​“Зорька” лагерьта гоёхон даа!

Ииһээр зумнайшье үнгэрхэ тээшээ бо­лохонь. Уданшьегүй хүүгэднай дахя­ад хүндэ «үргэбшэнүүдээ» үргэлэн, үглөөгүүр бүхэндэ һургуули руугаа харгыл­жа эхилхэ. Тиин садатараа амархын, болёоб гэтэрээ сэнгэхын хажуугаар таһа хүдэржөөд, һайса борлоод, һуралсалайнгаа шэнэ жэл угтаа һаань, ехэ һайн – ханя­ада хамшагташье диилдээд орхихоёо болихо.

Хүдөөгэй хүйхэрнүүд шэр­хи шамбайнууд ааб даа, ха­рин тооһо шоройтой хотодо ажаһуудаг хүүгэд һанаа зо­боритой. Тиимэһээ түрэлхид үхибүүдээ заабол зунай ла­герьта амаруулхаяа оролдодог гээшэ. Улаан-Үдэ хотын Дээдэ Онгостойдо сохом дүрбэн ла­герь бии юм. Бидэ тамирай-элүүржүүлгын “Зорька” ла­герь ошожо, зунай амаралтын хаһа хэр үнгэржэ байнаб гэжэ һонирхон, бүхы байра байдал­тайнь танилсаабди.

Харууһан һайн һаа, айха юумэн үгы

Үхибүүгээ бэеһээ холо таби­ха дурагүй түрэлхидтэ алхын газарта оршодог энэ лагерь одоол тааруу: соморхон, ха­лаан бүхэндэ дунда зэргээр 100-гаад хүүгэд амардаг юм байна. Оло мянган бэшэ ха­дань, харууһанииньшье һайн. Үдэрэй таба дахин амтатайгаар хооллуулдаг. Хүмүүжүүлэгшэд, вожатанууд ходо хажуудань байха.

Зүгөөр гол шухалань гэ­хэдэ, хирэ-хирэ болоод лэ, шалгалта ерэдэг заншалтай. Хиналгын зургаанууд олон гүб даа. Энэ удаа түймэрэй талаар аюулгүйень шалгахаяа Бүхэроссиин һайн дураараа түймэр сарагшадай бүлгэмэй Буряадтахи таһагайхид ерэн­хэй байгаа. Тэдэ хүүгэдэй ла­герьнуудай дунда “Аюулгүй зун” гэһэн мүрысөө соносхоһон юм. Тиин үхибүүд долоон хо­ногой туршада энэ хэмжээ ябуулгада бэлдэжэ, түймэрэй аюулгүйн талаар мэдэхэ, ша­даха болоһоноо айлшадта харуулаа. Багашуул зураһан зурагуудаа дурадхаа, томо­шуулынь түймэр сарагшын хубсаһа үмдэжэ туршаа. Ирина Ронская түрүүтэй бүлгэмэй түлөөлэгшэд лагериин бүхы байрануудые шалгаад, түймэрэй аюулай гараа һаа, яаха ёһотойб, юу хэжэ болохогүйб, хайшань хонходо­хоб гэхэ мэтые дахяад ойлгуул­жа үгөө һэн.

Түймэр сарагшын хубсаһа урилдан үмдэхэнь бэлэн бэшэ

Алишье талаар туһатай амаралта

“Зорька” лагерь 5 жэлэй са­ана хотын хэмжээнэй болоһон юм. Эндэ ехэнхидээ Улаан-Үдын эдир ажаһуугшад амардаг. Хүндэ байдалтай үхибүүд ми­интээр, ажал хэдэг түрэлхидтэй хүүгэд хүнгэлэлтэтэй путёвко­ор амарха эрхэтэй (20 мян­га гаран түхэригэй орондо 9 мянга үлүүтэйхэниие түлэдэг). Тиихэдэ лагерь тамирай шэ­глэлтэй хадаа, самбо барилдаа­гаар бэеэ һоридог тамиршадта баһа һууринууд хараалагдадаг: 17-дохи тамирай һургуулиин хүмүүжэмэлнүүд амарангаа, һорилго хэдэг байна.

Лагериин хүмүүжүүлэгшэд

Эндэ амарагшад одоол жар­гадаг хаш гэжэ абаһаар ойлго­хоор. Лагериин дэбисхэр дээрэ заншалта байшангуудһаа бо­лон түхеэрэлгэнүүдһээ гадна мантан гэгшын эбхэмэл бас­сейн тодхогдонхой, аргам­жаар абирха ехэхэн талмай баригданхай, хоёр һэеы гэр һууна, пейнтбол наадаха га­зар амяараа бии. Үшөө нэгэ зохидшооһон юумэмни гэхэ­дэ, эндэхи хүүгэд мори унажа һурадаг байна. Юуб гэбэл, лагерь “Конёк-горбунок” гэһэн эмхитэй харилсаа холбоотой­гоор хүдэлдэг юм.

