​Шорой шара нохой жэлэй шанар шэнжэнь ямар бэ?

Шэнэ Нохой жэлнай буужа, ямар шанар шэн­жэтэй байха тухайнь бодомжолоод үзэхөөр ха. Арбан долоодохи рабжуунда (сагые түбэдөөр тоололго) олзо хэшэг бууха нюуртайшье һаа, хам­тын һангай гурим хазагайруул­гын, хулгай худалай үзэгдэлнүүд олошоржо магад.

Арад зоной дунда хүлгөөншье боложо магад. Юумэндэ бэлэн эти­гэдэг зондо хүндэшэг байха. Ха­рин билдагашалжа, үгэдөө оруул­хые һэдэгшэдтэ хатуу харюу үгэжэ, өөрын ухаагаар ажаһуубал, хүл дээрээ бата бэхи байбал, замһаа хадуурхагүй байнат.

Энэ жэл хулгана, могой мэтын амитад олошорон үдэжэ, элдэб үбшэ хабшан һүжэрэн таража магад.

Ехэ бүгшэм халуун бэшэ, дулаахан зун боложо, бороо хура орожо, хүдөө нютагуудта, мүн хото городууд­ташье ажаһуудаг зониие баярлуулха.

Августын һүүл багаар гал түймэрнүүд үзэгдэжэ болохо. Жэ­лэй эхиндэ болон һүүл багтань ехэ һалхитай байхаар хүлеэгдэнэ.

Энэ жэл ургаса ногоогоор баян, мал адуун тобир тарганаар ондо орожо, арад зомнай хэшэгтэй, садха­лан, һү, тоһо, аарса, тарагтай байха. Эхэ хангай байгаалиин баялигууд – һамар, һархяаг, жэмэс ехээр гара­жа, арьбажалтай байха, уһа голнууд һаба дүүрэн урдаха.

Хүн зондо туһа хайраа хүргэхэ дуратайшуул энэ жэлдэ нигүүлэсхы сэдьхэлээ дэлгээхэ, ядаһан, зобоһон уладта туһалха. Зондо туһа хүргэдэг ажаябуулгатай элдэб жасануу­дай ажал хэрэг энэ жэл урагшатай байхаар хараалагдана. Засаг бари­даг зоншье туһа хайра хүргэхөө арсахагүй, шадал зэргээрээ оролдо­хо. Хүн түрэлтэнэй шиидхэгдээгүй элдэб асуудалнуудта мүнгэн тэдхэм­жэ бэдэржэ байдаг эрдэмтэдтэ баһал һайн, амжалтатай жэл гараад байна. Энэ Нохой жэлнай хүүгэдтэ болон за­луушуулда ехэ урагшатай, һайн жэл болохо.

Ямар жэлнүүдтэ түрэһэн зондо энэ жэл һайн байхаб гэбэл, Тахяа, Бишэн, Хулгана, Туулай, Могой, Га­хай жэлтэй зондо таатай зөөлэн байхаар хараалагдана. Нохой, Хо­нин, Үхэр жэлтэй зон һэргэлэн бай­жа, дэмбэрэлтэ һайн хэрэгүүдые бүтээхые оролдон, хүүгэдэй байшан­гуудта, үбшэн үлбэр бэетэй зониие тэдхэдэг эмхинүүдтэ арга шадалаараа туһа хүргэжэ байгаа һаань, ехэ һайн. Тиигэжэ тэдэнэр элдэб муу юумэ даража, харгыень хаажа боло­хо. Бар болон Морин жэлдэ түрэһэн зондо жэл муутай, һайтай, юумэнь хубилжа, һэлгэлдэжэ байха.

Энэ гараһан жэлнай шорой һуудалтай жэл гэнэбди. Газарнай бүхы юумэндэ тодо найдамтай, юу­мэн тодорхой, бата бэхи байжа, зон байдалаа ухаатай һайнаар, үлүү бу­луу юумэгүй, зоригтой шадалтай­гаар зохёохо арга олгоно. Хүнүүд нэгэ бага удааржа болобошье, урдаа тоб байса тодорхой зорилго табяад ябабал, тэдэнээ дүүргэжэ шадаха ёһотой.

Бүхы юумэн танһаа, өөһэдһөөтнай дулдыдаха. Хүл дээрээ бата бэхи байһан зон энэ Шара Нохой жэлдэ урагшатай, амжалтатай байха. Бэеэ шангадхаха, хүсэтэй болгохо гэбэл, бэеын тамир хүгжөөхэ арга ологты, ухаагаа баяжуулха гэбэл, номуудые уншагты, һүр һүлдэеэ үргэхэ гэбэл, маани мэгзэмээ уншажа ябагты. Ухаан бодол, һүр һүлдэ, бэе махабад – эдэ гурбанаа үргэжэ, тэнхээ хүсэ, шадал шандааһа нэмээжэ байбал­тнай, тойроод байгаа оршолон тэгшэ амгалан боложо, хүсэ шандааһатай, дали жэгүүртэй ябахат.

“Ом мани падмэ хум”, “Ом базар пани хум пад” гэһэн маанинуудые ходол уншажа ябагты.

Хии морёо хиисхүүлжэ байхада, жэлэй хугасаада һайн байха.

САМДАН ЛАМА, буддын шажанай «Даша Чойнхорлин» университедэй проректор