​​Хэбэд номхон Хэжэнгын дуушан һэн

Гэрэл зураг гэр бүлын архивһаа

Алдар солото шүлэгшэн, сэтгүүлшэн Георгий Цыренович Дашабыловай 80 жэлэй ойдо

Энээхэн наһан соогоо олон зоноор нүхэсэһэн, удаан саг соо харилсаһан хүн аабзаб. Теэд сагай ошохо тума ёстой нүхэд гэхэ зомни улам үсɵɵрнэ. Мүнɵɵ хараад үзэхэдэмни, тон дулаанаар, ямар нэгэ «гэбэшье» гэлтэгүйгɵɵр дурдаха нүхэдэймни дүхэриг нилээн уйтаршоо…

Тиихэдээ Цэрэн Галанов, Цыдып Жамбалов, Даши Дамбаев, Бальжин Ванчиков гэгшэдэй нэрэнүүд минии зүрхые ехээр уяруулжа, үнгэрһэн үенүүд тухайгаа сэдьхэлээрээ хүлгэн бодохыемни идхаха сагни ерэшоод байһан мэтээр үзэгдэнэ...

Юундэ тиимэ гээшэб гэжэ лабаар бодоод үзэхэдэмни, энэ наһанай эл­дэб үенүүдтэ ямар нэгэ угаа нүлɵɵ ехэтэй онсо ушарал гү, али хүн тухай һанамжыемни эрид ондоо болгоһон хоорондымнай харилсаанай хэлбэ- риин тад ондоогоор хубилалга гү – нэгэ үгɵɵр хэлэхэдэ, нүхэр гэжэ тоолоһон хүнэйшни юрэнхы хүн ша­нарта шамда оройдоо таарахагүй ху­билалтын болоһон байха гээшэ зарим­даа горитой үбшэ асардаг гү, али миин лэ юрынхеэр холодон ошодог байна.

Дээрэ дурсагша нүхэдэймни бо­лон минии хоорондо болоһон бага- сагын үгэеэ ойлголсохогүй ябадал сагай гүн соо огто мартагдажа, тэ­дээн тухаймни гансал һайн һайхан һанаан үлэжэ, гүнзэгышье һаа, хүнгэн гунигтайгаар тэдэнээ дурса­жа, уяран, хүмэрин һуудаг болонхой агшаб.

Зүгɵɵр сагай ошохо тума уйла­хын тоотойгоор, онсо гунигтайгаар нэгэ хэды болоод лэ һанадаг, дур­садаг нэгэл нүхэртэй байһанаа би үнинэй батаар ойлгонхойб. Тэрэ хэн гээшэб гэжэ асуугаа хадатнай, Геор­гий Цыренович Дашабылов гэжэ сэ­хэеэ хэлэхэб!

Найдамтай нүхэр һэн

Оройдоол табин дүрбэ хүрɵɵд ябатараа, дэлхэйһээ халин ошоһон нүхэрни тэрээн бүридэ онсо ондоо- гоор, тусгаар харагдан һанагдажа, дурсаха бүреэ хүн шанартань шэб шэнэ бүхэли далай мэтэ һайн юумэ, хажуугаарнь арай мэдэрмэ зурлаа­хануудыешье нээжэ байдаг болон­хойб…

Би Гоша тухай оло дахин дурсал­гануудые бэшэһэн байбашье, тэрээн бүри тон түрүүшынхиеэ, шэнээр зураглажа байһан мэтэ байдагби. Юуб гэхэдэ, Георгий Цыренович ту­хай һанаанаймни абдар хэзээдэшье дундархагүй мэтэ байдаг ха юм. Тиихэдээ миниинь гуурһан ямар ульга­маар саарһан дээгүүр гүйдэг гээшэб?