Һэеы гэр соо лагериин медиа-түб оршодог. Буряадай эдир сурбалжалагшадай хол­бооной түрүүлэгшэ Людмила Доржиевагай хүтэлбэри доро хүүгэд олондо мэдээсэл тара­адаг хэрэгсэлнүүдтэ хабаатай мэргэжэлнүүдые туршадаг юм байна. Нёдондо “Зорька-ТВ” гэһэн өөрын телевидени байгу­улаад, элдэб янзын дамжуулга­нуудые буулгажа һураа. Мүнөө жэлһээ “Бурятия молодая” гэһэн яһала һүрхэй сонинтой болоо. Тиин эдир сэтгүүлшэд бүхы һони һорьмойгоо тэрээн соогоо бэшэнэ. Нэгэ халаанай туршада тэрэнь сохом 2-3 ду­гаар хэблэгдэдэг.

Лагериин захирал Саяна Са­галаевагай онсолһоор, үндэһэн соёлой шэглэлээр хүдэлхын тула һэеы гэрнүүдые нёдондо худалдажа абаһан юм. Сааша­даа энэ түсэлөө гүйсэд зохёон бэлдэхэдэнь, үхибүүд буряад хэлэ, соёл, ёһо заншал шу­далжа эхилхэ ёһотой. Зүгөөр мүнөө “Шэдитэ һэеы гэр” медиа-түбэй үүргэ дүүргэхэһээ гадна, оюун ухаанай, эрдэм мэдэсын, хүмүүжүүлгын гулам­та болонхой. Тэндэнь һонин уулзалганууд эмхидхэгдэдэг, һонирхолтой хөөрэлдөөнүүд дэлгэгдэдэг, элдэб янзын хэшээлнүүд үнгэргэгдэдэг. Һаяхана Эхэ орондоо үнэн сэхэ байлгын талаар хэшээл үнгэрөө. Хүүгэд Россиин Герой Алдар Цыденжапов тухай то­дорхойгоор мэдэхэ болоо. Баа­тар зүрхэтэй буряад хүбүүндэ зорюулагдаһан тусхай стенд һэеы гэрэй эгээл хүндэтэй талада тодхогдонхой.

“Мүнөө жэл хотын Исай Ка­лашниковай нэрэмжэтэ номой сантай харилсаа холбоонууд тухай хэлсээ баталаабди. Ти­игэжэ зунай сагта хэрэглэхы­емнай компьютер, проектор, принтер, мүн Алдар Цыден­жаповта зорюулагдаһан стенд түлбэригүйгөөр барюулаа. Гадна мэргэжэлтэдынь айлша­ар ерэжэ, үхибүүдтэймнай ехэ һонин хэмжээ ябуулгануудые үнгэргэдэг”, - гэжэ Саяна Суво­ровна хэлээ.

“Зорька” лагерьта элдэб янзын кружогууд хүдэлнэ: дуунай, хатарай, гар урла­лай... Мүнөө жэлһээ шабараар урлалгын кружок нээгдээ. Үхибүүд бүтээлнүүдээ лаге­риингаа клуб соо үзэсхэлэндэ табидаг, харин шабараар хэһэн зүйлнүүдээ дурасхаал болгон, гэртээ абаад ябадаг.

Тоомоо таһарха сагшье олдоно

Үхибүүд мүнөө эгээл наада­ха, тоомоо таһарха наһандаа ябана гээшэ ааб даа. Тиимэһээ лагерьта багашуулда хэм со­огоо бухиндахашье арга олгогдодог. Жэшээнь, “буруу үдэр” соносхогдодог байна гэжэ ла­гериин сонинһоо мэдээб. Юун гээшэб гэхэдэ, үглөөгүүр эртэ дискотекэ болохо, табаг сооһоо сайгаа ууха, аяга сооһоо каша эдихэ, хүмүүжэмэлнүүд болон вожатанууд үхибүүдые уһаар сасаха, отряд бүхэнэй даабари­нуудые дүүргэхэ...

Ямар һонин гээшэб! Хүнтэй үгэ хүүр хэлсэхэшье сүлөөгүйгөөр, бүхытэрөө гар утаһануудаа шагаажа һуухынгаа орондо, гүйжэ ха­райжа, хүхижэ энеэжэ, бэе бэетэеэ харилсажа байхань юунһээшье сэнтэй. Хамаг юумэн хэм соогоо байхадаа, һайн гэдэг гүб даа. Үхибүүн һураха сагтаа һураад, наадаха сагтаа наадаад, хаа-яаа тоомоошье таһараад абаха ёһотой.

