​Түрэл һургуулиин түрэһэн үдэр

Хабарай илдамхан эдэ үдэрнүүдтэ Хоронхойн дунда һургуулиин 90 жэлэй ойн баяр тэмдэглэгдэбэ. Хаа-хаанаһаа хүнгэн унаанууд гүйлгэлдэн ерэжэ, гоёор хубсалһан хүн зон буужа, хүхюу зугаатайгаар хоёр дабхар һургуули руу тэгүүлнэд. Нарата һайхан үдэрые һамбаашалан, һургуулиинхид газаагаа зугаа наада дэл­гэбэ.

Айлшад “Эрдэм һуралсалай Арбат” гэжэ нэрлэгдэһэн талмай дээгүүр хоёр талаһаа түхеэрэгдэһэн аллейн дун­дуур гаранад. Эндэ Хоронхой һургуулиин түүхэ, бэлигтэй багшанар, эрхим һурагшад болон бүхыдөө амжалтанууд, мүнөөнэй ажал хэрэгүүд ту­хай мэдээсэгдэнэ. Сугларһан зониие һургуулиин нүгөө та­ладахи тамирай талмай ури­жа, 37-дохи мотострелково гвардейскэ бригадын сэрэг­шэд сэрэгэй болон тамирай үйлэнүүдые харуулба.

Удаань тамирай тан­хим соо тус һургуули эгээл түрүүн дүүргэгшэдһээ эхи­лээд, мүнөө үеын һурагшад хүрэтэр жагсаалда гара­ба. Барабанай абяан доро һургуулиин туг оруулагдажа, һурагшад пионериин үедэхи заншалаар: “Хэзээдэшье бэ­лэмди”, - гэн, һургуулиингаа 90 жэлэй ой тэмдэглэхэеэ бэ­лэн байһанаа мэдүүлбэ.

Хүндэтэ багшанараа амаршалаа

Иимэ ёһололоор Хорон­хойн дунда һургуулиин ал­дарта ойн баярай һайндэр эхилбэ. Хяагта аймагай засаг дарга Александр Буянтуев хүн зониие амаршалба.

- Мүнөө һургуулиин 51- дэхи выпуск рапорт ту­шааба. 90 жэлэй туршада олон үйлэ хэрэгүүд түүхэдэ бэшэгдээ, ехэ илалтанууд туйлагдаа. Һургуулиин ажа­байдал бүхы гүрэнэймнай түүхэтэй, анханай болон мүнөө үеын амжалтанууд­тай нягта холбоотой, - гэжэ Александр Владимирович тэмдэглээ.

Хүндэтэ багшанар ёһологдоо

Арадай Хуралай һунгамал Сергей Цыдыпов, Хяагта аймагай нютаг зоной эблэ­лэй түрүүлэгшэ Найдан Чимбеев, Буряад Уласай Болбосоролой болон эр­дэм ухаанай яаманай, ай­магай эрдэм һуралсалай, соёлой һалбаринуудай түлөөлэгшэд болон олон то­ото һурагшадынь түрэл һургуулидаа, багшанарта үреэлэй һайхан үгэнүүдые зорюулаа.

Хоронхойн дунда һургуулиин захирал Нина Гав­риловна Красикова сугларагшадта хандажа, эрдэмэй гуламтын ойн баяраар бүгэдэниие амаршалба. Хүндэтэ багшанарта бэлэгүүд барюулагдаа.

Һурагшад багшаяа суурхуулдаг

90 жэлэй хугасаада Хо­ронхойн дунда һургуулиие гурба мянга гаран һурагшад дүүргэһэн байна. Тэдэнэй 5-иинь алтан, 35 хүн мүнгэн медаляар һуралсалаа түгэсхэһэн юм. Алишье сагта һургуулиин омогорхол - бэр­хэ шабинар. Һурагшад баг­шанараа, түрэл һургуулияа суурхуулдаг ха юм даа.