Москва хотын Добролюбовай гу­дамжада байдаг Уран зохёолой дээдэ һургуулиин хамтын байра соо анха түрүүн танилсахадаа, бидэнэй зүрхэ, сэдьхэлнүүд бэе бэедээ талархалаар дүүрэжэ, гансата алтарганын эшэ мэтэ хүдэр, улаан бургааһан шэнги уян, бүргэдэй элисэ мэтэ дорюун, басаганай миһэрэл шэнги энэрхы утаһан татагдашоо гээшэ ха гэжэ ходо һанадагби.

Гоша хадаа хани нүхэсэлдɵɵ угаа даруу, томоотой энэрхэлтэй, хүлеэгээгүй байхадашни, шамда бүхыгɵɵ үгэхɵɵр бэлэн байдаг ша­нартай байһан юм. Шамда туһа хэ­хэдээ, шинии ойлгоогүйдэ гү, али ойлгохо забшье үгэнгүй хэжэрхиһэн байха. Тиигээд лэ тэрээндэ ямар­шьеб үритэй шэнгеэр хэзээдэшье ɵɵрыгɵɵ мэдэрхэгүйш. Харюугай юумэ хүлеэгээгүй шэнжэтэй бай­башье, шинии эрхэ бэшэ ехэхэн гү, али багахан туһа нэмэри үзэхэдɵɵ, нюдэнһɵɵ нулимса унагаажа шахуу угтадаг байһан юм.

Нүхэрэйнгɵɵ түлɵɵ ямараар һанаагаа зободог, тэрээндээ муу нүлɵɵ ехээр үзүүлмэ хэрэгтэ оруулааб гэжэ тоолоо һаа, одоол һанааниинь үзэлэйгɵɵр зобошохо…

Тиихэдэ бинь намай обкомдо хүдэлжэ байгааб. Гошымни шэнэ ном гараад, бидэ хоёр ажалаймни һүүлээр уулзажа, үлүү гаратараа угааһан байгаабди. Онсо тэмдэглэ­хэдэ, угайдхадаа тэрэнь «Хэжэнгэ» гэжэ гаршагтай ном байһан юм.

Тиигээд яажа тараһанаа мэдээгүй тула тэрэмни үглɵɵнэй зургаан саг­та гэртэмни ерээд, Октябрина Гом­божаповнагай ошожо үүдэеэ тай­ламсаар унталгымнай таһалга руу шуранаар харайн ошожо, миниингээ унтажа байхые харахадаа, шууд наа­шаа гараад, тэндэ байһан стул дээрэ һалд һуушоо һэн гэжэ наһанаймни нүхэр хэлэдэг. Һогтуугаар милициин нюдэндэ торосолдоо һаамни, хойшо­лонгынь гайтайл байха һэн бэзэ…

Хуби заяаем һайн тээшэнь хубилгаһан

Минии хуби заяанай һайн тээшээ годиролтонуудаа хэхэ бүри Гоша заал һаа хабаатай байхаяа һанадаг байгаа. Багшанарай дээдэ һургуули дүүргээд, гурбан жэлээр ямар нэгэ Тьмутаракань баалалтаар эльгээг­дэжэ, һэдэбшьегүй, хүсэлшьегүй, шадабаришьегүй багшынгаа ажал хэхэ байһыемни, Гоша эдэбхи гарга­жа, партиин обкомой зууршалгаар гансата сурбалжалагшын ажалда ороходомни туйлай ехээр туһалаа.

Хорин найма хүрэжэ, комсомо­лойнгоо хальһа одоол тушаагаад, сүлɵɵ хүн болоһон янзатай ябажа байтарни, үтэр партида оро гэжэ Цырен Цыреторович Субанов (на­маймнай эмхиин секретарь) намайе булайгаар боһобо гээшэ. Би бодо­жошье үзэнгүй, юрэл эрид шууд бу­руушаабаб. Анханһаа энэ талаар бултанһаа ондоошог һанамжатай байһан би Уран зохёолой дээдэ һургуулида ороод һуража байхадаа, угайдхадаа тэндэхи таһалганууд соогуур доогуур хэлсэгдэдэг байһан бодомжонуудые булай һайнаар ɵɵр руугаа шэнгээһэн, минии бүри хараа бодол болотор ехэ оролдосотойгоор «мүлиһэн» тула намда орохо тухай һанамжамни тэрэл һэн бэзэ.

