​Хурамхаанда 2018 оной түрүүшын үхибүү амаршалба

В. В. Сультимов А. Лончаков хоёр Чебаковтанай гэр бүлэтэй хамта

Хурамхаан аймагай шэнэ жэлэй түрүүшын эрхэтэн январиин 4-дэ түрөө. Үхибүүнэй мүндэлэлгэ гэр бүлэдэ эгээл жаргалтай үйлэ гээшэ, харин жэлэй тон түрүүшын үхибүүн боложо түрэхэ ушар баһал өөрын удхатай бшуу. 2018 он һаял засагаа гартаа барижа, хүсэ хабаяа эршэдүүлжэ байха сагтань бүхы юу­мэн шэнээр тоологдожо, бүридхэгдэжэ эхилнэ гүб даа. Шэнэ жэлдэ бусадһаа түрүүн мүндэлһэн үхибүү ёһолдог заншал һаянай бии болонхой. Шэнэ жэлэй эхилһээр, Хурамхаанай нарайлалгын байшан соо дүрбэн эжынэр хүнгэрхэеэ ороод байгаа. Хэ­ниинь түрүүн түрэхэ хаб гэжэ эмшэд хүхилдэн багсаамжалаал ёһотой. Хурамхаан һууринда ажаһуудаг Чебакова Ольга бултанһаа урид түрэхэб гэжэ тухайлаашьегүй, зүгөөр шэнэ жэлэй эхинһээ үхибүүд үшөө мүндэлөөдүй гэжэ мэдэһэн байгаа.

- Январиин 4-дэ һүниин 2 сагта хүбүү түрөөб. Эмшэд ехэ анхаралтайгаар, бол­гоомжотойгоор хүйһыень хүндэжэ, үхибүүемни абаа. Гинеколог Александра Ин­нокентьевна Доржиева энэрхы сэдьхэлтэй, һайн абари зантай байхаһаа гад­на ехэ харюусалгатайгаар хандадаг. Эндэ баһа аймагай ахамад врач Баирма Даши­евнае тэмдэглэмээр. Нарай­лалгын газар һайн байдал­тай, эмшэлэлгын шэнэ оньһото хэрэгсэлнүүдтэй, мүн дээдэ мэргэжэлтэй, ша­дабари ехэтэй эмшэд эндэ хүдэлдэг. Бүгэдэндэ баярые хүргэнэбди, - гэжэ Сэнгэ, Ольга Чебаковтан баясан тэмдэглэбэ.

Тиигэжэ Чебаковтанай хүбүүн аймаг соогоо 2018 оной эгээл түрүүшын үхибүүн гэжэ тодороо. Аймагай ЗАГС-ын мэргэжэлтэд баярта үйлэ нээжэ, энэ бүлэдэ Айдар хүбүүнэйнь эгээл түрүүшын данса – үнэмшэлгэ барюул­ба. Нэмэжэ хэлэхэдэ, Чеба­ковтанай бүлын хоёрдохи үхибүүн түрэбэ гээшэ. Ехэнь - Вика басаган. Тэрэ һаяхан гурба наһа хүсөөшье һаа, то­моотой эгэшэ болобо гээшэ.

Хурамхаан аймагай за­хиргаан шэнэ эрхэтэниие ёһолбод. Аймагай толгой­логшо Владислав Сультимов залуу гэр бүлые хоёрдохи үхибүүтэй болоһоорнь амар­шалжа, 5 мянган түхэригэй үнэмшэлгэ барюулба. Түрүүшын үхибүүд аймагай ажаһуудалай үргэлжэлэлэй һүлдэ тэмдэг боложо үгэнэ ха юм даа.

- Үхибүү мүндэлүүлхэ гээшэ эгээл харюусалгатай үйлэ гээшэ, харин хүбүүтэй болохо гээшэ гэрэй эзэн­дэ, абадань, тон шухала үйлэ. Уг залгуулха хүбүүн түрэбэ ха юм. Би өөрөө гур­бан хүбүүдэй аба хадаа за­луу эсэгэ Сэнгэ Григорьеви­чие халуунаар амаршалнаб. Хүбүүнтнай энхэ элүүр бэ­етэй, бэрхэ хүн боложо, та­най бүлын найдал, дүнгэлтэ болог лэ даа. Эбтэй гэр бүлэ үхибүүнэй жаргалтай бай­далай үндэһэн гээшэ, - гэжэ Владислав Викторович он­солбо.