Энэ һургуули дүүргэгшэд алтан наран доро өөрынгөө һуури олонхой. Саха (Яхад) Уласай габьяата артист Га­лина Казинская, марафон урилдаагаар Европын абар­га Сергей Попов, Арадай Ху­ралай һунгамал, “Стамстрой” эмхиин ахамад захирал Сер­гей Цыдыпов, Хяагта айма­гай засаг дарга Александр Буянтуев, Хоронхой сомоной дарга Александр Подвор­ный, Буряад Уласай габья­ата багша, “Феникс” гэһэн ниитэ эмхиин хүтэлбэриин түрүүлэгшэ Галина Кушна­рёва (Волкова), социологи­ин эрдэмэй доктор, Эрхүүгэй гүрэнэй ехэ һургуулиин про­фессор Татьяна Грабельных, биологиин эрдэмэй канди­дат Ольга Грабельных, хо­лын мүрэнүүдээр тамардаг капитанууд Василий Пере­печин, Константин Калаш­ников, Евгений Хлебников, “Буряадай алтан” эмхиин хүтэлбэрилэгшэдэй нэгэн Татьяна Тугутова гэгшэд тус һургуули дүүргэһэн. Хэды олон һурагшад бэрхэ багшанар, дүршэл ехэтэй эмшэд, инженернүүд, хуули хамга­алагшад болон хүн зондоо туһатай мэргэжэлтэд, нэрэ түрэтэй хүнүүд болонхойб даа!

Түрэл һургуулидаа эрьен бусаа

Хаана түрөөбши, тэн­дээл туһатайш гэжэ дэмы хэлсэдэггүй. Багшынгаа хэ­рэг үргэлжэлүүлхэ гээшэ ёһотойл буян гээшэл даа. Түрэл һургуулидаа хүдэлжэ байһан багшанарые дурдая: тоо бодолгын багшанар Га­лина Фёдоровна Кушнарёва, Кристина Игоревна Бастри­кова, Татьяна Михайловна Полютова, түүхын багша Татьяна Зоригтуевна Жана­ева, физикэ болон инфор­матикын багша Наталья Анатольевна Колодина, био­логиин багша Татьяна Вла­димировна Пестерова, эхин ангинуудай багшанар Нина Сергеевна Логинова, Дарья Васильевна Богидаева, Ев­гения Геннадьевна Цырен­жапова, англи хэлэнэй багша Тамара Васильевна Буту­сина, химиин багша Ирина Даба-Самбуевна Сунграпова, тамирай болон технологиин багша Тимофей Геннадьевич Высотин.

Аша туһыень харюулан...

Һургуулинуудай үүргэеэ ёһотой соонь дүүргэхын тула мүнгэн зөөри хэрэгтэй. Мүнөө сагта эл­дэб янзын түсэлнүүдые бэелүүлжэ, гүрэнэй дэмжэлгэдэ хүртэжэ, байша­наа, хорёо хотоёо һэльбэн шэнэлдэг гээшэ. Гэбэшье гүрэнэй мүнгэн зөөриин бүгэдэндэ хүртэдэггүйнь эли. Арадай Хуралай һунгамал, “Стамстрой” эмхиин захирал Сергей Цыдыпов мүнгэн зөөреэрээ түрэл һургуулиингаа һандаржа һалаһан тамирай танхим заһаа. Аймагай засаг дарга Александр Буянтуев актова зал һэльбэн шэнэлээ.

- Сэхыень хэлэхэдэ, би үнэншөөгүй һэм. Янгина­ма хүйтэн сагта ямар ажал хэгдэхэб даа гэжэ һанааб. Гэбэшье Александр Вла­димирович хэлэһэн үгэдөө хүрэдэг, ажалша бэрхэ хүн гэжэ мэдээжэ. Дары түргэн иимэ һайхан ордонтой бол­гожорхиходонь, бидэ булта баяртайбди, - гэжэ багшын ажалай ветеран Галина Куш­нарёва һанамжаараа хубаал­даба.

Һургуулиин захирал Нина Красиковагай тэмдэглэһээр, аймагай засаг дарга Алек­сандр Буянтуев эрдэм һуралсалай һалбарида ехэ анхарал хандуулдаг.