Энэ удаашье Гошымни нам­таяа ехэ зохидоор, нүхэд янзаар хɵɵрэлдɵɵд, Циден Цибудеевич Ци­будеевтэ абаашажа, тэрэнэй минии толгойе тоншожо байгаад, намайе партида түргэн абагты гэжэ намай обкомһоо даабари буугаа гэжэ ойлгу­улба. «Бүхы наһан соогоо юрын уран зохёолой хүдэлмэрилэгшɵɵр яба- хаяа һанаагши? Тархи шамда бии бшуу. Тэрэнээ миин һалгааха гээ гүш?» - гэжэ хэлэхэдэнь, ɵɵрынгɵɵ эгээл ехээр хүндэлдэг хоёр хүнэйнгɵɵ үгэдэ ороогүйдэ аргагүй байгаа һэн.

Тиигэжэ һүүлдэнь минии мэр­гэжэлэй ургалта угаа түргэн болоо бшуу. Анхан хүдэлжэ эхилһэнһээ хойшо оройдоо зургаан жэлэй үнгэрɵɵд байхада, обком соо һуугаа ха юмбиб. Гошын үгы һаань, хуби заяамни хайшаа байха һэм гэжэ го­ритой хэлсээтэй болоно гэжэ мүнɵɵл һайнаар ойлгогшоб. Иимэ үшɵɵшье хэдэн ушар байһан лэ юм.

Энээн тухай юундэ мүнɵɵ бэ­шэнэбши гэхэдэ, он жэлнүүдэй һубаряанай али нэгэ дабхаряа соо үлэшэнэ аа гү гэжэ айһанһаа тиигэ­нэ бэшэб. Эдэ ушарнууд Гоша бидэ хоёрой хоорондын лэ юумэн байгаа ха юм. Юрэл Гошын хүн шанарай ойгоргүй эли, тодо хажуунууд бо­лоно гэжэ харуулха хүсэлдэ гэнтэ абтахадаа, эжэлүүдгүй энээниие ухаандаа оруулна бшууб. Тиихэдээ бодото нүхэр гэжэ тоолоһон хүндɵɵ хандасань бүхыдɵɵ иимэ хэлбэритэй байгаа бшуу.

Гоша хадаа угаа шогууша байхаһаа гадна зарим ушарта хоротойхоноор енгүүрхэхэ горитой шадабаритай байһан юм. Зүгɵɵр намда хабаатай­гаар юрэл шоглодог юм һэн. Харин ɵɵрынь хүн шанарта таарахагүйгɵɵр ɵɵрыень хэнэйшьеб дайрабал, шаг шууяа, хёмороо хэрэлдээ хэзээдэ­шье татангүй, тэрэ хүнэйнгɵɵ эгээл үзэмжэгүй хажуунуудые тойроод байһан зоной урда тобойсо гарга­хадаа, бамбайд гэһэн уралнуудынь булай хоротойгоор жомбойдог, үгэ хүүрынь угаа хоротой байбашье, ɵɵрɵɵ угаа аалин, даруу байдаг юм һэн.

Хори гаран жэл соо нүхэсэжэ яба­хадаа, Гоша бидэ хоёр бэе бэедээ абяагаа нэгэтэшье шангадхаагүй, хатуу шэрүүнээр бэе бэедээ ханда­жа, үгэеэ хороор билтаруулаагүй зомди. Ойлгогдосогүй байдалай ушарбал, бидэ номгоноор һуужа, нүхэсэлдɵɵ нэгэ багаханшье аюул тохёолдуулангүй, эбэй ёһоор тус асуудалаа шууд шиидхэдэг гурим­тай байгаабди гэжэ зүрхэтэйгɵɵр мэдүүлхэ дүүрэн аргатай байнаб даа. Манай нүхэсэлдэ нэгэ ню­тагтай байһан ушарнай горитой нүлɵɵ үзүүлээ гэжэ мүн лэ батаар һанадагби.

