​“Мүнхэ жагсаалда” хорёод мянган хүн хабаадаха

Агуу Илалтын һайндэртэ зорюулагдаһан “Мүнхэ жагсаал” мүнөө жэл зургаадахияа Буряад орондо үнгэрхэ. Эмхидхэгшэдэй хэлэһээр, бүхыдөө 20-ёод мянган зон хабаадаха хаш.

Жагсаалай гараха зам хубилгагдаагүй: хабаадаг­шад Сүхэ-Баатарай, Ранжуро­вай, Ербановай гудамжану­удаар Илалтын дурасхаалай хүшөө хүрэтэр ябаха. Түрүүн ниислэл хотын Железнодо­рожно, удаань Советскэ болон Октябрьска районуудай түлөөлэгшэд һубариха. Ин­тернационалист сэрэгшэд, Росгвардиин албатан, эдир армеецүүд болон “Зарница” нааданда мүрысэгшэд хабаа­даха юм.

- “Мүнхэ жагсаал” уласайм­най бүхы аймагуудта эмхид­хэгдэдэг болонхой. Улаан-Үдын түб Театральна талмай дээрэ 4 хахад метр утатай экран тодхогдоод, бүхы хэм­жээн сэхэ дамжуулагдажа бай­ха. Урда тээнь Эхэ ороноо хам­гаалагшад болон дайн тухай ролигууд, 1945 оной Илалтын ехэ Парад харуулагдаха, - гэжэ тамирай болон залуушуулай бодолгын сайд Вячеслав Дам­динцурунов мэдээсэбэ.

“Мүнхэ жагсаал” хүдэлөөнэй эдэбхитэн Владимир Аре­фьевэй тэмдэглэһээр, гэрэл зурагуудые юуншье халхал­ха ёһогүй: дайнай сэрэгшэд – жагсаалай гол нюурнууд. Гэрэл зурагуудай ара тала­да хаана, ямар байлдаанда хабаадаһыень, абаһан шаг­налнууд тухайнь бэшэхэдэ бо­лоно.

“Ноёд һайд юрын зон­той адлихан зэргэлэн ябаха ёһотой. Ямар нэгэ эмхи зургаа­ниие, намые, шажан мүргэлэй болон бусад эмхинүүдые дэбжэһэн уряал, идхалганууд байха ёһогүй, - гэжэ Владимир Арефьев онсолоо.

Арбат дээрэ үдэрэй 12 сагһаа дайнай үеын дуунуу­дай “Үнгэрһэн сагай баатарну­уд тухай” наадан дэлгэгдэхэ. Заншалта ёһоороо, сэрэгшын каша Илалтын хүшөөгэй дэр­гэдэ болон Хубисхалай тал­май дээрэ шанагдажа, хүн зон­до тараагдаха.

Улаан-Үдэ хотын захиргаан Илалтын һайндэртэ хүдэлхэ волонтёрнуудые бүридхэжэ байна. Бүхыдөө 300-гаад хүн хэрэгтэй, мүнөө дээрээ 150 мэдүүлгэ ороод байна.

Энэ аймшагтай дайнда Буряад оронһоо 120 мянга гаран зон мордоһон байна. Мүнөө Улаан-Үдэ хотодо 178 дайшалхы сэрэгшэ ажаһууна. Тэдэнэй 8-иинь Сталингра­дай байлдаанда хабаадаа, 4 хүн Москва хотые хамгаалаа, Курска дүхэригэй байлдаанда 11 сэрэгшэ хабаадаа. Тиихэдэ ара талын ветеранууд - 2900, дайшалхы сэрэгшын наһанай нүхэр эхэнэрнүүд - 835, үхибүүн наһандаа концлагерьта зобоолгоһон хүнүүд – 14 гээд тоологдоно.

“Мүнхэ жагсаал” эгээл түрүүшынхиеэ 2012 ондо Томск хотодо эмхидхэгдэһэн юм. Тэрэ гэһээр гүрэнэймнай бүхы булангуудта болон хари гүрэнүүдтэ үнгэрдэг болон­хой.

Анна Огороднигой гэрэл зураг