- Аймагаймнай хүтэлбэрилэгшэ - гайхамшаг хүн, өөрөөшье ажал хэхэ, зоноо­шье хүдэлгэжэ шададаг. Эсэ­хэ сусахые мэдэхэгүй, үнэн сэхэ, зоригтой, шадалтай хүн лэ даа. Тэрэнэй ашаар лэ мүнөөдэрэй һайндэр иимэ һайхан ордон мэтэ танхим соо үнгэржэ байна, - гэжэ Нина Гавриловна тэмдэглээ.

Һургуули дүүргэгшэдэй дурсалганууд

Хоронхойн дунда һургуулиин түрүүшын анги 1967 ондо һуралсалаа түгэсэһэн байна. Тэдэнэй табаниинь энэ уулзалгада ерээ.

1961 ондо һургуули шэнэ байшантай болоһон юм. Тэрэ жэл 5-дахи ангида ороһон Ханда Нимаевна Се­мёнова 1965 ондо 8-дахи­ие дүүргээд, Улаан-Үдын багшанарай училищида һуража түгэсөөд, нютагтаа багшалһан.

Энэл ангида һураһан Дул­мажаб Шагдаржаповна Буян­туева һургуулиин түрүүшын захирал байһан Николай Шишмарёвые дурсаба:

“Николай Николаевич - дайнай ветеран, Бухенваль­дын концлагерьта байһан юм. Бидэндэ ехэ һонирхолтой хэшээлнүүдые заадаг, эрдэм мэдэсэтэй хүн бэ­лэй”.

Хоронхойдо нээгдэһэн эхин шатын һургуули Сэ­лэнгэ мүрэнэй эрьедэ нэгэ багахан гэр соо байрладаг һэн. Галина Петровна гэжэ багша нэгэ доро дүрбэн ан­гида хэшээлнүүдые заадаг байгаа. Хажуугаарнь өөрөө галаа түлихэ. Тиигэһээр энэ нютаг үйлэдбэриин тосхон болоо. Малай нарин тэжээ­лэй, ашагта малтамалнуудай заводууд баригдажа, хүн зо­ной олоороо зөөжэ ерэхэдэ, томо һургуули бодхоогдоо.

- Бидэ ехэ хүхилдөө бэ­лэйбди. Газаань уляангир модохонуудые таряабди. Тэ­дэмнай һая болотор ургагша һэн, - гэжэ Светлана Тихо­новна Ермолина хөөрэбэ.

Вера Гомбоевна Сафо­нова - 5-дахи выпускын түлөөлэгшэ. Бүхы наһаараа худалдаа наймаа­най һалбарида хүдэлөөд, наһанайнгаа амаралтада гараһаар, түрэл һургуулиингаа харуулшан болоо.

- Һургуулиин хаһа ехэл хүхюутэй саг бэлэй. Ган­сал хүйтэн байдаг һэн. Мүнөө һургуулимнай гоё даа: дулаан, һаруул, уужам. Мүнөөнэй һурагшадай ажа­байдал ехэ һонирхолтой. Элдэб янзын кружогууд бай­ха, мүрысөөнүүд, урилда­анууд эмхидхэгдэхэ. Түрэл һургуулидаа үшөөшье удаан хүдэлхэеэ һананаб. Манай багшанар булта бэрхэнүүд, һайн һанаатай, эрмэлзэл ехэ­тэй, эбтэй эетэй, - гэжэ Вера Гомбоевна хөөрэбэ.

Һургуулиин ойн баяр үргэн дэлисэтэйгээр үнгэрөө. Үхибүүд хатар наадаа дэлгээ, һонин уулзалга­нууд эмхидхэгдээ. Хяагта аймагһаа гарбалтай нютаг зоной эблэл Буряадайнгаа мэдээжэ артистнарые хабаа­дуулжа, сугларагшадай сэдь­хэл ханаагаа.

Авторай гэрэл зурагууд