Совет хүмүүжэлэй горитой байгаа

Георгий Цыренович Дашабылов мүнɵɵ жэлдэ аяар ная наһанайнгаа ойе тэмдэглэхэ байгаа. Теэд хуби заяанай табисуураар нүхэрни дан­шье һаа эртэ аялаа. Харин энээндэнь совет хүмүүжэлэй нүлɵɵн горитой байгаа. Юуб гэхэдэ, Гошын элинсэг хулинсагууд айхабтар шанга шэди­тэй, ехэ бɵɵнүүд байһан юм.

Гошын үбдэжэ захалаад байха­дань, тэрээндэ шанараа аба гэжэ оло дахин иимэ ушарые һайнаар мэдэхэ зон дурадхаһан байгаа. Теэд партиин үнинэй гэшүүн, дээдэ һургуулитай сэтгүүлшэн байгаад, яажа бɵɵ бо- лооб гэжэ уймарлахабиб гэжэ тоо­лоод, шанараа абахаһаа арсажа, хай­ран нүхэрни ябаа һэн даа… Дан эртэ ябаа…

Гоша бидэ хоёрой дунда нэгэтэ­шье нюуса юумэн гэжэ байгаагүй юм. Мүнɵɵ болотор тэрэнэйнгээ угаа олохон нюусануудые ɵɵр соогоо ха­дагалжа ябадагби. Тэдэнь намтаяа манай һɵɵргɵɵ бусашагүй орон руу ошолдохо юм бэшэ аал даа. Харин зондо харуулхаар юумыень «Уняар­тан байна, нютагни» гэжэ баримтата роман соогоо бэшээд байнаб…

Георгий Цыренович Дашабылов хадаа аймшагтай бэлигтэй байһан хүн юм. Теэд совет үеын хүмүүжэлэй хэжэгтэ ехэхэнээр абтаһанһаа боло­жо, уянгата шүлэгүүдээ, айхабтар мэргэн, оншотой тодоор, байгаали­ин үзэгдэлнүүдые болон амитадые харуулһан миниатюрануудаа, туужа болон хɵɵрɵɵнүүдээ дан үсɵɵнɵɵр бэшээ. Гадна «Суутайн сагаан хулаг­шан» гэжэ үльгэрынь зохёолой онсо зүйл байгаа гэжэ хаанашье хэлэхэ байнаб.

Тэрэ дан лэ һаа үсэдɵɵр элдэб һайндэртэ зорюулагдаһан, пар­ти, комсомол болон совет засагые үргэнɵɵр түүрээһэн айхабтар һайн шүлэгүүдые үлүү гарама олоор бэ­шэдэг байгаа. Тэдэнь нэн түрүүн мүнгэ горитойгоор асардаг байһан юм аабза. Захилаар бэшэгдэһэн бүтээлнүүдэй нэгэ үдэрэй наһатай байһан тухай хэды дахин хэлээшье һаамни… Гоша юрэл уралнуудаа сага­ан шүдэнүүдээрээ хяа үнгэн, нилээн удаан бодолгото болоһоной удаа юуншье гэжэ тодо харюу үгэнгүй, миниингээ мүрые альгададаг бэлэй.

Совет засагай болон партиин до­ройтожо эхилхэдэнь, миниингээ заримдаа энээн тухай хэлэһэн ур­данаймни ажаглалтануудта одоол онсо анхаралаа хандуулжа захалаад, шүлэг бэшэлгэнь тад ондоо, ёстой бэлигэйнь бүтээлнүүд боложо ша­даа. Илангаяа муухай үбшэнэй улам һүжэржэ байха үедэ урдань ɵɵрһɵɵ холуур туудаг байһан образуудаа ялас гэмээр шүлэгүүд соогоо оруул­жа, сүлɵɵ болоһон шэнги һэн. Теэд хойшоо харалгатайл байгша һэн…

Наһа барахынгаа урда, үшɵɵ хүл дээрээ ябахадаа, намдаа орожо ерээд, шүүмжэлһэн статьяемни ха­руулжа, «Шамдаа одоол сагаан атаархалаар атаарханаб даа! Харин бишни «Арбан табан аха, дүүнэрэй» удаа КГБ-тэй нюур нюураараа уулзан дай­ралдажа, хэзээдэшье дабагдахагүй мэтээр айшанхай бармаб… Яахын­шье аргагүй!» - гээгшэ һэн.