Хэр амаржа байһанаа хүүгэд хөөрэнэ

Артем Селехов, Улаан-Үдэ хотын 32-дохи һургуулиин 6-дахи «б» ангиин һурагша:

- “Зорька” лагерьта олон нүхэдтэй болооб. Эндэ ехэ һонин: футбол, пейнтбол, ша­бараар урлалга, элдэб янзын квестнүүд бии. Гоёхон даа!

Доржо Юндунов, Зэдэ айма­гай Петропавловкын 2-дохи һургуулиин 9-дэхи ангиин һурагша:

- Эндэ бэеэ һорихо, психолог­той хүдэлхэ, аргамжаар абирха, пейнтбол наадаха, дискотекэдэ хатарха дуратайб. Сүлөө сагтаа ном уншанаб. Олонхимнай эндэ компьютер болон гар утаһанһаа амарна.

Гармаев Намсарай, Улаан- Үдэ хотын 63-дахи һургуулиин 8-дахи “г” ангиин һурагша:

- Ехэ һайн лагерь. Бэрхэ, уха­атай вожатанууд. Пейнтболдо, квестнүүдтэ дуратайб. Һэеы гэр соо һонирхолтой хэмжээ ябуулганууд үнгэргэгдэдэг. Һая Россиин Герой Алдар Цыден­жапов тухай һонирхолтойгоор хөөрэжэ үгөө. Гар утаһагүй байхадаа, бэе бэетэеэ ехээр харилсанабди.

Мункуева Катя, Улаан-Үдэ хотын 4-дэхи һургуулиин 6-дахи ангиин һурагша:

- Элдэб юумэ урланабди, шабараар элдэб зүйлнүүдые хэнэбди, хатарнабди. Нёдондо мори унажа һураа һэм. Намда эндэ гоё.

Түсэбүүд олон

Ерээдүйдэ самбо барилда­ашадай зунай слёт үнгэргэхэ һанаан байна. Энэнь “Сам­бо - һургуулида” гэһэн нии­тэ түсэлые Буряад орондо бэелүүлгэдэ туһа боложо үгэхэ һэн. Тиигэхын тула лагерьта зохисотой байдал тогтоогдонхой. Бэеэ һорихо танхим байна, тусхай хибэсүүд бии, һоригшодшье бэлэн.

Гадна “Мэргэжэлнүүдэй хото” гэһэн шэглэл хүгжөөхөөр хараалагдана. Олондо мэдээсэл тараадаг хэрэгсэлнүүдтэ ха­баатай мэргэжэлнүүдһээ эхи абаад, жэл бүхэндэ хүүгэдые шэнэ мэргэжэлнүүдтэй танил­суулха зорилго табигданхай. МЧС-эй абарагшад ерэжэ, ажал тухайгаа хөөрэжэ үгөө һэн. Тиихэдэ эндэхи хүдэлмэрилэгшэд олзын хэрэг эрхилэлгээр на­ада үнгэргэдэг байна. Үхибүүд олзын хэрэг эрхилэгшэд боло­жо, банкһаа мүнгэ урьһалаад, түүхэй эд худалдан абажа, ямар бэ даа зүйл бүтээгээд, тэрэнээ худалдаха ёһотой. Саг соогоо налогоо түлэхэ, хүлһэлһэн байшанайнгаа түлөө түлэхэ гэхэ мэтэ баһа хараалагдадаг.

“Һониншье, туһатайшье на­адан. Үхибүүд наадангаа, олон юумэндэ һурадаг. Саашадаа мэргэжэлнүүдые олошоруу­лаад, лагериингаа мүнгэ - “зо­ринка” нэбтэрүүлхэдэ, бүри һонин болохо. Ябан-ошон, бүхы түсэбүүдээ бэелүүлжэ, хүүгэдэй амаралта бүри туһатай, һонирхолтой бол­гожо шадахабди гэжэ найда­наб. Юундэб гэхэдэ, эндэмнай ёһотой мэргэжэлтэд хүдэлдэг, Арадай Хуралай һунгамалнууд Михаил Гергенов болон Батор Цыбиков туһалдаг. Улаан-Үдэ хотын Захиргаан ходо дэмжэжэ байдаг”, - гэжэ лагериин захи­рал Саяна Сагалаева хэлээ.

Аркадий БАТОМУНКУЕВАЙ гэрэл зурагууд