхүү болотор ошохобди, - гэжэ эжынь харюусаба.

Үглөөгүүр һэрихэтэеэ са­суу нюураа угаахаяа залхуурдаг Намсарайн няагаһатай бэлтэгэр нюдэд гансата ялалзаба. Бүри багахан ябаад, үүрэй сайхын урдаха­на Коминтернын гудамжаар сэсэрлиг руугаа даража яба­хадаа, огторгой өөдэ хараад, одо мүшэдые барижа үзэдэг һайб гэжэ бододог бэлэй. Эгээл тиигэхэ боломжо бай­хань бшуу...

Уһанай онгосодол хада

ТҮМЭР ХАРГЫ ҺАЙХАН ДАА

Шэнэ жэлэй түрүүшын үдэр Намсарай эжытэеэ хам­та холын замда гараба. Түмэр харгын вокзал руу хүл хурдан болонхой «оодоролдобод».

Түрэһөөр анха түрүүшынхиеэ аянда гараһан хүбүүнэй зосоо хүлгөөтэй. Поездын ерэхэ болзорые һуужа хүлеэхэ тэнхээгүй ки­оскын хажуугаар эрьелдэн байна. Удангүй поездшье дүтэлбэ.

Һуури байраяа олоод түбхинэһэн хойноо хажуудахи зоноо хараашална. Һонирхол түрүүлмээр нэгэ үеын үхибүүд үгыл даа.

Поездын түбэрөөн соо жэгтэй гоё – үлгыдүүлжэ байһандал үзэгдэнэ.

Шэнэ жэлэй угталгые үргэлжэлүүлжэ байһан нэгэ айл Намсарайе хүндэлжэ мэдэнэ. Харилсаха зонтой ушарһандаа хүбүүн ехэ хүхюутэй. Бүхы байдалаа дэлгээжэ мэдэнэ. Тиигэһээр «зөөлэн бүхэдэ» диилдэжэ, бүхэ гэгшээр унташаба.

АГААРАЙ ОНГОСООР АЛАС РУУ

Бүхэли һүни аэропорт һахижа үнгэргөөд, аяншад­най үглөөгүүр эртэ самолёд­то һууба.

Боинг түхэлэй агаарай онгосо дотор 250 хүн багта­даг юм байна.

Орохотоёо сасуу Намса­рай онгоошхын хажууда һуухаяа яараба. Тиигэжэ одо мүшэдтөө ойро болохоёо забдаба ха. Гэбэшье тэдэнь үшөөл холо дээрэ харагда­на. Харин бамбагар сагаан үүлэхэнүүд онгосо доогуур үлэшэбэ. Хэзээ самолёднай эдэ үүлэнүүдые сүмэлөөд га­раха ааб гэжэ хүлеэшэнхэй Намсарай сонхоhоо гарашоогүйхэн хараһаар һуутараа, дурд гэшэбэ.

Гэнтэ харан гэһээнь, са­молёт үүлэнүүд соогуур ниидэжэ байба. Хуу сагаан. Саб сагаан саһаар бүрхөөгдэнхэй Буряадаймнай тала мэтээр үзэгдэбэ бшуу.

Олтирог дээрэ

ГАЙХАЛТАЙ ОРОН

Краби гэжэ провинциин аэропортдо буухатайнь са­суу бүгшэм халуун агаар мэ­дэрэгдэбэ. Олон тоото шал­галта гараад, эжытэеэ хамта аэропортһоо гарахадань, ав­тобус хүлеэжэ байба. Авто­бусой хажуугаар урдань үзөө хараагүй ургамалнууд жэ­рылдэнэ. Дулаан орондо бии гэжэ дуулаһан лэ модониинь хадаа – пальма. Пальманууд дээгүүр кокосууд ургана.

Япон түхэлэй янза бүриин авто-унаанууд. Һаяхана дэлгүүрһээ гараһан шэнги шэб шэнэхэнүүд. Жолоошод харгын дүрим баримталдаггүй, хүнэй харгы хүндэлэн гарахада, зогсохоёо мэдэдэггүй гэжэ анхархаар. Гадна харгынуу­дай захаар зайн галай олон мянган утаһанууд татаатай. Хото городуудай түхэл ша­рай гансата унагаана гэхээр.

Тиихэдэ мотобайкануудай олон гээшэнь. Али нэ­гэндэнь һуугаад, энэ ол­тирогой бүхы үзэсхэлэнтэ газарнуудые харадаг һайб гэжэ Намсарай зосоогоо бодоно. Нэгэ дабаан дээ­рэ ерээд, автобус дуугаа үгэбэ. Үргэлжэ дуугаржа ябаһан гидэй ойлгуулһаар, энэ дабаан дээрэ авто-унаанууд ходо мүргэлдэдэг. Тиимэһээ хадын эзэндэ до­хёо заатагүй үгтэхэ ёһотой. Үшөө тиихэдэ хадын эзэндэ эгээл энэ газарта үдэр бүри кино харуулагдана. Тиигэхын тулада гүрэнэй нэгэ хүдэлмэрилэгшэдэ салин үгтэдэг юм.

Зошодой буудалда түбхинөөд, Намсарай эжытэеэ хамта далайн уһанда шунга­хаяа шамдаба. Үй түмэн зон эрье дээрэ жэрылдээд хэбтэ­нэ. Халуун гээшэнь. Далайн уһан дабһатай, нюдэ хордо­хооно.

