​Ажалшье байна, теэд салин багатай

Байгша оной мартын 15-да Улаан-Үдэ хотодо Уласай бизнес инкубатор соо ажалай һууринуудай яармаг үнгэрбэ. Ажаһуугшадые ажалаар хангалгын ула­сай агентство болон Ажаһуугшадые ажалаар хан­галгын түб энэ яармаг эмхидхээ юм. Мүнөө жэл 64 эмхи дүн хамта 1100 ажалай һууринуудые дурадхаа. Иимэ яар­маг 2000 онһоо хойшо жэлэй гурба дахин үнгэргэгдэдэг гэжэ һануулая.

Олон үйлэдбэринүүд ажал дурадхаа

Тус яармагта Улаан-Үдын авиационно завод, Бурят­мяспром, Бурятхлебпром, Улаан-Үдын прибор бүтээдэг үйлэдбэри, сагдаагай, сэрэгэй албанай, налог татабари­ин эмхинүүд ажал дурадхаа. Саха Яхад Уласта хүдэлхэ ду­ратайшуул баһал ажалтай болохо аргатай байгаа. Һүүлэй жэлнүүдтэ яармагта 2,5 мянган хүн ерэжэ, тэдэнэй 30 ху­бинь ажалтай болоһон юм. Дунда мэргэжэлэй һуралсалай эмхи зургаануудшье залуушуулые мүнөө сагта тон хэрэгтэй мэргэжэлдэ һургажа, заабол ажал олуулха гэһэн түсэбөөр хүдэлдэг байна.

Яармагай үедэ Ажаһуугшадые ажалаар хангалгын түбэй хүсөөр хубиин хэрэг эрхилэгшэд үргэн хэрэглэлэй эд ба­раа дэлгээгээ. Психологууд ажал бэдэрһэн зондо тааруу ажал шэлэжэ абахынь тула туһалаа. Эндэ ехэнхидээ ажа­лай мэргэжэлнүүд дурадхагдаа. Мүн эрэмдэг бэетэйшүүлдэ, наһанайнгаа амаралтада гарахаяа дүтэлжэ байһан зондо, гэртээ үхибүүдээ хараад һууһан эхэнэрнүүдтэ тусхай ажа­лай һууринууд хараалагдадаг байна. Мүнөө дээрээ 2900 ажалгүйшүүл тоологдоно. Тэдэнэй хүдэлхэ гэбэл, сохом 5000 ажалай һуури бии юм.

- Манай техникумэй түбтэ сантехник, сварщик, элек­трик, модошо дархан, маляр гээд 26 мэргэжэлээр бэлдэ­дэг, - гэжэ Барилгын ба хотын ажахын техникумэй Ажалай мэргэжэлнүүдэй олон үүргэтэ түбэй хүтэлбэрилэгшэ Сыван Базаров хөөрэнэ. - Һаянай пеэшэншэдые һургадаг болон­хойбди. Һүүлэй гурбан жэлэй туршада 1500 гаран хүниие һургажа гаргаабди. Энэмнай үдэшын һургуули болоно. Ажалгүй зон мэргэжэл олоод, саашадаа ажалтай болог лэ гэжэ оролдоно гээшэбди. Түбтэмнай һураһан зоной 70 ху­бинь заабол ажалтай болодог юм. Ганса Буряадтаа бэшэ, ондоошье газар ошожо ажаллана. Тиихэдэ зарим хүнүүд мэргэжэлээ һэлгээд, ажал бэдэрнэ. Энэ талаар Улаан-Үдэ хотын ажаһуугшадые ажалаар хангалгын түбтэй харилсаа холбоотойгоор хүдэлнэбди.

Яармагта хабаадаһан Буряад Уласай Толгойлогшо Алек­сей Цыденов иигэжэ тэмдэглээ: “Хүн зон һайн олзо оршотой байһай гэжэ һананабди. Манай уялга – ажалай һууринуудые байгуулха. Энээн дээрэ хүдэлнэбди. Шэнэ үйлэдбэринүүдые нээхэ, ашагта малтамалнуудай хэбтэшэнүүдые ашаглаха, хүдөө ажахы хүгжөөлгын хэмжээ ябуулгануудые үргэдхэхэ, аяншалгада хабаатай ажал эдэбхижүүлхэ хэрэгтэй. Тиимэһээ уластамнай ажалай һууринууд олошорхо”.

Ажал бэдэрэгшэдэй һанамжанууд

- 19-тэй хүбүүндээ ажал бэдэржэ байнабди. Тэрэмнай оньһото мэдээсэлэй-эдэй засагай техникум дүүргээд, ажал олоногүй. Жэл соо ажал бэдэрнэбди. Үшөө заочно һурана, - гэжэ яармагта хабаадагша Валентина Раднабазарова хэ­лээ. – Олон ажалнууд байнал даа. Зүгөөр залуушуулда ажал олохонь ехэ хүшэр. Ажалай дүршэлгүй, заочно һурана гээд абанагүй. Мүнөө одоол ажал олохо байхабди гэжэ найдаад, бэдэрнэлди даа.

- Ажал бэдэрхэдэ хүндэ бэшэ. Би сэрэгэй пенсидэб. Ти­игээд үшөө залуу хадаа ажаллахаяа һананаб. Тэһэлэгшын мэргэжэлээр ажал бэдэрнэб. Энэ яармаг болохонь гэжэ дуу­лаад, зорюута ерээд ябанаб. Хүдэлхөө һанаһан хүн ажал оло­од лэ байхал даа гэжэ һананаб, - гэжэ Бэлигто Буданимаев һанамжаараа хубаалдана.

- Жэлэй турша соо ажал бэдэрнэб. Манай уласта эрэшүүлдэ һайн ажал үсөөн. Ганса вахтаар ябахаар лэ даа. Ажал байгаашье һаа, салин багатай. Эрэ хүн тиимэ бага са­лин дээрэ хайшан гээд гэр бүлөө тэжээхэ юм? Хүн зон ажал оложо ядана, - гэжэ Хамагаев Бато хэлэнэ.

Буряадһаа олон эрэшүүл ажал бэдэржэ, хүршэ можо ню­тагууд руу хахад жэлээр ошоно. Залуушуул Солонгос яба­шана. Тэдэ бараг мүнгэ олохын тула гэр бүлөө, үри хүүгэдээ орхижо, хари гүрэнүүд руу зорино. Теэд энэ шалтагаанаар олон айл һалана ха юм. Ажал бэдэрһэн зоной дунда ехэн­хидээ таби наһандаа дүтэлжэ ябаһан гү, али табинай дабаа гаталһан зон харагдана. Зүгөөр залуушуул энэ яармагта хо­мор байба.