Тиихэдэнь хэдэн дахин КГБ-эйн албатадтай уулзаһаншье һаа, бодотоор «няһалхыень» үзɵɵгүй ёстой талаантай хүн байна бшууб гэжэ һанаха зуураа нүхэрɵɵ үнэн зүрхэнһɵɵ хайрлаа бэлэйб. Мүнɵɵ болоходо, ехэ бэлигтэй олохон хүбүүднай социалис реализмын бу­лай уйтан «һабар» соо дэмы тарша­лаад, үнэн дээрээ бэлигээ ёстойгоор харуулха талаангүй байгаа. Тэдэ зо­ной дунда Гошамнишье ороно гэжэ ойлгоходоо, одоол горитой гажарал­да абтадагби.

Бүхы наһаяа “Буряад үнэн” сониндо, “Байгал” сэтгүүлдэ зорюулаа

Георгий Цыренович Дашабылов хадаа Хэжэнгын аймагай Ушхай­та һууринһаа холо бэшэ оршодог (мүнɵɵ тэндэнь Хэжэнгын дасан шэнээр баригдаа юм) Бургаастай гэжэ һайхан газарта 1938 оной зун түрэһэн байгаа.

Сэрэгэй албанда татагдахынгаа урда (Туркмениин сүл губи соо хи­лын харуулшан байһан юм) нэгэ бага колхоздоо малшанаар ажаллахаһаа бэшэ, «Буряад үнэн» сониной болон «Байгал» сэтгүүлэй редакцинуудта бүхы үгтэһэн наһан соогоо хүдэлжэ гараа. Харин «Буряад үнэндэ» тэрэ хадаа айхабтар бэлигтэй, урагшатай хүдэлмэрилэгшэ байһан юм. Тэрэ­эндэл адляар очерк болон зураглалнуудые, шэнжэлхы шэнжэтэй ста­тьянуудые бэшэхэ хүн үгы байгаа гэжэ тоолодогби.

Москвагай намай дээдэ һургуулида һуража гараад, «Бу­ряад үнэнэй» соёлой болон һургуулинуудай таһагые даагшаар амжалтатайгаар хүдэлжэ байһанаа, «Байгал» сэтгүүлэй харюусалгата секретаряар уригдаһан юм. Гошоһоо гадна Цырен Раднаевич Галанов нүхэрни тэндэ ажалладаг болоод байһан туладань минии «Папансаг» болон «Тохёолгон» гэжэ туужанууд­ни «Байгал» сэтгүүлдэ һаадгүйгɵɵр гараһан юм.

Сэтгүүлэй урилга угтажа аба­хынгаа урдахана Гошамни нам­таяа зүбшэһэн юм. Сониноймнай горитойгоор үгырхэ байһан тухай тэрээндэ хэлэхэдэмни, Гошамни: «Сэтгүүлдэ ажаллахадамни, уран зо­хёолоо бэшэхэ забни ехэ болохо бэшэ аабы!» гэжэ хэлээ һэн. Зүгɵɵр үнэн дээрээ тиимэ байгаагүй. Тэрэ со­ниндо ажаллаһанайнгаа жэшээгээр томо туужанууд болон романуудые ɵɵр дээрээ абадаг байгаа юм. Тиигэ­жэ түүхэй бүтээлнүүдые хэблэмээр түхэлдэнь хүргэжэ, удаан һуудаг бо­лоо һэн.