Эрьеын захаар элдэб эсын дэлгүүрнүүд. Һайниинь гэхэ­дэ, халуун хоол, мүльһэтэй унда хямдахан сэнгээр абажа болоно.

Наранда дүрэтэрөө да­лайн дэргэдэ хэбтэжэ байһан зон элдэб ондоо хэлэнүүд дээрэ бэе бэетэеэ хөөрэлдэнэ. Бүри на­рай нялха үхибүүдээшье дахуулжа асарһан зоншье бии. Мүнгэтэйл һаашни, далайн алишье заха руу абаашахаар бэлэн катернууд жэрылдэнэ.

ПЕНСИ АБАДАГ АМИТАД

Наһанайнгаа амаралтада гараһан зон гүрэнһөө ямаршье мүнгэ абадаггүй. Гансал гүрэнэй хүдэлмэрилэгшэд, заанууд болоод һармагшанууд тэд­хэмжэдэ хүртэһөөр.

Зантагар заан замаа мэдэнэ

Зантагар заанууд миин юрэ байдаггүй, үдэр бүри аяншадые һаатуулдаг ажал­тай. Аяншадые шэрээд, джунглиин шэдитэ оронтой танилсуулна.

Тиихэдэ һармагшанууд модон дээрэ абираад, кокос суглуулжа үгэдэг ажалтай. Обоо кокосууд дээрэ хоёр һармагшаниие һуулганхай авто-унаа Пхукедтэ адагла­хаар.

ТАИЛАНД, БАЯРТАЙ!

Янза бүриин ургамалай эдеэ туршажа, нютагтаа харахагүй амитадтай танил­саад, нютагаа бусаха боло­ходоо, Намсарай уруу дуруу самолёдтоо һуугаа бэлэй. Да­хинаа заатагүй ерэхэб, эндэ ажамидархаар байна гэжэ зосоогоо тобшолол хэбэ бшуу. Тэбхэр жэлдэ хөөрэхэ «үльгэртэй» болобо ха.

Мэдээсэл:

ТАТАСА ЕХЭТЭЙ ТАИЛАНД

Таиланд руу дэлхэйн хаа-хаанаһаа элдэб үндэһэ яһатан тэгүүлһээр. Далайн эрьедэ бэеэ дулаасуулан хэб­тэхэеэ, амархаяа аяншадай яарадаг һаань, заримашуул хүнгэнөөр мүнгэ олохоёо тэбдэнэ. Тиигэхэдээ хара там­хи худалдахаһаа эхилээд, бэеэшье наймаалаашад олон ааб даа. Харин эрэ хүнэй эхэнэр болоод ябахань олоной һонирхол татаһаар зандаа. Урда түрэлдөө эхэнэрнүүд байһан аад, мүнөө иигэжэ зобожо ябана гээд, нютагай зон ойлгуулдаг байна.

Тайцууд буддын шажанда шэлжэн оронхой. Тиимэһээ урда болон хойто түрэл бии гэжэ этигэнхэй. Жэшээнь, урда түрэлдөө архиншан байжа, мүнөө нохой боложо түрэһэн амитадые маша ехээр хайрлана. Таиландын хаан 10 дугаар Рома Фифа гэжэ нойхогоо гарһаа буулгадаггүй юм гэлсэнэ. Зүгөөр урда түрэлдөө зайгуул эхэнэр ябаһан миисгэйнүүдые нютагай зон балайшье һайшаадаггүй. Ха­рин хойто түрэлдөө хаан боложо түрэхэеэ бултадаа хүсэн мүрөөдэдэг байна.

Иимэ гунгарбаануудаа газаагаа дэлгэдэг заншалтай

ИИм

Таиланд болбол хаанта улас түрэ юм. Урдахи хаани­инь – 9 дүгээр Рома болбол 70-аад жэлдэ хаанай шэрээдэ һууһан. Энэл хаанай ашаар Таиланд гүрэн хүгжэлтын зам­да гараа гээд, нютагай зон тэмдэглэнэ.

Кембридждэ болоод Швейцарида һуралсал гараһан эр­дэмтэй хүн байһан. Илангаяа гантажа байһан газар руу хэ­мэл бороо оруулжа, һайн ургаса абхуулдаг болгоһон. Гадна бэшэшье һайн хэрэгүүдээрээ бултанай хүндэдэ хүртэһэн байна. Харин хүбүүндэнь тиимэшье дуратай бэшэ ха…

Таиланд болбол гурбан сагаан алтатай: рис, жэмһэг болоод латекс мүн. Солонгосой шуран улад Бразилиһаа хоморой модо нютагтаа асаржа ургуулаад туршаа. Тиигэ­хэдэнь ургажа үгөөгүй. Харин Таиландын уларил энэ мо­донуудта ехэ тааруу байшоо. Табан жэлэй удаа модонһоо латекс абтана. Пхукедые тойроод, эдэ модонуудай план­таци захагүй ехэ. Модон дээрэ хара аягаханууд үлгөөтэй. Үдэртөө бэшэ, харин һүниндөө эдэ аягануудаа суглуулдаг байна. Үдэртөө латекс хатуу болошоно ха юм. Үдэшын бүрүүлдэ суглуулхадаа, янза бүриин хорхой болон могой­нуудтай ушаржа боломоор. Ехэ аюултай ажал мүн.

Жэлэй туршада 9 саяһаа үлүүтэй аяншадые угтан аба­даг тайцууд түрэлхи хэлэеэ, заншалаа алдаагүй. Бидэндэ ёһотой жэшээ бшуу!

Сарюуна ЭРДЫНЕЕВА