​Уран уншалга үндэр хэмжээндэ үнгэрхэл ёһотой

Уран уншалгада хабаадаһан 10-дахи ангиин һурагшад

Үнгэрһэн амаралтын үдэр Улаан-Үдэдэ Буряадай элитэ ирагуу найрагша Даша Дамбаевай 80 жэлэй ойн баярта зорюулагдаһан эрдэмэй-практическа хурал­даан үнгэрөө. Хуралдааниие Буряад Уласай Болбосоролой бодолгын инсти­тудай, Буряадай гүрэнэй ехэ һургуули болон Улаан-Үдын 60 дугаар һургуули үүсхэн эмхидхэбэ. Хэмжээ ябуулгада уласаймнай бүхы аймагуудай һургуулинууд хабаадаа. Хуралдаанай хэмжээндэ Буряадай гүрэнэй ехэ һургуулиин дэргэдэ “Уран уншалга” гэһэн харалган үнгэрөө. Эндэ бүхыдөө 90 һурагша хабаадаһан байна.

Тус харалган Буряадай уран шүлэгтэ зорюулагдаа, гэбэшье Даша Дамбаевай шүлэгүүдтэ гол анхарал табигдаа юм. Хүдөө аймагуудай болон Улаан-Үдэ хо­тын һургуулинуудай 5-11–дэхи ангинуу­дай һурагшад сээжээр шүлэгүүдые уншаба. Үхибүүд 5 бүлэгтэ хубаараа. Нэгэдэхи бүлэгтэ буряад хэлэн дээрэ уран уншалгаар хамта дэ­эрээ 25 үхибүүн (5-8 ангиинхид) бэлигээ тур­шаа. Бусад хабаадагшад ангиин илгаагаар ород хэлэн дээрэ шүлэгүүдые уншаа юм.

10-дахи ангиин һурагшадай бүлэгэй шүүгшэдэй гэшүүн, багша Оксана Дариева­гай тэмдэглэһээр, мүнөөнэй үхибүүд уран шүлэгөөр ехэ һонирходог болонхой.

- Инаг дуран, тоонто нютаг, Эсэгэ оро­ноо хамгаалгын дайн, мүнөө үеын дайнуу­дай сэрэгшэд тухай шүлэгүүдые һурагшад уран һайнаар уншанал даа. Тон бэрхэшье үхибүүд байна, мүн хайша хэрэгээр, сэдь­хэлэй ямаршье утаһа хүдэлгэнгүй уншаха­шье зон байгаа, - гэжэ Оксана Александров­на мэдээсэбэ.

Буряадай гүрэнэй ехэ һургуулиин баг­ша Светлана Ошорова 9-дэхи ангиин үхибүүдэй уран уншалга шалгаа.

- Мүнөөнэй һурагшадые иимэ аргаар уран зохёолдо дурлуулха, мэдэсэтэй болго­ходо, һайн байна. Хүбүүд ехэ уран һайханаар уншажа, уран зохёолшын дамжуулһан удха, сэдьхэлэй байдал харуулжа шадаа. Харин басагадай үнэншэхөөр бэшээр, үлүү гара­маар наадажа уншахадань, муу байна. Шан­гаар хашхаржа уншуулхадаа, үхибүүдые буруу һургана бшуу, - гэжэ Светлана Алек­сеевна һанамжалба.

Буряадаар уран уншалгын харалганда хабаадагшад Даша Дамбаевай болон бусад мэдээжэ уран найрагшадай шүлэгүүдые уншаа. Дуушье дуулаха, үльгэршье түүрээн уншаха бэлигтэйшүүл байгаа. Ород үхибүүдэй буряад хэлэн дээрэ шүлэг сээжэ­эр хэлэжэ байхадань, баһал урматай. Харин Оронгын дунда һургуулиин ород маягаар шүлэг уншадаг һурагшые эльгээһэниинь гайхалтай байгаа. Буряад нютагуудтамнай түрэлхи хэлэн дээрээ уран шүлэг уншажа шадаха үхибүүд үгы юм гү? Али иигээдшье дуугарһаниинь болоол даа гэжэ хэлсэхэ гүбди? Гэхэ зуура, дүршэл ехэтэй багшана­рай һанамжаар, уласай хэмжээнэй харалган хадаа үндэр эрилтэтэй байхал ёһотой.

Буряадай гүрэнэй ехэ һургуулиин баг­ша Сергей Ошоровой онсолһоор, Улаан- Үдэ хотын һургуулинууд үхибүүдээ хүсэд бэлдэнгүй, энэ харалганда эльгээгээ. Тон харюусалгатайгаар Хурамхаан аймагай Дэ­рэнэй һургуули, Ярууна аймагай Нарһатын, Хэжэнгын, Ивалга аймагай Һүжын дун­да һургуулинууд хандажа, үхибүүдээ ехэ һайнаар бэлдэһэн байна.

Шүүгшэдэй һанамжаар, иимэ уран ун­шалгын харалгануудые хүдөө аймагууда­ар нүүдэл аргаар үнгэргэдэг заншалтай болохо хэрэгтэй. Буряадайнгаа ирагуу найрагшадай зохёохы замдань зорюулжа, уран бүтээлнүүдтэйнь танилсуулха болон үхибүүдые уран зохёолнуудта дурлууха үүргэ бэелүүлэгдэхэ бшуу. 

Авторай гэрэл зураг