Арадай Хуралай һунгамал Александр Лончаков залуу бүлые хоёрдохи үхибүүтэй болоһоорнь амаршалжа, 5 мянганай үнэмшэлгэ бэлэ­глээ.

- Хүн гээшэ энэ дэл­хэй дээрэ үхибүү түрэхэ, гэр бариха, модо һуулгаха уялгатай. Та мүнөө эгээл хүшэрыень бүтээбэт, саа­шадаа гэршье барихат, модошье тарихат, - гэжэ тэрэ шоглон хэлээд, Арадай Ху­ралай һунгамалнууд олон хүүгэдтэй гэр бүлэнүүдые дэмжэхэ, хүнгэлэлтэнүүдые олгуулха хуулинуудые ба­талдаг гэжэ тэмдэглэбэ.

“Хурамхаанай” хүдөө һууринай толгойлогшо, айма­гай ниигэмэй хамгаалгын таһагай дарга, аймагай түб больницын ахамад врач за­луу бүлые энэ ехэ баярта ушараарнь амаршалаад, үхибүү түрэхэ гээшэ ганса жаргал бэшэ, үриингөө һайн хүмүүжэлэй түлөө харюусал­га гээшэ гэжэ тэмдэглэбэд.

Чебаковтанай бүлэ гэ­рээ барижа дүүргэхэеэ байна. Тэдэ үмсын кафетэй. Залуу эжы аба хоёр иимэ хүндэтэйгөөр тэмдэглүүлһэн хүбүүмнай наһанайнгаа харгыда урагшатай бэрхэ хүн болохо гэжэ най­данад.

Тоо баримта

Хурамхаан аймагай ЗАГС-ын хүдэлмэрилэгшэдэй мэдээгээр, һүүлэй жэлнүүдтэ үхибүүдэй түрэлгын, хүн зоной гэрлэлгын ба наһа баралгын тоо баримтанууд доошолоо.

Хэрбэеэ 2012 ондо 213 хүүгэд түрэһэн һаа, 2017 ондо 134 үхибүүн мүндэлөө: аяар 79 хүүгэдээр үсөөрһэн байха юм. 2012 ондо 81 шэнэ бүлэ бии болоһон һаа, 2017 ондо 50 гэр бүлэ байгуулагдаһан байна. Хүнэй наһа баралгын тоо баһал доошолоо: 2012 ондо 166 хүн наһа бараа һаа, 2017 ондо наһа бараха 147 ушар тохёолдоо.

Үнгэрһэн жэлэй туршада 134 үхибүүн түрөө гэжэ дээрэ дуулгаа һэмби. Энэнь 2016 онойхидо орходоо, 16 үхибүүдээр үсөөн болоно. 59 хүбүүд, 75 басагад мүндэлһэн байна.

Мүнөө сагта Хурамхаан аймагта ямар нэрэ үхибүүдтээ үгэнэб гэжэ хараябди.

Хүбүүд соо: Константин – 4, Матвей - 3, Артем - 2, Ай­дар -2, Алдар – 2; басагад соо: Дарья – 6, Валерия - 3, Ади­са – 3, Арьяна – 3, Сарюна – 3.

Үхибүүнэйнгээ эсэгэтэй айл болоогүй 47 эхэнэр үхибүү түрөө, 87 үхибүүд бүрин гэр бүлэдэ түрэһэн бай­ха юм.

Аргадада 13 хүүгэд мүндэлөө, Арзгунда – 6, Барханда - 6, Дэрээндэ – 1, Хурамхаанда – 78, Майскда – 12, Могой­тодо – 5, Сахулида – 4, Уланхаанда – 3, Элһэндэ – 4, гадна 2 үхибүүд аймагһаа гадуур мүндэлһэн байна.

Цырегма САМПИЛОВА 

Цырегма Сампиловагай гэрэл зураг