Заабол гаргахаш гэһэн тодо даабаритайгаар ямар зохёолнуудай ородог байһаниие би ɵɵр дээрээ үзэһэн байнаб. Ородоор бэшэгдэһэн байбашье, тэрэ хэлэн дээрэ оройдоо гаргагдажа бирахагүй нэгэ роман оршуулаад, буряад хэлэн дээрэ гар­га гэжэ сэтгүүлэй хүтэлбэри Гошодо захирһан байгаа. Юундэ заабол гар­гагты гэдэг байгааб гэжэ мүнɵɵ бо­лотор одоол ойлгоогүй агшаб.

Тиигэжэ угайдхадаа шимни мүнгэ ололши гээд, тэрэ «зохёол» Гоша намдаа дурадхаа һэн. Бинь тон ехээр баярлаад, тэрэ баримтата гэхэ­дэ, даншье тиимэ бэшэ, уран зохёол гэхэдэ, тэрээндэ шэхэнһээньшье

татахада хүрэхэгүй «романииень» оршуулжа, одоол тухашараа бэлэйб. Тэрэ­ниие эрдэмэй доктор бэшэһэн байгаа һэн.

Арай гэжэ оршуулаад, асаржа тушаахадаа, авторайнь бэшэлгые бүри һайн болгохо һэдэлгэшье гаргаагүйб гэжэ ган­сата мэдүүлээб. «Буряад уншагшад ямар­шье зүйл дааха сэнэгтэй гэжэ тоолодог ноёдой урдаһаа ёотогонохо бэшэ хадаа, хэдыдэхиеэ заһажа гэжэшье даа, хүнэй уншамаар туйлдань хүргэхэм гээшэ ааб даа. Ши боли, боли! Шамда үгэхэдɵɵ хэ­лэхэ байгаа гүби. Иимэ «оршуулгын» эл­дэб хажуунууд тушаа…» - гэжэ Гошамни хэлээд, минии оршуулгые уншажа заха­лаа һэн.

Эндэ юун гэхэеэ һананабши гэхэдэ, Гоша хадаа айхабтар нэтэрүү, хэһэн бага, ехэ юумэндээ тон харюусалгатайгаар хандадаг, үсэд ажалшан байгаа гэхэеэ бу­лайгаар эрмэлзэнэб. Бүхы наһан соогоо элдэб мэдээсэлнүүдһээ захалаад, томо романууд хүрэтэр тоо томшогүй олон эл­дэб зоной бэшэмэл зүйлнүүдые заримдаа багашагаар, олонхи ушарнуудта одоол үндэһɵɵрнь заһажа гараа. Энэ ажал зон­до оройдоо харагдахагүйһɵɵ гадна эгээл хүндэ, багаханшье сологүй ажал юм гэжэ онсоор тэмдэглэе.

Тиимэһээ булай ехэ сагаа иимэ хүдэлмэридэ гаргаһанай «ашаар» ɵɵрынгɵɵ зохёолнуудые бүтээлгэдэнь сагынь ойгоргүйгɵɵр дуталдадаг байгаа аалам? Тиимэл байгаа гэжэ һанадагби. За­римдаа ноёд Гошын ажалшые, шадабари ехэтэйе угаа шадамараар хэрэглэдэг бай­гаа. Теэд Гоша иимэ хандасыень оройдоо эсэргүүсэлтэгүйгɵɵр угтадаг һэн. Ноёдой урдаһаа харша нэгэшье үгэ хэлэдэггүй хэлбэритэй бэлэй…

Гошын уурлахые нэгэтэшье хаража үзɵɵгүй хүм. Харин хэзээ нэгэтэ ёстой­гоор уурлашоо һаань, одоол аймшагтай юумэн болошохо бэшэ аа гү гэжэ нэгэтэл һанаа һэм. Талаан боложо, бинь хажуу­дань байһан тула Гошоёо аргадажа, газаа- шань гаргаа бэлэйб. «Нүхэрни, һайнши даа! Бишни түрмэлхэ байгаа хаб…», - гээд миниингээ мүр дээрэ үргэн нюураа нюу­гаад, ехэ хүндɵɵр уйлашоо һэн. Уурыень хүдэлгэһэн хүн аймшагтай ехээр Гошыем­ни баһаһан байгаа ха юм.

