​Уулын уладай уулзалга

Энэ зунай эхин һарын тэндэ аглаг үндэр Аха нютагта “Уулын уладай уулзалга” уласхоорондын хэмжээндэ ээлжээтэ ёһоороо үнгэргэгдэхэнь.

Хадата аймагай зан­шалта “Сурхарбаан” наадантай энэ һайндэр нэгэдүүлэгдэжэ, июниин 15-16-ай үдэрнүүдтэ эм­хидхэгдэхээр хараалагданхай. Энээн тухай Аха айма­гай захиргаанай хэблэлэй мэдээсэлэй албан дуулгана. Өөрлиг тосхоной түбэй та­мирай талмай болон үргэн ехэ Сэнсын талада хонгоо­дорой хорин юһэн яһанай түлөөлэгшэдэй найр нааданай хэмжээ ябуулганууд үнгэрхэ. Заха холын Захаа­минай, түхэреэн Буряадай шэмэг гэжэ алдаршаһан Түнхэнэй, мүн тиихэдэ Эрхүү можын Алайр аймагай, Монголой хонгоодорнууд Аха нютаг руу айлшалжа ерэхэ юм.

Тамиршадай нааданууд

Һайндэрэй үедэ үнгэргэгдэхэ олон тоото хэмжээ ябуулганууд олоной анха­рал татаха гэжэ багсаам­жалхаар. Бүхэ барилдаан, һур харбаан, морин урилдаан, hээр шаалган мэтэ арадай наадануудай хажуугаар олоной хабаадалтай гар, хүл бүмбэгөөр (волей­бол, футбол), хүнгэн атле­тикээр, гарай шандааһа туршалгаар (армрестлинг) болон тамирай бусад зүйлнүүдээр мүрысөөнүүд, урил­даан тэмсээнүүд болохо.

Сэнсын уудам талада 5,8 модоной зайда хатарха, оодорхо моридой урилдаан үнгэргэгдэхэ юм. Эмээл морин дээрэ һуужа, малгай буляалдаха, барилдаха нааданууд гурбан жэлэй саада тээ шэнэлэгдэжэ, харагшадай анхарал ехэтэ татадаг болонхой.

Уран һайханай угалзанууд угаа элбэг байха ха

Һайндэрэй бусад зүйлнүүд, илангаяа угсаата арадай угай заншалнуудаар, соёл, болбосоролой талаар хэмжээ ябуулганууд олоной хабаадалгатайгаар үнгэржэ, уг нэгэнтэй улад зоной сэдьхэлэй шэмэг, уянгынь угалза болохонь дамжаггүй.

Арадай гэрнүүдэй “Най­рай отог”, уран уншагшадай “Хонгоодорой аяншалга», гитара дээрэ наадажа дуу­лагшадай “Нүүдэлшэ хүнэй одон”, хөөрхэн гоё хүүхэн дүүхэйнэрэй “Хонгоодорой дангина”, “Хонгоодорнууд тухай түүхэ домогууд” гэхэ мэтэ уран һайханай урил­даанууд соносхогдонхой.

Заншалта гэр байрын “Найрай отог” урилдаанда Аха аймагай сомонуудай, эмхи зургаануудай гэрнүүд табигдажа, тэдэнэй эзэд һайндэрэй айлшадые эдэй дээжэ хадагаар, эдеэнэйн­гээ дээжэ – сай, мяхан таба­гаар угтан абаха юм.

Найрта ерэһэн олон айл­шадые гүрэнэй дуу, хата­рай “Байгал” театрай гоё һайхан тоглолто хүлеэн байха гээд Ахаһаа мэдээсэг­дэбэ. 

Александр Махачкеевэй гэрэл зураг