​Баргажанда буряад хэлэ барандаа шудална

Үүрэг нютагта ганса ород яһатан ажаһуудаг. Тиибэшье нютагай дунда һургуулида бүхы һурагшад буряад хэлэ гүрэнэй хэлэн гээд шудалдаг байна. Оюна Доржиева 2008 ондо Буряадай гүрэнэй ехэ һургуулиин буряад хэлэ бэшэгэй таһаг дүүргэһээр, Баргажан аймагай Үүрэгэй дунда һургуулида ажалайнгаа харгы эхи­лээ бэлэй. Тэрэ гэһээр арбан жэлэй туршада энэл нютагта багшална.

- Манай һургуулида минии ерэхэдэ, 250 үхибүүн һурадаг һэн, харин мүнөө 230 шабинартайбди. Бага болон дунда анги бүхэндэ 20-ёод үхибүүд һурадаг. Аха ангинуудта үхибүүднай үсөөн болодог юм. Ба­гашуул болон аха ангинуудай һурагшад долоон хо­ногой хоёр час буряад хэлэ үзэдэг, 5-дахи, 6-дахи, 7-дохи ангинуудай шабинар гурбан час шудалдаг. Багашуул ехэ һонирхожо үзэдэг, харин томошуулда хари хэлэн шэнгеэр заадагби, - гэжэ Оюна Михай­ловна хөөрэнэ.

Оюна Доржиева эжытэеэ

Үхибүүдые буряад хэлэндэ һургаха гээшэ бэлэн хэрэг бэшэ. Олон жэлэй хугасаада буряад хэлэ шу­далалгын асуудал табигдажал байдаг. Гэбэшье эр­дэмтэдэй, дүй дүршэлтэй багшанарай дурадхаһан хэдэн онол арганууд балайшье үрэ дүн асараагүй. Тиимэһээ багшанар өөрынгөө ажалай түсэбүүдые зохёожо, үхибүүдые буряад хэлээр һонирхуулхые оролдоно. Оюна Доржиева буряад хэлэнэй багша Оюна Забановагай зохёоһон “Буряад хэлэнэй алфа­вит” зорюута худалдажа абаад, хүүгэдэй сэсэрлигтэ болон багашуулда хэшээл заахадаа хэрэглэнэ.

- Энэ алфавит тон ехэ туһа хүргэнэ. Буряад хэлэ мэдэхэ үхибүүдтэй суг хамта һурадаг ород үхибүүдтэ хэлэ заахада, бэлэншэг байдаг. Юундэб гэхэдэ, тэдэ­нэр буряад хэлэтэй үхибүүдтэй харилсажа, хэлэеэ хүгжөөхэ аргатай. Харин ганса ород яһатанда буряад хэлэ заахада, хүшэр байдаг, - гэжэ Оюна Доржи­ева тэмдэглээ.

Ород үхибүүд буряад хэлэ харюусалгатайгаар шудална, аймагай болон уласай хэмжээндэ үнгэргэгдэһэн буряад хэлэнэй харалган, урилдаануудта эдэбхитэй хабаадажа, шагналнуудта хүртэдэг юм. Буряадай гүрэнэй ехэ һургуулиин эмхидхэдэг “Гуламта. Бамбаруш” гэһэн харалганда үхибүүд хабаадаха дуратай.

Үүрэгэй дунда һургуулиин захирал Галина Ле­онидовна Агсентьева буряад хэлэ заалгада гол шухала анхарал табидаг. Буряад хэлэнэй багшын бүхы һанамжа, үүсхэлнүүдые дэмжэжэ, ажал хэ­рэгтэнь туһалдаг байна. Оюна Михайловна мүн лэ хүүгэдэй сэсэрлигтэ буряад хэлэ заадаг. Иигэжэ ганса ородуудай ажаһуудаг нютагта буряад хэлэ барандаа шудалжа байха ушар ехэл һайшаалтай. Зарим һургуулинуудта буряад яһатан аад, түрэлхи хэлэеэ шудалхаяа арсажа байдаг сагта энэ нютагай һургуули бүгэдэндэ жэшээ болохол ёһотой.

Оюна Михайловна хадаа Гаарга нютагай үнэр баян Евреевтэнэй үри гээшэ. Энэ бүлын хүүгэд бүхэнэй ажал хэрэг, арад зондоо аша туһатай үйлэ хэрэгүүд тухай түүрээн хөөрэжэ боломоор. Сонинойнгоо ур­дахи дугаарнуудай нэгэндэ энэл бүлын хүбүүн Тарас Михайлович тухай хөөрөө бэлэйбди. Ажалша бэрхэ, үнэр баян бүлэдэ иимэл урагшаа һанаатай үхибүүд хүмүүжүүлэгдэжэ, гүрэндөө, тоонто нютагтаа аша туһатай хүнүүд болонол ха юм даа.