Гоша хадаа гэр бүлэдɵɵ аймшагтай на­лархайгаар хандадаг хүн байгаа. Зинаида Лубсановна нүхэртɵɵ айхабтар дуратай байһан.

Хоюуланайнгаа зохёохы ажал ту­хай бэе бэедээ одоол юуншье гэжэ орой хэлэдэггүйһɵɵ гадна ондоо зон тухайшье хɵɵрэлдэдэггүй һэмди. Юрэл үни хада бүтэһэн зохёолнуудаараа андалдажа ун­шадаг гуримтай байгаабди. Удаань бар­баадайгаа ёдойлгодог гү, али бага сагын заһабари хэхэ шухала байһан тухай бого­нихоноор үгэеэ андалдаад лэ дүүрээ.

Гэбэшье Гоша хоёр номоймни гар­шаг ɵɵрɵɵ дурадхаһан юм. Түрүүшымни шүлэгэй номдо «Энхэрэл» гэжэ нэрэ үгɵɵд, тэрэ номоймни редактор байһан Матвей Михайлович Осодоев бидэ хоёрто иигэ­жэ ойлгуулаа һэн: «Уянгаар билтарһан шүлэгэй ном иимэл гаршагтай байха ёһотой!». Тиихэдэнь бидэ абяагүйгɵɵр зүбшɵɵгɵɵ бэлэйбди.

Гурбадахи номдоо «Энэ юрын ажа­байдал» гэжэ нэрэ үгɵɵд байтарни, Гоша: «Энэ гаршагшни дан юрын, газарлиг нэрэ болоно. Харин зоной хуби заяан ту­хай иимэ гоёор бэшэһэндэшни «Талын зүргэнүүд» гэһэн гаршаг олгобол, эгээл таарамжатай…», - гэжэ дурадхахадань, нүхэртɵɵ үнэн зүрхэнэй һайниие хүргɵɵ бэлэйб.

Георгий Цыренович Дашабыловай аялшахадань, минии хубиин оршондо сүм хооһон бүхэли дэлхэйн бии болошоһые ябан, ошон мэдэрээб. Тиигэжэ нүхэрэймни шүлэгүүдтэ сүм зорюулагдаһан үдэшын Буряад драмын театр соо эмхидхэгдэ­хэдэнь, булай ехээр баярлаа, омогорхоо бэлэйб. Мүн нютагтаа зорюулһан эрхим дуунайнь манай Хэжэнгын аймагай баяр һүлдын гимн болоходонь, тон ехээр бахар­хааб. Юуб гэхэдэ, хэбэд номхон Хэжэнгын дуушан бүхы наһан соогоо байһанайнь угаа һайхан һүлдэнь гэжэ Хэжэнгэ нюта­гаймнай олониитэ тоолоо ха юм!

Энэ дэлхэйтэй Гошын хахасаһанһаа хойшо хорин табан жэлэй түргэнɵɵр үнгэршоошье һаань, наһан соогоо үзэһэн угаа томо гээлтэнүүд соомни онсо һууринуудай нэгые эзэлһэн энэ гээлтэм­ни мүнɵɵ һанахадамни, нэгэ бага ном­гоноор угтагдадаг болоо. Теэд Гошын шүлэгүүдтэ мүнɵɵ болотор угаа гоё дуунуудай бэшэгдэхэдэнь, һүр жабхаланта үдэрнүүдтэ бүгэдэ Хэжэнгын зоной хүл дээрээ бодожо, «Газарай уудам дээр ган­сахан дайдамни, намайгаа хүлеэн абыш, Хэжэнгэмни!» гэжэ хангюурдуулхадань, эжэлүүдгүй эрэ хүнэй хомор нулимса ню­дэд соомни бусалдаг агша…

Цыдып ЦЫРЕНДОРЖИЕВ